Cuốn sách gây sốt: 81 câu chuyện cười được vẽ hoàn toàn bằng bộ ký tự máy tính ZX81

Trong thời đại mà trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra hình ảnh chỉ trong vài giây, có một dự án đang khiến cộng đồng công nghệ phải dừng lại và mỉm cười: một cuốn sách hài hước được vẽ thủ công bằng bộ ký tự đồ họa của máy tính Sinclair ZX81 – chiếc máy tính gia đình huyền thoại ra mắt năm 1981.

Bìa cuốn sách 81 Jokes for the ZX81

Thử thách "kỳ quặc" đến từ cha đẻ của Fesshole

Tác giả của dự án là Rob Manuel, cây viết đồng thời là người sáng lập trang Fesshole và đồng sáng lập cộng đồng sáng tạo B3ta.com nổi tiếng một thời. Anh tự đặt cho mình một nhiệm vụ tưởng chừng vô lý: viết 81 câu chuyện cười, tự tay minh họa và chỉ dùng duy nhất bộ ký tự của ZX81 – chiếc máy tính chỉ có vài kilobyte bộ nhớ và khả năng đồ họa cực kỳ hạn chế.

Cuốn sách mang tên "81 Jokes for the ZX81", dày 240 trang, in bìa cứng khâu chỉ, do Spelk Press phát hành. Sách dự kiến lên kệ từ ngày 3/12/2026 với giá 20 bảng Anh và hiện đang mở đặt trước.

Điều đặc biệt là ngoài 81 câu chuyện cười được vẽ "tỉ mỉ đến từng pixel", cuốn sách còn có phần hồi tưởng của tác giả cùng những đoạn bình luận hài hước về máy tính, sáng tạo và văn hóa thập niên 1980.

Trang quảng cáo của cuốn sách

Khi "hạn chế công nghệ" trở thành một dạng nghệ thuật

Với những ai từng lớn lên cùng ZX81, đây là điểm cộng lớn. Chiếc máy này không có chip đồ họa chuyên dụng, không có khả năng hiển thị màu, và mọi hình ảnh đều phải "nhào nặn" từ một bộ ký tự ký hiệu hạn chế. Vẽ minh họa bằng ZX81 vì thế giống như vẽ tranh bằng một chiếc bàn phím điện thoại cũ – càng khó, càng đòi hỏi sự khéo léo và kiên nhẫn.

"Ridiculously niche but ridiculously joyful" – Richard Herring nhận xét về cuốn sách.

"A ZX Triumph. The joke book I never knew I needed." – đạo diễn phim Ben Wheatley chia sẻ.

Những lời khen từ diễn viên hài Richard Herring, biên kịch Joel Morris (đồng tác giả nhân vật Philomena Cunk), nhạc sĩ M. J. Hibbett hay đạo diễn Ben Wheatley cho thấy dự án này không chỉ là trò vui cá nhân mà còn chạm đúng vào nỗi hoài niệm của cả một thế hệ người dùng máy tính 8-bit.

Một trang bên trong cuốn sách

Góc nhìn cho người yêu công nghệ Việt Nam

Với cộng đồng công nghệ Việt Nam, câu chuyện này gợi nhắc đến một thời kỳ mà "chơi máy tính" đồng nghĩa với việc tự mày mò, tự giới hạn và tận dụng tối đa những gì mình có. Nhiều người trong thế hệ 7x, 8x Việt Nam từng lớn lên với những chiếc máy tính 8-bit như Apple II, các dòng máy clone 8-bit hay những chiếc máy tính "tự lắp" trong các lớp tin học – nơi mỗi ký tự trên màn hình đều là một niềm vui.

Cuốn sách cũng là lời nhắc rằng sáng tạo không đến từ việc có nhiều công cụ mạnh, mà đến từ việc biết tận dụng giới hạn. Khi mà các công cụ AI tạo sinh đang làm mọi thứ trở nên dễ dàng, những dự án "cố tình làm khó mình" như thế này lại có sức hút riêng và đáng được trân trọng.

Dự án "81 Jokes for the ZX81" hiện đang nhận được sự quan tâm trên các diễn đàn công nghệ như Hacker News, nơi cộng đồng yêu công nghệ cổ điển và lập trình viên cùng chia sẻ sự thích thú với một sản phẩm vừa mang tính hoài niệm, vừa thể hiện tay nghề kỹ thuật – nghệ thuật đáng nể.