GM chi 220 triệu USD để dàn xếp vụ bán dữ liệu lái xe của người dùng

General Motors (GM) vừa đồng ý chi 220 triệu USD để dàn xếp cáo buộc bán trái phép dữ liệu hành vi lái xe và vị trí của khách hàng cho các nhà môi giới dữ liệu. Thỏa thuận được công bố sau quá trình điều tra kéo dài của liên minh tổng chưởng lý 36 bang tại Mỹ, mở ra một tiền lệ quan trọng về quyền riêng tư dữ liệu trên xe hơi kết nối.

Dữ liệu bị bán cho ai và như thế nào?

Theo đơn kiện, GM đã bán thông tin về hành vi lái xe và vị trí cho các nhà môi giới dữ liệu, những đơn vị này sau đó chuyển tiếp cho các công ty bảo hiểm. Nguồn dữ liệu đến từ Smart Driver — một tính năng miễn phí trong ứng dụng xe kết nối của GM, dùng để theo dõi và chấm điểm thói quen lái xe cùng việc sử dụng dây an toàn.

Thông tin này từng được hé lộ lần đầu qua một bài báo của New York Times hơn hai năm trước. Bài báo cho thấy GM và dịch vụ OnStar đã thu thập, sử dụng và bán dữ liệu vị trí chính xác cùng hành vi lái xe cho các đối tác như LexisNexis và Verisk. Các nhà môi giới tiếp tục bán dữ liệu này cho hãng bảo hiểm, khiến mức phí của khách hàng có thể bị ảnh hưởng mà họ không hề hay biết.

"Thỏa thuận này giải quyết vấn đề liên quan đến Smart Driver, sản phẩm chúng tôi đã dừng từ năm 2024, đồng thời củng cố các bước chúng tôi đã thực hiện để tăng cường thực hành bảo mật thông tin," GM cho biết trong một tuyên bố.

Những cam kết mới trong thỏa thuận

GM đã ngừng tính năng Smart Driver từ năm 2024, nhưng các vụ kiện vẫn tiếp tục. Hồi tháng 1, Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) đã ban hành lệnh cuối cùng cấm GM và OnStar chia sẻ một số dữ liệu người tiêu dùng nhất định.

Thỏa thuận lần này với 36 bang bổ sung thêm các yêu cầu đáng chú ý:

• Phải có sự đồng ý rõ ràng của tài xế trước khi thu thập hoặc chia sẻ dữ liệu lái xe và vị trí.
• Bên thứ ba đánh giá mức độ tuân thủ chương trình bảo mật mà hãng đã xây dựng — đây là điều khoản mới chưa từng có trong các thỏa thuận trước đó.
• Tăng cường minh bạch với khách hàng về cách dữ liệu được sử dụng.

GM hiện tuyên bố sẽ không bán thông tin xe có thể liên kết tới cá nhân, vị trí xe hoặc cách lái xe của người đó. Hãng vẫn có thể chia sẻ dữ liệu đã ẩn danh, không gắn với cá nhân, cho một số đối tác nhất định. Ngoài ra, GM đã cập nhật chính sách bảo mật và thành lập Trung tâm Quyền riêng tư (Privacy Center) dành cho người dùng.

Bối cảnh: xe càng thông minh, dữ liệu càng nhạy cảm

Vụ dàn xếp diễn ra trong bối cảnh ngày càng nhiều xe được trang bị cảm biến dày đặc và sức mạnh tính toán lớn. Các hãng xe đặt cược lớn vào mô hình xe lấy phần mềm làm trung tâm, cho phép tài xế và hành khách tương tác, kết nối với lịch, tin nhắn và email.

Bản thân GM đang tích hợp trợ lý AI cá nhân vào OnStar — dịch vụ an toàn và cứu hộ đường bộ đã hoạt động 30 năm. Camera trên xe sẽ kết nối với phần mềm để cung cấp hình ảnh trực tiếp, ghi lại va chạm và các tình huống an toàn. Người dùng cũng có thể điều khiển bằng giọng nói một số chức năng như điều hòa, hoặc hỏi về các tính năng của xe.

Hãng nhấn mạnh các biện pháp bảo vệ quyền riêng tư khi công bố trợ lý mới: người dùng được quyết định dữ liệu nào sẽ chia sẻ, bản ghi có giới hạn thời gian và được mã hóa, GM cùng OnStar không thể truy cập bản ghi từ camera kết nối. Tuy nhiên, khách hàng từ chối chia sẻ dữ liệu sẽ có thể bị hạn chế quyền truy cập một số tính năng nhất định.

Bài học cho người dùng Việt Nam

Câu chuyện của GM là lời cảnh tỉnh cho người tiêu dùng ở mọi thị trường, trong đó có Việt Nam, khi các dòng xe kết nối và xe điện ngày càng phổ biến. Người dùng nên:

• Đọc kỹ chính sách bảo mật và các tùy chọn chia sẻ dữ liệu khi kích hoạt ứng dụng xe.
• Kiểm tra quyền truy cập của ứng dụng trên điện thoại, đặc biệt là quyền vị trí.
• Cân nhắc lợi ích và rủi ro của các tính năng chấm điểm lái xe, vì dữ liệu này có thể ảnh hưởng đến phí bảo hiểm trong tương lai.

Với các hãng xe và nhà phát triển phần mềm, vụ việc cho thấy minh bạch dữ liệu không còn là yếu tố phụ mà đã trở thành yêu cầu pháp lý bắt buộc ở nhiều thị trường lớn.