Chuyện gì xảy ra với 145 công ty Nasdaq sau lá thư cảnh báo giá dưới 1 USD?

Một nghiên cứu dữ liệu quy mô lớn vừa công bố đã theo dõi toàn bộ 145 công ty Nasdaq nhận thư cảnh báo giá cổ phiếu dưới 1 USD lần đầu trong nửa đầu năm 2025, kéo dài đến tháng 10/2026. Kết quả cho thấy phần lớn vẫn trụ được trên sàn, nhưng cái giá phải trả với nhà đầu tư là rất đáng kể.

Đây không chỉ là câu chuyện tài chính thuần túy, mà còn phản ánh cách thị trường vốn vận hành đối với các công ty công nghệ và khởi nghiệp — đặc biệt trong bối cảnh nhiều startup công nghệ Việt Nam đang hướng tới niêm yết quốc tế.

Quy tắc 1 USD của Nasdaq vận hành thế nào?

Nasdaq yêu cầu cổ phiếu niêm yết phải có giá chào mua tối thiểu 1,00 USD. Khi giá đóng cửa dưới ngưỡng này trong 30 ngày giao dịch liên tiếp, sàn sẽ gửi thư thông báo thiếu hụt và công ty có 4 ngày làm việc để công bố, thường qua mẫu 8-K.

Lá thư mở ra giai đoạn tuân thủ 180 ngày. Để lấy lại tư cách, cổ phiếu phải đóng cửa từ 1 USD trở lên trong ít nhất 10 ngày liên tiếp (nhân viên Nasdaq có thể yêu cầu tới 20 ngày).

Một thay đổi quan trọng: từ ngày 17/1/2025, SEC phê duyệt quy định mới rút ngắn "đường cùng" — công ty đã dùng hết hai giai đoạn 180 ngày mà vẫn thất bại sẽ bị tạm ngừng giao dịch ngay khi kháng nghị, không còn được "treo" trên sàn trong lúc chờ.

Ngoài ra, công ty rơi xuống dưới 1 USD trong vòng một năm sau khi gộp cổ phiếu sẽ không được hưởng giai đoạn tuân thủ nào nữa, mà chuyển thẳng sang quyết định hủy niêm yết.

Bức tranh tổng thể: 74,5% vẫn còn trên sàn

Tính đến ngày 26/10/2026, kết quả của 145 công ty như sau:

• 108 công ty (74,5%) vẫn niêm yết trên một sàn Mỹ.
• 37 công ty đã biến mất: 19 bị hủy niêm yết, tạm ngừng hoặc hủy đăng ký; 11 bị mua lại; 7 phá sản.
• Trong số còn niêm yết, 78 công ty giao dịch từ 1 USD trở lên, còn 30 công ty vẫn dưới 1 USD.

Con số 74,5% nghe có vẻ khả quan, nhưng thực tế phức tạp hơn: trong 30 công ty vẫn dưới 1 USD, có tới 20 công ty đang ở "chặng thứ hai" — đã nhận thư mới hoặc gia hạn sau lá thư đầu tiên.

Blink Charging là ví dụ điển hình: nhận thư lần đầu tháng 5/2025, vượt 1 USD vào tháng 9, rồi nhận thư mới tháng 1/2026 và được gia hạn đến 25/1/2027 sau khi cam kết sẽ gộp cổ phiếu nếu cần. Đến ngày 26/10, cổ phiếu đóng cửa ở mức 0,38 USD.

Gộp cổ phiếu: Giải pháp phổ biến nhưng không phải thuốc chữa bách bệnh

85 công ty (58,6%) đã thực hiện ít nhất một lần gộp cổ phiếu (reverse split) sau lá thư. Đáng chú ý:

• Đa số chờ đến phút chót: chỉ 31 công ty gộp trong 180 ngày đầu, còn 45 công ty gộp trong giai đoạn từ ngày 181 đến 360.
• Tỷ lệ gộp trung vị là 1:20.
• 14 công ty gộp nhiều lần, trong đó 3 công ty gộp ít nhất 3 lần.

