Doanh thu DRAM tăng 369% vì AI, người mua chịu giá cao

Cuộc đua hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) đang biến bộ nhớ từ một mặt hàng phổ thông thành nguồn tài nguyên khan hiếm, và các ông lớn sản xuất bộ nhớ là những người hưởng lợi lớn nhất. Theo báo cáo của Counterpoint Research, doanh thu DRAM (Dynamic Random Access Memory – bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên động, loại bộ nhớ chính dùng trong PC, máy chủ và điện thoại) toàn ngành trong quý 3/2026 đã tăng 369% so với cùng kỳ năm trước, đạt gần 200 tỷ USD, tức gần gấp 5 lần mức của một năm trước đó.

Nhu cầu AI đẩy giá lên, sản lượng hầu như không tăng

Điều đáng chú ý là đà tăng doanh thu gần như đến hoàn toàn từ giá chứ không phải sản lượng. Ông Jeongku Choi, chuyên gia phân tích cấp cao của Counterpoint, cho biết sản lượng xuất xưởng theo số chip chỉ tăng khoảng 4% trong quý, nhưng doanh thu vẫn bùng nổ.

"AI đã biến bộ nhớ từ một mặt hàng phổ thông thành một nguồn tài nguyên khan hiếm và có giá trị. Người mua giờ đây phải tranh nhau nguồn cung thay vì mặc cả về giá. Với giá vẫn đang leo thang, các nhà sản xuất đang trên đà lập kỷ lục lợi nhuận mới trong quý tới."

Nguyên nhân nằm ở việc các hãng bộ nhớ ưu tiên sản xuất những sản phẩm có biên lợi nhuận cao hơn cho thị trường máy chủ. Điều này khiến nguồn cung cho PC, smartphone và các thiết bị khác bị siết chặt.

Người mua PC, smartphone chịu thiệt

Hệ quả là chi phí linh kiện bộ nhớ tăng mạnh, kéo giá thành sản phẩm lên theo. Trong mùa hè vừa qua, giá trung bình của laptop và máy tính để bàn tại châu Âu đã tăng hai chữ số, khiến lượng xuất xưởng PC giảm vì nhà sản xuất khó đảm bảo nguồn hàng còn người mua thì e ngại chi phí.

Thị trường smartphone cũng chịu cảnh tương tự: lượng xuất xưởng giảm ít nhất một phần năm khi giá bộ nhớ tăng đẩy các mẫu máy phổ thông ra khỏi cuộc chơi, buộc nhà sản xuất dồn lực vào phân khúc cao cấp.

Theo Counterpoint, tốc độ tăng giá đã chậm lại so với nửa đầu năm, nhưng giá bán trung bình của DRAM vẫn đạt 1,90 USD/gigabit và đây vẫn là động lực chính thúc đẩy doanh thu.

Ba ông lớn chia nhau miếng bánh

Trong nhóm ba nhà sản xuất bộ nhớ lớn nhất, Samsung dẫn đầu với 38% thị phần doanh thu DRAM. Riêng trong quý 3, hãng dự báo lợi nhuận hoạt động toàn công ty khoảng 80 tỷ USD, tăng vọt so với 9 tỷ USD của cùng kỳ năm trước.

SK hynix ghi nhận mức tăng trưởng theo quý mạnh hơn, qua đó lấy lại phần nào thị phần đã mất hồi đầu năm. Công ty đạt lợi nhuận 62,8 tỷ USD và dự báo tình trạng thiếu hụt bộ nhớ sẽ còn kéo dài ít nhất đến năm 2030.

Micron có mức tăng doanh thu DRAM chậm hơn các đối thủ, nhưng bức tranh chung vẫn rất khả quan: lợi nhuận ròng quý 4 tài chính đạt 37,7 tỷ USD, vượt cả doanh thu quý 2 của chính công ty (23,8 tỷ USD).

Chưa có dấu hiệu hạ nhiệt

Ông MS Hwang, giám đốc nghiên cứu của Counterpoint, dự báo giá bộ nhớ sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong năm tới.

"Giá bộ nhớ băng thông cao (HBM), vốn tăng chậm hơn DRAM phổ thông trong năm nay, giờ đang bắt kịp. Các hợp đồng dài hạn (LTA) đang nâng đỡ giá, và nguồn cung sẽ tiếp tục eo hẹp vì các nhà máy mới lớn nhất phải đến năm 2028 mới bắt đầu sản xuất."

Theo ông Hwang, điều khoản của các hợp đồng dài hạn có thể khiến kết quả kinh doanh của từng nhà sản xuất khác nhau trong ngắn hạn, nhưng về dài hạn tất cả đều sẽ đi theo cùng một xu hướng tăng.

Góc nhìn

Với các nhà phát triển và doanh nghiệp công nghệ tại Việt Nam, đây là lời cảnh báo về chi phí hạ tầng trong thời gian tới. Các đội ngũ đang chuẩn bị nâng cấp máy chủ, máy trạm cho huấn luyện hay suy luận AI, hoặc mua sắm thiết bị cho nhân viên, nên tính trước phương án ngân sách dự phòng thay vì chờ giá xuống.

Những dự án có thể tận dụng hạ tầng đám mây thay vì đầu tư phần cứng tại chỗ cũng nên cân nhắc kỹ bài toán tổng chi phí, vì giá thuê tài nguyên đám mây nhiều khả năng cũng chịu áp lực từ giá linh kiện. Với các doanh nghiệp phần cứng và lắp ráp, việc chốt đơn hàng bộ nhớ dài hạn sớm có thể là cách giữ ổn định giá thành sản phẩm trong bối cảnh nguồn cung dự kiến chỉ dịu đi sau năm 2028.