Chủ sở hữu bản quyền ca khúc của Elvis kiện Anthropic vì vi phạm bản quyền

Một nhóm các chủ sở hữu bản quyền đối với các ca khúc của Elvis Presley vừa đệ đơn kiện Anthropic với cáo buộc vi phạm bản quyền, cho rằng công ty AI này đã "đánh cắp" các tác phẩm của Vua nhạc Rock and Roll để huấn luyện mô hình trí tuệ nhân tạo.

Đơn kiện được nộp hôm thứ Sáu tuần trước tại Tòa án Quận phía Bắc bang California (Mỹ). Các nguyên đơn sở hữu tới 274 ca khúc của Elvis, nhưng thay vì mượn tên bài hát để diễn đạt, họ lại dùng một điển tích quen thuộc của Shakespeare.

"Bị đơn Anthropic về cơ bản đã đem ra kiểm chứng câu ngạn ngữ rằng liệu những con khỉ với máy đánh chữ, nếu có đủ thời gian, có thể tái tạo lại Hamlet hay không", đơn kiện viết.

Theo hồ sơ, thay vì chờ đợi khoảng thời gian "vô hạn" mà định lý khỉ vô hạn đề cập để những con khỉ gõ ra câu hỏi nổi tiếng "To be or not to be?", Anthropic đã tìm ra một lối tắt.

"Thay vì huấn luyện lũ khỉ của mình từ những nguyên tắc đầu tiên, Anthropic nhận thấy bắt chước (tức vi phạm bản quyền) là con đường dễ dàng hơn nhiều."

Cáo buộc quen thuộc

Những lập luận trong đơn kiện sẽ nghe rất quen thuộc với bất kỳ ai theo dõi các vụ việc tương tự nhắm vào những công ty AI đã "hút" mọi nội dung có thể tìm thấy để huấn luyện mô hình:

• Học thuyết sử dụng hợp lý (fair use) không áp dụng cho mọi nội dung được dùng để huấn luyện mô hình AI
• Anthropic lẽ ra phải biết rằng một số bộ dữ liệu và nguồn tải xuống được dùng để huấn luyện đã có giấy phép (và do đó không được sử dụng tự do), hoặc bị đánh cắp
• Công ty này cần có giấy phép trước khi để sản phẩm Claude tạo ra lời bài hát của Elvis khi được yêu cầu
• Chatbot gây thiệt hại cho chủ sở hữu bản quyền khi người dùng yêu cầu tạo nội dung "theo phong cách" những nghệ sĩ có tác phẩm được bảo hộ

Các nguyên đơn yêu cầu bồi thường thiệt hại và một phần lợi nhuận của Anthropic, hoặc 150.000 USD cho mỗi tác phẩm. Mức sau tương đương khoảng 41,1 triệu USD.

Hệ quả và bối cảnh

Anthropic được cho là sẽ kháng cáo vụ việc. Tuy nhiên, công ty này từng phải giải quyết một vụ kiện tương tự, khi bị cáo buộc huấn luyện mô hình trên sách mà không xin phép các tác giả. Khi đó, "kỳ lân" AI này đã lập một quỹ trị giá 1,5 tỷ USD để đền bù cho các nhà văn nhằm dàn xếp vụ việc.

Đáng chú ý, đơn kiện cũng nhắc đến việc Anthropic đang sở hữu hàng tỷ USD tiền mặt và có kế hoạch phát hành cổ phiếu quy mô lớn, nên hoàn toàn đủ khả năng chi trả. Các nguyên đơn mỉa mai rằng công ty nên sớm chấm dứt việc "đóng kịch" và "vá lại" mọi chuyện bằng cách thanh toán đầy đủ.

Vụ việc một lần nữa làm nóng cuộc tranh luận toàn cầu về ranh giới giữa học máy và vi phạm bản quyền — vấn đề đang được các nhà phát triển và nhà sáng tạo nội dung tại Việt Nam đặc biệt quan tâm khi các mô hình AI ngày càng được sử dụng rộng rãi trong sáng tác, âm nhạc và sản xuất nội dung số.