Frances Haugen hy vọng 'The Social Reckoning' sẽ truyền cảm hứng cho thêm nhiều người tố giác

Năm năm sau khi công bố hàng nghìn tài liệu mật về Facebook, Frances Haugen giờ đây trở thành cảm hứng cho một nhân vật điện ảnh trong phim "The Social Reckoning" của Aaron Sorkin. Cô hy vọng bộ phim không chỉ ghi lại chặng đường đã qua mà còn thúc đẩy những người làm trong ngành công nghệ — đặc biệt là lĩnh vực AI — dũng cảm lên tiếng khi phát hiện sai trái.

Frances Haugen tại buổi công chiếu phim The Social Reckoning ở New York

Nhân vật hư cấu mang tên cô

Trong bộ phim mới của Aaron Sorkin, nữ diễn viên từng đoạt giải Oscar Mikey Madison thủ vai một nhân vật được đặt tên theo Haugen. Nhân vật hư cấu này cũng rò rỉ hàng nghìn tài liệu cho phóng viên Jeff Horwitz của tờ Wall Street Journal, giống như nguyên mẫu ngoài đời thực.

Điều duy nhất khiến Haugen chú ý khi xem phim là chi tiết nhân vật luôn đeo găng giữ ấm cổ tay — một đặc điểm phản ánh cuộc sống thật của cô, khi cô mắc chứng bệnh liên quan đến co mạch máu.

"Tôi đã tìm ra nhiều cách để giảm thiểu mức độ ảnh hưởng của căn bệnh này. Nhưng phải ngồi xem chính mình đeo găng giữ ấm suốt hai tiếng đồng hồ, tôi bước ra khỏi rạp và nghĩ: 'Trời ơi, chuyện này thực sự phiền phức đến vậy sao? Làm sao mình đã không nghĩ về nó suốt bảy năm qua?'"

Mong muốn Mark Zuckerberg xem phim

Haugen bày tỏ hy vọng CEO Meta Mark Zuckerberg sẽ đi xem bộ phim và có phản ứng tương tự như cô. Trong phim, nhân vật Zuckerberg do Jeremy Strong thủ vai được khắc họa là một người lạnh lùng, máy móc, đã quá mệt mỏi với những chỉ trích về kiểm duyệt nội dung và gạt bỏ lo ngại của nhân viên về những lựa chọn thiết kế có thể làm gia tăng sự giận dữ trên nền tảng.

"Tôi hy vọng Mark Zuckerberg xem phim và có phản ứng cảm xúc tức thì giống như tôi, tự hỏi: 'Liệu mình có thực sự muốn sống cuộc đời này nữa không?'"

Cô nói thêm:

"Rất có thể Mark đã học được cách không nhìn thấy thế giới của mình đã méo mó đến mức nào. Hy vọng của tôi là tấm gương đó, nếu anh ấy có xem phim, sẽ tặng anh ấy món quà của góc nhìn, để ít nhất anh ấy có cơ hội lựa chọn."

Góc nhìn bị bóp méo theo thời gian

Năm năm kể từ khi trở thành nhân vật đứng sau loạt bài Facebook Files, Haugen nhận thấy ký ức tập thể về những gì cô tố giác đã bị thay đổi. Mặc dù tác động rõ ràng nhất của cô là cung cấp bằng chứng cho các vụ kiện cáo buộc Meta gây hại cho người dùng trẻ, dẫn đến thỏa thuận dàn xếp 17 tỷ USD hồi đầu năm nay, cô nhấn mạnh rằng an toàn trẻ em không phải là động lực ban đầu.

"Chỉ khoảng 10% những gì tôi công bố liên quan đến trẻ em."

Cô giải thích rằng các tài liệu về tác động của Instagram lên thanh thiếu niên là một trong những thứ cuối cùng cô thu thập trước khi từ chức, vì lo ngại việc tìm hiểu quá xa lĩnh vực chính của mình — liêm chính công dân — sẽ gây nghi ngờ.

Những tiết lộ về cách thuật toán đẩy người dùng đến các nhóm cực đoan, đặc quyền kiểm duyệt nội dung dành cho người dùng ưu tú và nhiều vấn đề khác "dường như đã biến mất theo thời gian". Meta từ chối bình luận về bộ phim, nhưng trước đây từng nói các tài liệu Haugen tiết lộ bị cắt ghép có chủ đích và đơn giản hóa những quyết định phức tạp mà công ty phải đối mặt.

Bài học cho kỷ nguyên AI

Khi cơn sốt trí tuệ nhân tạo đang lấn át Meta và toàn bộ Thung lũng Silicon, Haugen cho rằng các cuộc thảo luận về quản lý ngành và phản biện công chúng xung quanh AI đã tiến xa hơn nhiều so với giai đoạn tương đương của mạng xã hội. Dù một số đề xuất có vẻ "đơn giản hóa hoặc sai hướng" — như tạm dừng phát triển — cô vẫn lạc quan vì "chúng ta thấy mọi người tham gia, điều mà bốn năm sau khi mạng xã hội ra đời chúng ta còn chưa thấy".

Cô hy vọng nếu một ai đó tại các phòng thí nghiệm AI tiên phong rơi vào tình huống phải tố giác, họ sẽ đồng cảm với nhân vật hư cấu trong phim và nhận ra:

"Mình thực sự có nghĩa vụ với đồng loại và đồng bào của mình để làm điều đó."

Mikey Madison trong vai nhân vật hư cấu Frances Haugen

Phản ứng trước việc Meta cứng rắn với người tố giác khác

Trong khi Meta đang ráo riết ngăn chặn một người tố giác khác — cựu giám đốc chính sách công Sarah Wynn-Williams — quảng bá cuốn hồi ký Careless People về thời gian làm việc tại công ty, Haugen cho rằng hành động này là "ngoại lệ". Lý do một phần nằm ở việc câu chuyện của Wynn-Williams dựa nhiều vào tường thuật cá nhân hơn là khối tài liệu như của Haugen.

"Vì phần lớn những gì cô ấy nói phụ thuộc vào uy tín cá nhân, Meta rất cần không có ai khác từng tiếp cận thông tin đó lên tiếng."

Khi được hỏi về quyết định công khai danh tính người tố giác, Haugen cho biết cô đã tiếp cận theo cách khá lý trí. Cô biết Meta có thể gây tổn hại tài chính, nhưng không quá lo lắng về điều đó.

"Tôi là người theo giáo phái Quaker và tôi không cần nhiều để cảm thấy hài lòng, hạnh phúc. Họ chỉ có thể lấy đi từ bạn những gì bạn cho phép."