Trường hợp Vivakor cho thấy mức độ "pha loãng ngược" khủng khiếp: gộp 1:200 vào tháng 3/2026, tiếp 1:20 vào tháng 7 và 1:15 vào tháng 10 — nghĩa là 60.000 cổ phiếu trước tháng 3 giờ chỉ còn 1 cổ phiếu.

Gộp cổ phiếu không giải quyết nguyên nhân gốc. Ít nhất 13 trong 85 công ty đã gộp lại rơi xuống dưới 1 USD đủ lâu để phải khởi động lại quy trình.

Nhà đầu tư mất gì?

Đây là phần đáng chú ý nhất với nhà đầu tư. Xét 107 công ty còn niêm yết có dữ liệu giá ở cả hai mốc:

• Trung vị toàn bộ nhóm: giảm 47,3% kể từ ngày công bố thư, trong khi S&P 500 tăng 32,4% cùng giai đoạn.
• Nhóm có gộp cổ phiếu: giảm trung vị 83,0%.
• Nhóm không gộp: tăng trung vị 41,2% — nhưng đây là nhóm vốn đã tự hồi phục nên không cần gộp.

Cần lưu ý: khoảng cách giữa hai nhóm không chứng minh gộp cổ phiếu phá hủy giá trị, mà cho thấy bản chất hai loại công ty khác nhau. Tuy nhiên, con số trên chưa tính 37 công ty đã rời sàn — nhóm hủy niêm yết/phá sản mất trung vị tới 97,7% giá trị.

Giá ngày nhận thư là chỉ báo quan trọng nhất

Nghiên cứu chỉ ra yếu tố dự báo tốt nhất cho khả năng hồi phục chính là giá cổ phiếu vào ngày công bố thư:

Giá khi nhận thư	Số công ty	Tự vượt 1 USD	Gộp cổ phiếu	Hủy niêm yết/phá sản
Dưới 0,50 USD	23	4	17	8
0,50 – 0,79 USD	73	37	43	8
Từ 0,80 USD	30	18	18	2

Cổ phiếu ở mức 0,85 USD chỉ cần tăng 18% để vượt ngưỡng, trong khi cổ phiếu ở 0,30 USD phải tăng hơn gấp ba lần.

Góc nhìn cho độc giả Việt Nam

Câu chuyện này mang nhiều bài học với hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ trong nước:

• Niêm yết không phải đích đến cuối cùng: duy trì được trên sàn còn khó hơn lên sàn, đặc biệt với các công ty công nghệ chưa có lợi nhuận.
• Pha loãng cổ phiếu là rủi ro thực tế: nhiều startup công nghệ huy động vốn liên tục qua phát hành thêm cổ phiếu, khiến giá trị cổ đông hiện hữu bị bào mòn.
• Gộp cổ phiếu chỉ là "trang điểm": nếu không cải thiện được hoạt động kinh doanh, vấn đề sẽ quay lại nhanh chóng.

Đáng chú ý, 61 trong 145 công ty (42,1%) thuộc nhóm dược phẩm/sinh học — nhóm thường xuyên đốt tiền cho thử nghiệm lâm sàng và huy động vốn liên tục. Đây cũng là nhóm phổ biến trong các nghiên cứu về cảnh báo "going concern".

Ngoài ra, 58 công ty còn nhận thêm thông báo vi phạm quy định niêm yết khác (vốn chủ sở hữu tối thiểu, nộp báo cáo muộn). Nhóm này có tỷ lệ hủy niêm yết/phá sản 27,6%, cao gấp đôi nhóm chỉ vướng lỗi giá.

Kết luận

Thư cảnh báo giá dưới 1 USD của Nasdaq không phải là "án tử" — ba trong bốn công ty vẫn trụ được. Nhưng cách họ trụ là gộp cổ phiếu vào phút chót, và với cổ đông, lá thư thường là lời cảnh báo chứ không phải đáy. Con số đầu tiên cần nhìn là giá cổ phiếu ngày nhận thư: dưới 50 cent, chỉ 4 trong 23 công ty tự hồi phục và một phần ba đã biến mất.

Theo dữ liệu từ nghiên cứu của Equibles, dựa trên hồ sơ SEC và giá thị trường — không phải lời khuyên đầu tư.