General Motors bị phạt 220 triệu USD vì bán dữ liệu thói quen lái xe

General Motors (GM) đã đồng ý chi 220 triệu USD để dàn xếp các cáo buộc bán trái phép thông tin về thói quen lái xe và vị trí của tài xế cho các nhà môi giới dữ liệu. Thỏa thuận này cũng buộc hãng xe phải hạn chế loại dữ liệu thu thập và chỉ được phép lấy thông tin sau khi có sự đồng ý rõ ràng của người dùng.

Xe ô tô và vấn đề dữ liệu cá nhân

Cáo buộc xoay quanh chương trình Smart Driver

Vụ việc liên quan đến Smart Driver, một chương trình của GM (nay đã bị dừng) chuyên thu thập dữ liệu về thói quen lái xe như tăng tốc, phanh và độ dài mỗi chuyến đi. Theo cáo buộc, GM đã chuyển những thông tin này cho các nhà môi giới dữ liệu, tạo điều kiện để các công ty bảo hiểm mua lại và nâng mức phí bảo hiểm của tài xế.

Các bang còn tố cáo GM không thông báo cho người lái rằng họ đã được đăng ký vào chương trình Smart Driver, đồng thời không nói rõ rằng hãng đang thu thập dữ liệu của họ.

"Người ta mua một chiếc xe, không phải một thiết bị theo dõi. GM nói với tài xế rằng chương trình này sẽ giúp họ lái xe an toàn hơn và hứa không chia sẻ dữ liệu với công ty bảo hiểm nếu không được phép. Nhưng điều tra của chúng tôi phát hiện GM vẫn bán dữ liệu đó, và một số tài xế đã phải trả giá bằng mức phí bảo hiểm cao hơn." — Dan Rayfield, tổng chưởng lý bang Oregon.

Thỏa thuận với 36 bang và các điều kiện ràng buộc

Thỏa thuận giải quyết đơn khiếu nại của liên minh 36 tổng chưởng lý bang tại Mỹ. Ngoài khoản tiền phạt, GM còn phải:

• Hạn chế phạm vi và loại dữ liệu lái xe được thu thập.
• Chỉ thu thập dữ liệu của tài xế khi có sự đồng ý rõ ràng (express consent).
• Minh bạch hơn trong việc thông báo cho người dùng về các chương trình thu thập dữ liệu.

Vụ việc do tổng chưởng lý bang Oregon Dan Rayfield và tổng chưởng lý bang Washington Nick Brown đồng dẫn dắt, với sự tham gia của nhiều bang khác như New York, Florida, Michigan, Nevada và Pennsylvania.

Không phải lần đầu GM bị xử phạt vì dữ liệu

Đây không phải lần đầu GM vướng vào rắc rối tương tự. Trước đó vài tháng, hãng đã đồng ý trả 12,75 triệu USD để dàn xếp các cáo buộc tương tự tại bang California. Chuỗi vụ việc này cho thấy vấn đề quyền riêng tư dữ liệu trên xe hơi đang ngày càng được các nhà quản lý quan tâm.

Bài học cho người dùng và thị trường Việt Nam

Câu chuyện của GM là lời cảnh tỉnh với người dùng xe hơi, đặc biệt khi các dòng xe hiện đại ngày càng kết nối nhiều hơn và trở thành một phần của hệ sinh thái IoT. Xe thu thập dữ liệu về vị trí, cách lái, thậm chí thói quen sinh hoạt — những thông tin có thể bị khai thác thương mại nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Tại Việt Nam, khi xe điện và xe thông minh (connected car) đang dần phổ biến, người dùng nên chủ động kiểm tra các chương trình thu thập dữ liệu trong ứng dụng của hãng xe, đọc kỹ điều khoản chia sẻ dữ liệu và tắt các tính năng theo dõi không cần thiết. Về phía cơ quan quản lý, vụ việc này cũng là bài học tham khảo cho việc xây dựng khung pháp lý về bảo vệ dữ liệu cá nhân trong lĩnh vực xe hơi kết nối.