Engram: Chiếc sampler biến ảo giác AI thành âm nhạc

Startup âm nhạc Thoughtful Things vừa chính thức khởi động chiến dịch gọi vốn cộng đồng trên Kickstarter cho Engram — thiết bị nhạc cụ đầu tiên của họ. Đây là một máy sampler kiêm groovebox sử dụng trí tuệ nhân tạo để xử lý âm thanh đầu vào và thậm chí "ảo giác" ra những âm thanh hoàn toàn mới.

Điểm đáng chú ý là Engram không phải kiểu thiết bị "bấm nút là ra bài hát" như Suno. Nó hướng tới việc tạo ra những âm thanh kỳ dị, thử nghiệm, và đẩy các mô hình AI âm thanh vượt xa giới hạn thông thường của chúng.

Engram - chiếc sampler sử dụng AI để tạo ra âm thanh thử nghiệm

AI chạy cục bộ, không cần kết nối internet

Khác với nhiều sản phẩm AI hiện nay phụ thuộc vào đám mây, Engram hoạt động hoàn toàn ngoại tuyến. Thiết bị chạy một mô hình "AI tí hon" ngay trên phần cứng của mình, được thiết kế nội bộ và huấn luyện riêng bởi Thoughtful Things.

Theo trang Kickstarter của dự án, công ty khẳng định:

"Chúng tôi huấn luyện các mô hình âm thanh của mình trên những bộ dữ liệu mở chỉ chứa âm thanh được cấp phép cho mục đích thương mại (CC-BY hoặc tương tự). Chúng tôi chưa từng và sẽ không bao giờ huấn luyện mô hình trên dữ liệu phi thương mại, vi phạm bản quyền hoặc bị đánh cắp."

Đây là điểm đáng chú ý trong bối cảnh các vụ kiện liên quan đến bản quyền AI âm nhạc đang ngày càng nóng, điển hình như việc Sony và Universal Music Group kiện Suno.

Lấy cảm hứng từ nghệ thuật "circuit bending"

Điều thú vị là Engram không chỉ đơn thuần là một công cụ tạo âm thanh. Nó lấy cảm hứng từ circuit bending — kỹ thuật biến tấu các thiết bị điện tử bằng cách can thiệp vào mạch của chúng để tạo ra âm thanh lạ. Người dùng có thể tinh chỉnh, thậm chí "phá vỡ" các mô hình AI tí hon bên trong để tạo ra những kết quả bất ngờ.

Trong video chiến dịch, nhà sáng lập Evan King dùng giọng nói của mình để yêu cầu "piano", và Engram phát ra một âm thanh méo mó, đại khái giống tiếng piano nhưng đầy rối loạn. Ông mô tả Engram như một "máy ghi âm hiện trường cho không gian tiềm ẩn" (field recorder for latent space) — một công cụ để khám phá thế giới ảo giác của AI và thiết kế âm thanh thử nghiệm.

Phần cứng mở cho cộng đồng sáng tạo

Thoughtful Things cũng có kế hoạch mở firmware của Engram, cho phép người dùng tùy biến hoặc nạp các mô hình AI do chính họ huấn luyện. Đây là động thái hướng tới cộng đồng nhạc sĩ và lập trình viên yêu thích thử nghiệm, những người muốn kiểm soát hoàn toàn công cụ sáng tác của mình.

• Giá khởi điểm trên Kickstarter: 675 USD cho lô sản xuất giới hạn
• Giá bán lẻ dự kiến: khoảng 850–900 USD
• Mức giảm cho người ủng hộ sớm: 30% so với giá bán lẻ
• Không cần kết nối internet, mọi xử lý diễn ra cục bộ

Ý nghĩa với người dùng Việt Nam

Với cộng đồng sản xuất âm nhạc điện tử và nhà sản xuất nội dung sáng tạo tại Việt Nam, Engram mở ra một hướng tiếp cận mới: không chạy theo những bài hát "hoàn thiện" do AI tạo ra, mà khai thác chính những lỗi, những ảo giác của mô hình như một chất liệu nghệ thuật.

Xu hướng này cũng phản ánh sự dịch chuyển trong ngành công nghiệp AI âm nhạc — từ chỗ cố gắng bắt chước con người, sang việc tạo ra những thứ mà con người không thể tưởng tượng nổi. Đối với những ai quan tâm đến AI tạo sinh, thiết kế âm thanh và nghệ thuật thử nghiệm, Engram là một sản phẩm đáng để theo dõi khi nó bước vào giai đoạn sản xuất thực tế.