Cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ: Làn sóng phản đối trung tâm dữ liệu có thể định hình cục diện chính trị

Trung tâm dữ liệu đang trở thành tâm điểm tranh cãi trong cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ năm nay. Các ứng cử viên từ cả hai đảng đang chạy đua để thể hiện lập trường cứng rắn nhất với ngành công nghiệp này, trong bối cảnh công chúng ngày càng bất mãn với tác động của hạ tầng AI lên chi phí năng lượng và môi trường.

Điều đáng chú ý là sự phản đối này mang tính lưỡng đảng, khi nhiều đảng viên Cộng hòa hiếm hoi tách khỏi lập trường của Tổng thống Donald Trump. Các ứng cử viên đang tấn công đối thủ vì bị cho là "thân thiện với trung tâm dữ liệu" hoặc "chưa đủ quyết liệt trong việc phản đối".

Trung tâm dữ liệu - Chủ đề nóng chưa từng có

Kể từ đầu năm, thái độ của công chúng với trung tâm dữ liệu đã đảo chiều nhanh chóng. Theo ghi nhận, ít nhất năm ứng cử viên đã bị đối thủ gán cho biệt danh mang tính miệt thị kiểu "Data Center [Tên]", nhằm làm nổi bật mối liên hệ của họ với ngành này.

Dù các khảo sát cho thấy cử tri vẫn quan tâm nhất đến các vấn đề kinh tế thiết thực, trung tâm dữ liệu đã trở thành vấn đề đủ mạnh để xoay chuyển những cuộc đua sít sao — và về lâu dài có thể thay đổi cán cân quyền lực tại Quốc hội.

"Đây là vấn đề ngủ quên của toàn bộ chu kỳ bầu cử" — Ủy ban Thượng viện Quốc gia đảng Cộng hòa nhận định về cuộc đua tại Ohio.

Cuộc đua vào Thượng viện

Ohio đang là điểm nóng đáng chú ý nhất. Ủy ban Thượng viện Quốc gia đảng Cộng hòa đã ra thông báo vào tháng 8 cảnh báo rằng ứng cử viên Dân chủ Sherrod Brown đang tấn công đối thủ Jon Husted mạnh đến mức có thể định đoạt kết quả cuộc đua.

Brown gọi Husted là "bộ mặt của trung tâm dữ liệu tại Ohio", chạy quảng cáo quy trách nhiệm cho Husted trong việc thu hút các trung tâm dữ liệu đến bang và khiến hóa đơn năng lượng tăng vọt. Đảng Dân chủ tại Thượng viện cũng đã phá một dự luật do Husted bảo trợ, với lãnh đạo thiểu số Chuck Schumer gọi dự luật này là "vô hiệu".

Ngoài Ohio, trung tâm dữ liệu cũng len vào nhiều cuộc đua Thượng viện khác tại Michigan, Iowa và Texas.

Cuộc đua vào Hạ viện

Toàn bộ 435 ghế tại Hạ viện đều được bầu lại, và trung tâm dữ liệu đã trở thành điểm nóng tại hàng chục cuộc đua. Một số ví dụ tiêu biểu:

• Michigan, khu vực 7: Will Lawrence sử dụng sự phản đối của người dân địa phương với trung tâm dữ liệu để thắng vòng sơ bộ khó khăn, và hiện chạy quảng cáo tấn công đối thủ Tom Barrett.
• Pennsylvania, khu vực 8: Nghị sĩ đương nhiệm Rob Bresnahan chạy quảng cáo hứa cứng rắn với ngành — dù ông nắm giữ cổ phiếu liên quan đến trung tâm dữ liệu và từng có lập trường thân thiện.
• Ohio, khu vực 9: Marcy Kaptur chỉ trích đối thủ Derek Merrin vì lịch sử ưu đãi thuế cho trung tâm dữ liệu, gán cho ông biệt danh "Data Center Derek".
• Wisconsin, khu vực 3: Rebecca Cooke chạy quảng cáo tấn công Derrick van Orden vì nhận tiền đóng góp từ các nhà phát triển trung tâm dữ liệu, gọi ông là "DC Derrick".
• New York, khu vực 17: Nghị sĩ Mike Lawler chỉ trích đối thủ Cait Conley vì từng nói rằng vùng Hudson Valley "cần" trung tâm dữ liệu.

Cuộc đua ghế Thống đốc

Theo nghiên cứu từ Multistate, ít nhất 20 ứng cử viên trong 36 cuộc đua ghế thống đốc đã cam kết sẽ ban hành một dạng lệnh tạm hoãn cấp phép cho trung tâm dữ liệu nếu đắc cử.

Lệnh tạm hoãn quy mô lớn duy nhất hiện có tại Mỹ được Thống đốc New York Kathy Hochul ký vào tháng 7. Tại Texas, Thống đốc đương nhiệm Greg Abbott đã chuyển từ chào đón trung tâm dữ liệu sang áp đặt lệnh tạm hoãn trên thực tế chỉ trong vòng chưa đầy một năm.

Trưng cầu dân ý tại địa phương

Cử tri tại tám bang đang xem xét hơn 30 biện pháp bỏ phiếu địa phương liên quan đến trung tâm dữ liệu. Ohio một lần nữa là điểm nóng khi chiếm hơn một nửa số biện pháp này, từ lệnh tạm hoãn địa phương đến các cuộc trưng cầu về quy hoạch lại đất.

Góc nhìn công nghệ và môi trường

Trong khi đó, các công ty khởi nghiệp đang tìm cách biến nhiệt thải từ trung tâm dữ liệu thành nguồn tài nguyên. Atoco — một startup sử dụng vật liệu khung hữu cơ kim loại (MOF) — đang phát triển công nghệ hút nước từ không khí chỉ nhờ nhiệt thải công nghiệp, kể cả ở vùng khô hạn.

Tuy nhiên, các nhóm môi trường đang gia tăng chiến dịch quảng cáo về làn sóng xây dựng hạ tầng AI chạy bằng nhiên liệu hóa thạch, đúng lúc Quốc hội chuẩn bị tranh luận về cải cách cấp phép.

Bloomberg cũng đưa tin Oracle từng dùng xe tải vận chuyển khí tự nhiên đến một trung tâm dữ liệu ngoại ô Salt Lake City để duy trì hoạt động hơn một năm, và đang cân nhắc biện pháp tương tự tại New Mexico.

Ý nghĩa với độc giả Việt Nam

Câu chuyện này phản ánh một xu hướng đáng chú ý cho ngành công nghệ toàn cầu: hạ tầng AI không còn là câu chuyện thuần túy kỹ thuật. Áp lực từ cộng đồng địa phương, chi phí năng lượng và môi trường đang trở thành biến số chính trị quan trọng.

Với các doanh nghiệp công nghệ và trung tâm dữ liệu đang phát triển tại Việt Nam, đây là bài học về việc cần tính đến yếu tố xã hội, môi trường và sự đồng thuận của cộng đồng ngay từ giai đoạn quy hoạch, thay vì chỉ tập trung vào hạ tầng kỹ thuật.