Dự luật mới tại Mỹ đề xuất người mua game được "sở hữu" thay vì chỉ "cấp phép"

Một dự luật mới do Hạ nghị sĩ Ritchie Torres (D-NY) đề xuất đang thu hút sự chú ý của cộng đồng game thủ toàn cầu. Dự luật mang tên Power to Players Act hướng tới việc đảm bảo rằng khi người dùng bỏ tiền mua một trò chơi điện tử, họ thực sự sở hữu nó thay vì chỉ nhận được một giấy phép sử dụng có thời hạn.

Đề xuất này đặt ra yêu cầu cụ thể: người mua game phải được đảm bảo quyền truy cập vào trò chơi trong nhiều năm sau khi phát hành, ngay cả khi nhà phát hành quyết định ngừng hỗ trợ. Dự luật giao trách nhiệm cho Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) trong việc ngăn chặn các tình huống tương tự trong tương lai.

NBA 2K25 — ví dụ điển hình cho vấn đề

Thông báo về dự luật đã nêu đích danh NBA 2K25 như một minh chứng cho sự bất cập hiện tại. Trò chơi này ra mắt ngày 6 tháng 9 năm 2025, nhưng theo kế hoạch sẽ không thể chơi được từ ngày 31 tháng 12 do máy chủ bị đóng cửa.

Điều đáng nói là người chơi đã bỏ ra số tiền không nhỏ — có thể lên tới 70 USD hoặc hơn cho bản đầy đủ — để mua trò chơi, nhưng thực tế họ chỉ đang thuê quyền truy cập trong một khoảng thời gian giới hạn. Khi máy chủ ngừng hoạt động, tựa game gần như trở thành "đồ bỏ" đối với người đã mua hợp pháp.

"Việc mua một trò chơi điện tử phải mang lại cho người tiêu dùng quyền sở hữu trò chơi đó, chứ không chỉ là giấy phép để chơi nó." — Trích nội dung dự luật.

Vấn đề không chỉ nằm ở một tựa game

Trên thực tế, NBA 2K25 chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Nhiều trò chơi khác — đặc biệt là các tựa game live-service phụ thuộc vào máy chủ trực tuyến — cũng đối mặt với nguy cơ tương tự:

• Trò chơi trực tuyến nhiều người chơi thường bị vô hiệu hóa hoàn toàn khi nhà phát hành ngừng hỗ trợ máy chủ.
• Trò chơi có tính năng DRM trực tuyến (quản lý bản quyền kỹ thuật số) yêu cầu kết nối internet liên tục, kể cả với game chơi đơn.
• Nội dung tải về (DLC) và vật phẩm trong game có thể biến mất khi dịch vụ đóng cửa.
• Bản quyền âm nhạc, hình ảnh hết hạn có thể khiến game phải gỡ bỏ khỏi cửa hàng số.

Người tiêu dùng ở Việt Nam cũng không nằm ngoài vòng ảnh hưởng. Nhiều game thủ Việt đã từng mua các tựa game trên Steam, PlayStation Store hay Epic Games Store rồi bất ngờ phát hiện trò chơi không còn truy cập được sau khi nhà phát hành đóng máy chủ, mà không có bất kỳ khoản bồi hoàn nào.

Những rào cản phía trước

Dù ý tưởng của dự luật nhận được nhiều ủng hộ từ phía người tiêu dùng, con đường phía trước vẫn còn nhiều trở ngại cả về mặt kỹ thuật lẫn lập pháp:

• Rào cản kỹ thuật: Nhiều trò chơi phụ thuộc vào hạ tầng máy chủ phức tạp. Việc duy trì chúng hoạt động vĩnh viễn đòi hỏi chi phí vận hành khổng lồ mà nhà phát hành không muốn gánh.
• Rào cản pháp lý: Luật hiện hành tại Mỹ vẫn cho phép mô hình cấp phép (license) là hợp pháp. Thay đổi điều này cần sự đồng thuận từ Quốc hội và có thể vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các ông lớn trong ngành.
• Áp lực từ ngành công nghiệp game: Các nhà phát hành lớn có lợi ích tài chính rõ ràng trong việc duy trì mô hình cấp phép, bởi nó cho phép họ kiểm soát vòng đời sản phẩm và thúc đẩy người chơi mua phiên bản mới.
• Phạm vi áp dụng: Dự luật chỉ có hiệu lực tại Mỹ, trong khi phần lớn máy chủ game đặt ở nhiều quốc gia khác nhau, gây khó khăn trong thực thi.

Ý nghĩa với cộng đồng game thủ Việt

Với game thủ Việt Nam, đây là một diễn biến đáng theo dõi. Nếu dự luật được thông qua, nó có thể tạo tiền lệ quốc tế buộc các nhà phát hành phải thay đổi chính sách toàn cầu, thay vì chỉ áp dụng riêng tại Mỹ. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh người chơi Việt ngày càng chi nhiều tiền cho game bản quyền trên các nền tảng số.

Tuy nhiên, cho đến khi có kết quả cụ thể, người tiêu dùng vẫn nên cân nhắc kỹ trước khi mua các tựa game phụ thuộc nhiều vào máy chủ trực tuyến, đặc biệt là các game thể thao theo mùa vốn có vòng đời ngắn.