Cuộc đua AI nóng trở lại: Google và Meta thách thức ngôi vương của OpenAI và Anthropic

Tuần trước, Anthropic và OpenAI dường như độc chiếm cuộc đua AI khi liên tục cho ra mắt những mô hình ngày càng mạnh mẽ, bỏ xa các đối thủ phía sau. Google có vẻ đã tụt lại một cách vô vọng, trong khi Meta — dù đã đổ hàng tỷ USD để vực dậy tham vọng AI đang chao đảo — vẫn chưa khẳng định được vị thế của một ứng viên nghiêm túc. Ngay cả những mô hình mới nhất đến từ Trung Quốc, dù ấn tượng, cũng chỉ như đang chạy theo.

Cuộc đua mô hình AI nền tảng đang trở nên nóng hơn bao giờ hết

Rồi chỉ trong vài ngày, mọi thứ đã thay đổi. Cả Google lẫn Meta đều công bố những mô hình nền tảng (frontier model) mà họ khẳng định có thể đối đầu trực diện với những sản phẩm tốt nhất của OpenAI và Anthropic. Cuộc đua bỗng chốc nóng trở lại — và kết quả giờ đây khó đoán định.

Google trở lại với Gemini 4 Argon

Cho đến tuần này, Google trông như đã đánh mất vĩnh viễn vị trí trong nhóm dẫn đầu về AI. Kể từ khi phát hành Gemini 3 vào cuối năm ngoái, gã khổng lồ công nghệ chỉ tung ra những cải tiến nhỏ giọt. Gemini 3 từng rất đáng gờm khi ra mắt, nhưng lợi thế ấy chẳng kéo dài bao lâu, và nó gặp khó khăn trong việc bắt kịp các sản phẩm ra đời sau của OpenAI và Anthropic, thậm chí cả một số mô hình trọng số mở đến từ Trung Quốc.

Một loạt thay đổi nhân sự nội bộ càng làm tăng cảm giác rằng Google đang rút lui khỏi biên giới AI. Cựu giám đốc kỳ cựu Jeff Dean rời công ty cùng một số nhà nghiên cứu AI khác để lập startup mới. Demis Hassabis — người từng đoạt giải Nobel và nhiều năm dẫn dắt DeepMind — cũng rút khỏi vai trò điều hành hằng ngày. Nhiều nhóm liên quan đến AI bị chuyển khỏi DeepMind về trực thuộc Google. Những thay đổi này phản ánh sự dịch chuyển trọng tâm AI của Google khỏi London về California, làm dấy lên đồn đoán rằng hãng đang ưu tiên thương mại hóa AI hơn là nghiên cứu.

Thế rồi hôm thứ Ba, Google lật ngược câu chuyện bằng việc phát hành Gemini 4 Argon, mô hình nền tảng mới mà hãng khẳng định sánh ngang hoặc vượt các sản phẩm chủ lực của OpenAI và Anthropic trên nhiều bài kiểm tra chuẩn — dù giá trị của các bài kiểm tra này còn đáng bàn. Đáng chú ý hơn, Google định giá Argon cực kỳ quyết liệt: tính theo token, họ rẻ hơn đối thủ tới 80% trong giai đoạn ưu đãi ra mắt, và vẫn rẻ hơn đáng kể sau khi ưu đãi kết thúc.

Meta lần đầu chạm tới biên giới AI

Sự xuất hiện của Meta có lẽ còn kịch tính hơn. Khác với Google — vốn từ lâu là cái tên khó bị đánh bại nhờ tiềm lực tài chính và DeepMind — Meta chưa bao giờ thực sự khẳng định được vị thế tại biên giới AI. Không phải vì thiếu nỗ lực, mà bởi các mô hình của họ khó tạo được dấu ấn. Năm ngoái, công ty bắt tay vào công cuộc đại tu hoạt động AI đầy tham vọng và tốn kém, chi hàng tỷ USD cho nhân tài và hạ tầng, bao gồm cả Scale AI và đồng sáng lập Alexandr Wang. Tháng Tư, phòng thí nghiệm Superintelligence Labs mới ra mắt mô hình lớn đầu tiên, Muse Spark — ấn tượng, nhưng chưa đạt tầm biên giới.

Điều đó thay đổi vào thứ Hai, khi Meta cuối cùng trình làng một mô hình đủ sức cạnh tranh với những sản phẩm tốt nhất ngành. Theo kết quả kiểm thử của công ty, Muse Wonder Full có thể so tài với các mô hình hàng đầu từ OpenAI và Anthropic, bao gồm GPT-6 Astra, Claude Opus 5.5 và Claude Fable 5.1, trên nhiều bài kiểm tra. Nói cách khác, công ty của Mark Zuckerberg đã chính thức đặt chân tới biên giới AI.

Cục diện thay đổi, lợi thế đổi chủ

Sự trở lại của Google — và sự xuất hiện của Meta — khiến cuộc cạnh tranh AI trở nên sôi động hơn hẳn, đồng thời cho thấy cán cân quyền lực trong thế giới AI có thể xoay chuyển nhanh đến mức nào. Cả hai đều sở hữu tiềm lực tài chính khổng lồ và hệ sinh thái sản phẩm khổng lồ được hàng tỷ người sử dụng — lợi thế mà những cái tên mới nổi như OpenAI và Anthropic khó lòng sánh bằng.

Thành công của trợ lý agent Muse minh họa rõ lợi thế đó. Mức độ phổ biến của nó trong thời gian ngắn ngủi, bất chấp danh sách lo ngại về bảo mật và quyền riêng tư ngày càng dài, cho thấy sức mạnh của việc nắm trong tay hàng tỷ người dùng. Trong khi đó, OpenAI đang phải nỗ lực nhiều hơn để xây dựng hệ sinh thái riêng, định vị mình như một lựa chọn thay thế cho Meta.

Tất cả diễn ra đúng lúc cuộc đua AI dường như bước sang một giai đoạn mới.

Một giai đoạn mới đầy phức tạp

Áp lực phát triển những mô hình ngày càng mạnh mẽ đang trở nên căng thẳng hơn. Danh sách lo ngại về an toàn cùng các sự cố AI ngoài tầm kiểm soát ngày càng dài khiến tiếng nói kêu gọi làm chậm tốc độ phát triển ngày càng lớn. Các mô hình mở cũng ngày càng tốt hơn, khiến bất kỳ công ty nào cũng khó giữ vị trí dẫn đầu lâu dài.

Nếu sức mạnh thuần túy và hiệu năng không còn đủ để duy trì lợi thế, thì Google và Meta đang nắm trong tay không ít lợi điểm mà Anthropic và OpenAI không có. Họ có thể đã mất nhiều thời gian chạy theo, nhưng tuần vừa qua cho thấy sẽ là cực kỳ thiếu khôn ngoan nếu gạt bỏ bất kỳ ai trong hai cái tên này.