Estonia dự định cấp định danh kỹ thuật số cho các tác nhân AI

Estonia, quốc gia nổi tiếng với sự tiên phong trong chuyển đổi số, đang có kế hoạch cho phép các tác nhân AI sở hữu danh tính kỹ thuật số riêng. Mục tiêu là để các hệ thống này có thể hành động thay mặt con người một cách minh bạch, có thể xác minh và kiểm toán.

Sáng kiến này được hỗ trợ bởi hội đồng tư vấn Eesti.ai của nước này. Theo đó, Estonia sẽ phát triển các mã định danh (ID codes) dành riêng cho AI, cho phép chúng thực hiện các tác vụ dựa trên các quy trình ủy quyền và phân công nhiệm vụ cụ thể.

Tập trung vào quyền hạn và trách nhiệm

Trong khi các học giả và kỹ sư trong ngành đã đưa ra nhiều đề xuất về hạ tầng kỹ thuật cho tác nhân AI (như dự án Agent Name Service của OWASP hay DNS for AI Discovery), thì hướng đi của Estonia tập trung sâu hơn vào khía cạnh pháp lý: quyền hạn và chế tài.

Chính phủ Estonia cho rằng việc thiết lập danh tính kỹ thuật số và ủy quyền quyền lực hạn chế cho AI sẽ giúp tránh các tình huống cá nhân phải ủy quyền quá mức cho tác nhân, gây thiệt hại đến quyền lợi của chính mình.

"Trong tương lai, AI sẽ ngày càng thực hiện các nhiệm vụ kỹ thuật số thay mặt chúng ta, từ tổng hợp báo cáo, chuẩn bị tờ khai đến tương tác với các hệ thống thông tin," Thủ tướng Estonia Kristen Michal cho biết trong một tuyên bố. "Vì vậy, cần phải rõ ràng ai đang hành động thay mặt ai, với quyền hạn gì, và ai là người chịu trách nhiệm cuối cùng."

Với bước đi này, Estonia tự định vị mình là "quốc gia đầu tiên tạo ra danh tính kỹ thuật số cho các tác nhân AI".

Xu hướng toàn cầu và quan điểm doanh nghiệp

Ý tưởng này không chỉ xuất hiện ở châu Âu. Vào hai tuần trước, Tổng thống Argentina Javier Milei cũng đã ủng hộ một đạo luật tương tự, cho phép các "tập đoàn phi nhân loại" được quản lý bởi phần mềm tồn tại với trách nhiệm hữu hạn.

Tuy nhiên, trong khu vực tư nhân, các công ty đang có những cách tiếp cận khác nhau về trách nhiệm pháp lý khi AI tham gia giao dịch.

• Target: Đã cập nhật Điều khoản và Điều kiện, quy định rằng các giao dịch do AI thực hiện (Agentic Commerce) được coi là do khách hàng ủy quyền và chịu trách nhiệm.
• American Express: Ngược lại, công ty này cam kết chịu trách nhiệm bảo vệ khách hàng khỏi các khoản phí sai sót do tác nhân AI gây ra, miễn là khách hàng đã xác thực ý định mua hàng.

Thách thức pháp lý

Trong một bài báo nghiên cứu, các giáo sư từ Viện Công nghệ Georgia nhận định rằng pháp luật hiện tại rất tốt trong việc xử lý xung đột giữa các đại lý con người, nhưng chưa phù hợp với các tác nhân phần mềm. Một tác nhân phần mềm không thể bị truy tố hình sự như con người.

Cho đến nay, các công ty AI đã cố gắng hạn chế trách nhiệm pháp lý, nhưng không phải lúc nào cũng thành công. Một tòa án Canada đã phạt Air Canada vì lời khuyên sai lệch từ chatbot, và một tòa án Đức cũng giữ Google chịu trách nhiệm về nội dung không chính xác của tính năng AI Overview.

Có thể sẽ mất một thời gian trước khi các quy tắc cho tác nhân AI được hoàn thiện và thống nhất. Nhưng trong thời gian chờ đợi, ít nhất chúng ta sẽ có các định danh kỹ thuật số để "gọi tên" những tác nhân AI hoạt động sai lệch.