FAA triển khai công cụ AI trị giá 875 triệu USD để quản lý ùn tắc không lưu

Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) đang chuẩn bị đưa một công cụ trí tuệ nhân tạo vào vận hành thực tế nhằm hỗ trợ các kiểm soát viên không lưu quản lý vùng trời đông đúc phía trên khu vực Washington, D.C. Đây sẽ là bước đi đầu tiên trong kế hoạch mở rộng quy mô toàn quốc, bao phủ 29 triệu dặm vuông không phận quốc gia do FAA giám sát.

Hệ thống SMART hoạt động như thế nào?

Theo mô tả của FAA, hệ thống có tên SMART sử dụng các mô hình AI để dự đoán luồng lưu thông hàng không và phát hiện những xung đột tiềm ẩn. Hệ thống phân tích dựa trên nhiều yếu tố vận hành khác nhau như:

• Lịch trình bay của các hãng hàng không
• Điều kiện thời tiết
• Năng lực khai thác của sân bay
• Tình trạng không phận tại từng thời điểm

Thay vì thay thế con người, công cụ này đóng vai trò cố vấn, đưa ra các khuyến nghị để kiểm soát viên không lưu ra quyết định nhanh và chính xác hơn trong bối cảnh mật độ bay ngày càng dày đặc.

Lộ trình triển khai

Theo thông tin từ các quan chức chính phủ và ngành hàng không chia sẻ với The Wall Street Journal, SMART có thể chính thức ra mắt tại ba sân bay lớn thuộc khu vực Washington, D.C. sớm nhất là vào thứ Hai, ngày 21/9.

Việc ra mắt ở phạm vi hạn chế trước khi mở rộng toàn quốc được giới chuyên gia đánh giá là quyết định hợp lý.

"Việc ra mắt SMART với phạm vi giới hạn trước khi triển khai toàn quốc là quyết định đúng đắn", Philip Mann, cố vấn chính tại Vector Strategic Consulting LLC, nơi ông tư vấn về an toàn hàng không và quản trị AI, nhận định.

Ông Mann từng có 17 năm công tác tại FAA với nhiều vị trí khác nhau, nên góc nhìn của ông phản ánh kinh nghiệm thực tiễn trong ngành.

Vì sao đây là bước đi quan trọng?

Việc ứng dụng AI vào quản lý không lưu là một trong những thách thức kỹ thuật phức tạp nhất hiện nay. Không phận không chỉ đông đúc mà còn chịu tác động của vô số biến số thay đổi liên tục, từ thời tiết xấu đột ngột đến sự cố kỹ thuật hay thay đổi lịch bay.

Với chi phí được đề cập lên tới 875 triệu USD, đây cũng là một trong những khoản đầu tư AI công lớn nhất trong lĩnh vực hạ tầng giao thông của chính phủ Mỹ. Nếu thành công, mô hình này có thể trở thành hình mẫu cho các quốc gia khác đang tìm cách hiện đại hóa hệ thống quản lý bay.

Góc nhìn cho ngành hàng không Việt Nam

Câu chuyện của FAA cho thấy AI đang dần len vào những lĩnh vực hạ tầng trọng yếu, nơi sai sót có thể gây hậu quả nghiêm trọng. Đối với Việt Nam, khi các sân bay lớn như Nội Bài, Tân Sơn Nhất hay Long Thành đối mặt với áp lực quá tải ngày càng tăng, việc nghiên cứu ứng dụng AI hỗ trợ điều hành bay có thể là hướng đi đáng cân nhắc trong dài hạn.

Tuy nhiên, song song với tiềm năng, câu hỏi về trách nhiệm khi AI đưa ra khuyến nghị sai và cơ chế giám sát vẫn là những vấn đề cần được giải quyết trước khi công nghệ này có thể được tin cậy trong môi trường an toàn cao như hàng không.