Ford Fathom: Xe điện Mỹ rẻ nhất có thể cấp điện cho cả ngôi nhà

Ford vừa công bố hai mẫu sạc điện mới, cho phép mẫu bán tải điện Fathom sắp ra mắt hoạt động như một cục pin khổng lồ có khả năng cấp điện cho ngôi nhà hoặc hòa vào lưới điện quốc gia. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc phổ cập công nghệ V2X (vehicle-to-everything — xe kết nối với mọi thứ), vốn lâu nay bị coi là đặc quyền đắt đỏ của số ít dòng xe cao cấp.

Chi phí giảm một nửa, cơ hội mở rộng

Hai bộ sạc mới của Ford được cho là có giá chỉ bằng khoảng một nửa so với các sản phẩm tương đương hiện có của hãng. Bản thân chiếc Fathom sẽ có giá khởi điểm từ 28.350 USD, đưa đây trở thành một trong những mẫu xe điện Mỹ rẻ nhất sở hữu khả năng cấp điện ngược cho gia đình.

Theo Ford, Fathom có thể truyền công suất hơn 10 kW vào ngôi nhà — đủ để thay thế một máy phát điện dự phòng cỡ nhỏ. Với phần lớn hộ gia đình tại Mỹ, mức này chưa đủ để chạy toàn bộ thiết bị, nhưng có thể duy trì hoạt động của tủ lạnh và điều hòa trong khoảng nửa ngày khi mất điện.

Khả năng cấp điện cho gia đình từng được quảng cáo là lợi thế của xe điện so với xe xăng, nhưng rất ít mẫu xe được trang bị sẵn, và bộ sạc cần thiết để dùng dịch vụ V2X thường có giá rất cao.

Hai lựa chọn thiết bị

Ford cung cấp hai thiết bị với khả năng tương tự nhưng khác nhau về phạm vi sử dụng.

• Home Power Station: Thiết bị này giúp chủ xe giảm hóa đơn tiền điện bằng cách sạc Fathom khi giá điện thấp và đẩy điện trở lại nhà khi giá cao. Giá dự kiến khoảng 650 USD, thấp hơn khoảng 50% so với bộ sạc hai chiều thế hệ đầu tiên của hãng.

• Home Backup Power: Gói này kết hợp Home Power Station với một thiết bị thứ hai là Home Backup Panel, cho phép Fathom cấp điện cho một phần hoặc toàn bộ ngôi nhà khi lưới điện gặp sự cố. Giá gói dự kiến khoảng 2.100 USD, thấp hơn khoảng 60% so với sản phẩm thế hệ đầu.

Cần lưu ý rằng cả hai mức giá trên đều chưa bao gồm chi phí lắp đặt. Với các bộ sạc V2X hiện nay, công lắp đặt có thể đội lên tới 10.000 USD, tùy thuộc vào khối lượng công việc điện cần thực hiện để chuẩn bị cho ngôi nhà. Ford chưa công bố đối tác lắp đặt nào, dù người phát ngôn của hãng cho biết sẽ có thêm thông tin chi tiết trong thời gian tới.

Những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng cấp điện

Khả năng của Fathom trong việc cấp điện cho thiết bị nào sẽ phụ thuộc vào từng hộ gia đình và đặc điểm lắp đặt cụ thể. Chẳng hạn, điều hòa và tủ lạnh thường cần một dòng khởi động lớn trước khi tải giảm xuống. Các thiết bị khởi động mềm (soft start) có thể giúp giảm xung dòng này, nhưng lại làm tăng chi phí lắp đặt.

Kết nối với nhà máy điện ảo

Cả hai bộ sạc đều cho phép khách hàng Fathom tham gia vào các nhà máy điện ảo (virtual power plants — VPP). Đây là mô hình dùng phần mềm để điều khiển một tập hợp các thiết bị lưu trữ năng lượng phân tán, chẳng hạn như xe điện.

Khi nhu cầu điện trên lưới ngày càng tăng do sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu phục vụ AI, các công ty điện lực đang tìm cách xem liệu VPP có thể giúp giảm tải ở các khu vực rìa lưới hay không.

Chủ xe Fathom đăng ký tham gia và giữ xe cắm điện có thể bán điện trở lại lưới, thường với giá cao hơn. Ford không tiết lộ cụ thể mức thu nhập, nhưng khoản tiền chi trả có thể lên tới hơn 1.000 USD mỗi năm, tùy vào nhu cầu của lưới điện và mức độ tham gia.

Xu hướng lưu trữ năng lượng của các hãng xe

Các nhà sản xuất ô tô, trong đó có Ford, đang ngày càng lấn sâu vào lĩnh vực lưu trữ năng lượng khi nhu cầu về dịch vụ này tăng vọt. VPP vận hành bằng Fathom là bước tiến mới nhất của Ford vào thị trường này, và nhiều khả năng sẽ không phải là bước cuối cùng.

Với người dùng Việt Nam, câu chuyện này cũng đáng chú ý khi thị trường xe điện trong nước đang phát triển nhanh và tình trạng mất điện cục bộ vẫn xảy ra ở một số khu vực. Công nghệ V2X và VPP, nếu được phổ cập với chi phí hợp lý, có thể mở ra hướng ứng dụng thực tế cho cả hộ gia đình lẫn hệ thống điện quốc gia trong tương lai gần.