DNS đứng trước nguy cơ bị giải mã lượng tử: ICANN tăng tốc chuẩn bị ứng phó

Các tổ chức quản trị internet đang có kế hoạch đẩy nhanh công tác chuẩn bị nhằm đảm bảo hệ thống tên miền (DNS) vẫn an toàn khi máy tính lượng tử có thể phá vỡ các phương thức mã hoá thông thường. Theo lãnh đạo công nghệ của ICANN, thời hạn cần sẵn sàng có thể đến sớm hơn nhiều so với dự đoán trước đây.

DNSSEC là mục tiêu trọng yếu

Ông John Crain, Giám đốc công nghệ của ICANN (Tổ chức quản lý tên miền và số hiệu internet), cho biết ông nắm được các nỗ lực trong nội bộ tổ chức cũng như tại những cơ quan quản trị internet khác nhằm tính đến kịch bản khi máy tính lượng tử thương mại có thể dễ dàng giải mã thông tin.

Những cỗ máy này về lý thuyết đặt DNSSEC (Domain Name System Security Extensions — phần mở rộng bảo mật DNS, áp dụng hạ tầng khoá công khai PKI để xác minh tính xác thực của bản ghi DNS) vào vòng nguy hiểm.

Theo ông Crain, các dự báo cho rằng máy tính lượng tử như vậy có thể đi vào hoạt động "vào khoảng cuối thập kỷ này" đã khiến ông thay đổi quan điểm về thời điểm DNS cần được "kháng lượng tử".

"Nếu hỏi tôi cách đây vài năm, tôi sẽ nói chúng ta cần sẵn sàng trong mười năm tới. Giờ thì có lẽ ít hơn thế. Tôi không chắc là ba năm hay năm năm, nhưng chắc chắn không phải mười năm", ông Crain nói.

Bài toán dung lượng gói tin

Một cách để làm DNSSEC an toàn trước lượng tử là dùng khoá lớn hơn, đến mức máy tính lượng tử cũng khó phá. Tuy nhiên, cách này vướng giới hạn kích thước bản tin của DNS.

"Nếu dùng khoá lớn hơn, đồng nghĩa vùng dữ liệu lớn hơn, gói tin lớn hơn, phản hồi lớn hơn", ông Crain giải thích.

Điều này cũng có thể khiến lưu lượng phải truyền qua nhiều gói TCP thay vì một bản tin UDP duy nhất mà DNS vốn ưa dùng.

Ông Crain cho biết ICANN, IETF (Lực lượng đặc trách kỹ thuật internet) và các cơ quan quản trị internet khác đã nhận thức được thách thức này và bắt đầu có những bước chuẩn bị sơ bộ.

"Việc sẵn sàng chuyển từ UDP sang TCP sẽ mất vài năm. Có lẽ còn vài năm nữa chúng ta mới có thể triển khai một cách ổn định", ông nói tại hội nghị thường niên của ICANN ở Bali.

Dù vậy, cộng đồng internet đã nhận thấy vấn đề ngày càng cấp bách. "Chúng tôi sẽ đẩy nhanh tốc độ phát triển", ông Crain khẳng định.

Cải cách các tổ chức đăng ký internet khu vực

Tại hội nghị ở Bali, ông Jia-Rong Low — với vai trò chủ tịch Tổ chức Tài nguyên Số (NRO), cơ quan đầu não của năm tổ chức đăng ký internet khu vực (AFRINIC, APNIC, ARIN, LACNIC và RIPE NCC) — đã trao đổi về Chính sách Điều phối Internet 2 (ICP-2), văn bản quản lý các RIR.

Ở phiên bản hiện tại, ICP-2 chỉ mô tả việc hình thành một RIR mới mà không đề cập đến các hoạt động khác. Sau những bất ổn tại AFRINIC làm dấy lên nguy cơ tổ chức đăng ký của châu Phi sụp đổ, NRO quyết định cập nhật ICP-2 để bao quát toàn bộ vòng đời của một RIR, từ khi thành lập cho đến khả năng bị thu hồi công nhận.

Dự thảo sửa đổi xác định bốn giai đoạn trong vòng đời một RIR: công nhận, kiểm toán, vận hành liên tục trong tình huống khẩn cấp và thu hồi công nhận. Ba giai đoạn sau là phần bổ sung mới, trao cho ICANN vai trò lớn hơn với tư cách cơ quan giám sát độc lập các RIR.

Ông Low kỳ vọng văn bản cuối cùng sẽ sẵn sàng để lấy ý kiến vào cuối năm 2026 và có thể triển khai không lâu sau đó.

Tội phạm mạng nhắm vào tên miền "nghe có vẻ đáng tin"

Những kẻ lừa đảo thường tìm cách đăng ký các tên miền nghe có vẻ chính thống để đánh lừa nạn nhân. ICANN xếp một số tên miền cấp cao toàn cầu (GTLD) vào nhóm "Category 1", bởi chúng gắn với các lĩnh vực được quản lý chặt như .bank, .doctor, .university, hoặc được cho là cần biện pháp bảo vệ đặc biệt như .sucks.

Ông Siôn Lloyd, nhà khoa học chính về an ninh, ổn định và khả năng phục hồi của ICANN, cho biết tổ chức đã điều tra xem liệu một số tên miền cấp cao có thu hút nhiều hành vi lạm dụng hơn hay không. Kết quả: các GTLD thuộc Category 1 có xác suất bị lạm dụng cao hơn 45% so với các tên miền khác. Điểm tích cực là nhóm này cũng ít có khả năng xuất hiện các vụ lạm dụng với quy mô lớn.

Hiện ICANN đang xây dựng chính sách PDP1, buộc các nhà đăng ký tên miền có biện pháp mạnh hơn với chủ sở hữu tên miền bị dùng để tiếp tay cho hành vi lạm dụng, cùng chính sách PDP2 nhằm quản lý việc đăng ký tên miền tự động.

Vòng đăng ký GTLD mới

Tại hội nghị, nhiều phiên thảo luận đề cập đến vòng đăng ký GTLD mới của ICANN, vốn đang tiến triển thuận lợi. Các ý kiến cũng nhắc lại quan điểm trước đây của ICANN rằng các vòng đăng ký GTLD mới nên diễn ra thường xuyên hơn và theo một nhịp độ có thể dự đoán được, đồng thời gợi ý rằng vòng đăng ký lần này sẽ là khuôn mẫu cho những vòng tiếp theo.

Đối với người dùng internet tại Việt Nam, những diễn biến này đáng chú ý ở chỗ chúng định hình nền tảng an toàn của toàn bộ hệ thống tên miền — từ các website doanh nghiệp, cổng dịch vụ công đến ứng dụng ngân hàng số — trong bối cảnh các cuộc tấn công mạng ngày càng tinh vi và điện toán lượng tử đang tiến gần hơn bao giờ hết.