Ed Zitron – Nhà hoài nghi AI nổi tiếng đã sai bao nhiêu lần?

Trong bối cảnh làn sóng AI bùng nổ, Ed Zitron nổi lên như một tiếng nói phản biện đình đám với những tuyên bố mạnh mẽ rằng AI đang "đạt đỉnh", các ông lớn công nghệ đang "chết dần" và bong bóng AI sắp vỡ. Tuy nhiên, một bài phân tích chi tiết của kỹ sư nổi tiếng Dan Luu đã rà soát và chỉ ra rằng gần như toàn bộ các dự đoán của Zitron từ năm 2024 đến nay đều sai cả về kết quả lẫn cách lập luận. Bài viết này sẽ tóm tắt những điểm chính từ cuộc kiểm chứng đó, giúp độc giả Việt Nam có cái nhìn khách quan hơn về các luận điệu hoài nghi AI đang lan truyền.

Sự thật về doanh thu các "ông lớn" đang hấp hối

Zitron từng tuyên bố Meta, Google và Microsoft đang chết và phải "vùng vẫy" với AI vì không biết cách tăng trưởng. Nhưng số liệu tài chính thực tế hoàn toàn ngược lại. Meta tăng trưởng doanh thu 22% trong năm 2024 và 2025, với lợi nhuận tăng vọt từ 47 tỷ USD lên 83 tỷ USD. Alphabet (công ty mẹ Google) cũng duy trì đà tăng trưởng doanh thu 14-15% mỗi năm, trong khi Microsoft đạt mức tăng 17% trong năm 2025.

Việc trích dẫn số liệu từ các bên thứ ba như Similarweb thay vì báo cáo chính thức của Meta là một sai lầm nghiêm trọng, khiến kết luận của Zitron mất hoàn toàn cơ sở.

Về lập luận, Zitron cho rằng sự suy giảm người dùng Facebook và chất lượng Google Search sẽ kéo sụp cả công ty. Dan Luu chỉ ra rằng ngay cả khi những vấn đề này có thật, chúng không đủ lớn để ảnh hưởng đến tăng trưởng tổng thể, bởi các công ty này còn có YouTube, Google Cloud và hàng loạt sản phẩm khác.

Chuỗi dự đoán sai liên tiếp

Bài phân tích liệt kê hơn 30 dự đoán của Zitron từ tháng 2/2024 đến tháng 11/2025, và hầu hết đều sai. Một số ví dụ tiêu biểu:

• Tháng 2/2024: Tuyên bố AI đang đạt giới hạn về khả năng – Sai vì các mô hình liên tục cải thiện.
• Tháng 7/2024: Khẳng định AI không thể mạnh hơn – Sai khi GPT-4o và các mô hình sau đó vượt trội rõ rệt.
• Tháng 2/2025: Cho rằng mục tiêu 500 triệu người dùng Gemini của Google là "phi thực tế đến mức Sundar Pichai nên bị sa thải" – Sai, Gemini đã cán mốc 750 triệu người dùng.
• Tháng 8/2025: Dự đoán Cursor sắp chết và chỉ đáng giá tối đa 10 tỷ USD – Sai, Cursor được mua lại với giá 60 tỷ USD.
• Tháng 10/2025: Cam đoan bong bóng AI sẽ vỡ trước quý 2/2026 – Sai khi thị trường vẫn tăng trưởng.

Đáng chú ý, Zitron thường xuyên lặp lại luận điểm "AI đã đạt đỉnh" ngay cả khi các mô hình mới liên tục được ra mắt. Anh ta còn tuyên bố AI tháng 1/2026 "giống hệt" AI tháng 12/2023 – điều hoàn toàn sai lệch với thực tế phát triển chóng mặt của ngành.

Thủ thuật dùng số liệu gây hiểu lầm

Điểm đáng lo ngại nhất là cách Zitron sử dụng số liệu. Juho Snellman, một lập trình viên có tiếng, nhận xét:

"Về cơ bản, mọi thứ trong các bài viết của anh ta đều được bịa đặt hoặc xuyên tạc. Có rất nhiều đường dẫn nguồn, nhưng nếu bạn lần theo chúng đến nguồn gốc ban đầu, nội dung thực sự rất khác so với những gì Zitron ngụ ý."

Một ví dụ điển hình: Zitron dùng bảng tính để dự đoán doanh thu của Anthropic nhưng mắc lỗi cơ bản như đếm ngày 1-10/2 không tính, đếm 1-10/3 hai lần, và thậm chí có cả ngày 30/2. Timothy B. Lee, một nhà báo công nghệ, đã chỉ ra rằng khi sửa những lỗi này, con số thực tế lại ủng hộ quan điểm ngược lại với Zitron.

Vì sao vẫn có người tin?

Bất chấp sai lầm liên tiếp, Zitron vẫn có lượng fan đông đảo. Lý do không khó hiểu: phong cách tức giận, quyết đoán và ngôn từ mạnh tạo cảm giác "dám nói sự thật". Dan Luu dẫn lời Michał Zalewski rằng cách chắc chắn nhất để xây dựng lượng theo dõi là đưa ra những quan điểm rõ ràng, mạnh mẽ và không chừa chỗ cho nghi ngờ – điều mà Zitron làm rất tốt.

Tuy nhiên, những người ủng hộ Zitron thường phản bác bằng cách nói "nhưng bạn chưa chỉ ra lỗi này" hoặc "còn những người lạc quan AI sai thì sao?". Đây là chiến thuật "gish gallop" – tung ra quá nhiều luận điểm sai để đối phương không kịp phản bác từng cái.

Bài học cho độc giả Việt Nam

Khi đọc các bài phân tích hoài nghi AI trên mạng xã hội, người dùng Việt Nam nên thận trọng với những tuyên bố cực đoan. Nếu một ai đó liên tục khẳng định "AI đã chết" hay "AI chỉ là trò lừa đảo" nhưng lại không đưa ra được số liệu tài chính, báo cáo người dùng hay benchmark cụ thể, rất có thể họ đang dùng cảm xúc thay cho dữ liệu. Như Dan Luu kết luận: AI chắc chắn có những vấn đề riêng, nhưng việc phủ nhận sạch trơn những tiến bộ vượt bậc của nó cũng sai lầm không kém việc tin vào những lời hứa hẹn viễn vông.