Đằng sau kỹ xảo đột phá của The Fifth Element: Khi mô hình thu nhỏ gặp họa tính

The Fifth Element (1997) của đạo diễn Luc Besson là một kiệt tác về mặt thị giác, không chỉ nhờ phong cách truyện tranh Pháp độc đáo mà còn nhờ những kỹ thuật hiệu ứng hình ảnh (VFX) tân tiến thời bấy giờ. Digital Domain, dưới sự chỉ đạo của giám sát hiệu ứng Mark Stetson, đã phải tạo ra một vũ trụ sống động với hơn 220 cảnh quay hiệu ứng, kết hợp giữa nghệ thuật làm mô hình thu nhỏ truyền thống và sức mạnh của đồ họa máy tính (CGI).

Mô hình tàu vũ trụ trong The Fifth Element

Sự kết hợp giữa mô hình vật lý và CGI

Một trong những điểm nhấn kỹ thuật của phim là việc sử dụng song song mô hình thu nhỏ và đồ họa số. Đội ngũ sản xuất đã chế tạo các mô hình tỉ lệ 1/24 để tái hiện thành phố New York vươn lên 600 tầng, cũng như tàu vũ trụ Mondoshawan dài 8 feet. Tuy nhiên, để tạo ra những cảnh hành động phức tạp mà mô hình vật lý không thể thực hiện, họ đã chuyển sang sử dụng CGI. Ví dụ điển hình là cảnh tàu mẹ Mondoshawan bị bắn rơi, nơi các kỹ sư đã kết hợp mô hình vật lý với các vụ nổ quy mô lớn (pyrotechnics) và theo dõi chuyển động kỹ thuật số để tạo hiệu ứng tàu vỡ vụn.

Thách thức về phần cứng và kỹ thuật quay phim

Để quay các mô hình thu nhỏ một cách chính xác và có thể lặp lại, đoàn làm phim đã sử dụng hệ thống camera motion control. Một thách thức lớn là sự ổn định của phim khi sử dụng các máy quay Arriflex 535B và nguyên mẫu 435. Bill Neil, giám sát quay phim hiệu ứng, đã ngạc nhiên trước độ ổn định "như đá" của máy quay 435 ở tốc độ từ 2 đến 150 khung hình/giây, cho phép thực hiện các kỹ thuật matte painting phức tạp mà không bị rung lắc.

Chiến tranh không gian và hiệu ứng hành tinh

Đội ngũ cũng phải giải quyết vấn đề về loại phim (film stock) của Kodak. Do lo ngại về độ ổn định của các loại phim hoàn thiện tại Châu Âu, họ đã nhập khẩu các loại phim hoàn thiện tại Rochester để đảm bảo chất lượng cao nhất cho các cảnh quay hiệu ứng.

Quy trình phần mềm và tạo hình "Cái Ác"

Để tạo ra hành tinh "Cái Ác" (Evil) – một quả cầu dung nham khổng lồ – nhóm kỹ sư CGI dưới sự dẫn dắt của Karen Goulekas đã sử dụng một bộ công cụ phần mềm mạnh mẽ bao gồm Renderman, Prisms và Alias. Họ phát triển quy trình ba bước để tạo ra kết cấu dung nham và lớp vỏ: tạo bản đồ fractal, thêm biến dạng bằng Elastic Reality, và cuối cùng áp dụng Renderman Shader. Kỹ thuật này giúp giảm thời gian kết xuất (rendering) từ 6 giờ xuống còn 30 phút cho mỗi khung hình.

Xây dựng New York tương lai với Pre-visualization

Cảnh rượt đuổi taxi trên không qua New York tương lai là một trong những đoạn phức tạp nhất. Digital Domain đã sử dụng phần mềm Prisms trên máy trạm Silicon Graphics để tạo ra quy trình tiền trực quan hóa (pre-visualization). Điều này cho phép họ xác định chính xác tỷ lệ của các tòa nhà mô hình và chuyển động của camera trước khi quay thực tế.

Tạo hình tương lai cho The Fifth Element

Nhờ pre-vis, họ có thể xuất dữ liệu chuyển động camera trực tiếp sang hệ thống motion control, kết nối liền mạch giữa thế giới ảo và mô hình vật lý. Kỹ thuật chiếu sáng "fractured light" (ánh sáng bị vỡ) cũng được áp dụng để tạo chiều sâu cho thành phố thu nhỏ, mô phỏng ánh sáng phản chiếu từ các tòa nhà không có trong khung hình.

Tổng kết lại, thành công của The Fifth Element không chỉ nằm ở tầm nhìn nghệ thuật của Luc Besson mà còn ở sự đổi mới kỹ thuật của Digital Domain. Việc kết hợp linh hoạt giữa mô hình vật lý, phần mềm đồ họa tiên tiến và kỹ thuật quay phim sáng tạo đã tạo nên một chuẩn mực mới cho phim khoa học viễn tưởng.