GM chi 220 triệu USD để dàn xếp vụ theo dõi dữ liệu tài xế trên diện rộng

General Motors (GM) vừa đồng ý chi 220 triệu USD để dàn xếp cáo buộc thu thập dữ liệu tài xế mà không có sự đồng ý đầy đủ và bán lại cho các nhà môi giới dữ liệu. Thỏa thuận được công bố với sự tham gia của 35 bang và Quận Columbia, đánh dấu một trong những vụ việc quyền riêng tư dữ liệu xe hơi đáng chú ý nhất trong những năm gần đây.

Dữ liệu bị thu thập gồm những gì?

Theo điều tra của Văn phòng Tổng chưởng lý bang Washington, chương trình Smart Driver của GM – một phần trong dịch vụ OnStar – đã thu thập nhiều loại dữ liệu nhạy cảm của người lái, bao gồm:

• Vị trí chính xác theo thời gian thực
• Tốc độ di chuyển
• Việc có thắt dây an toàn hay không
• Các chỉ số vận hành khác của xe

Những dữ liệu này được gửi trả lại cho chủ xe dưới dạng báo cáo nhằm "cải thiện thói quen lái xe". Tuy nhiên, điều mà người dùng không hề hay biết là GM cũng bán dữ liệu đó cho các nhà môi giới, và những đơn vị này tiếp tục cung cấp cho các công ty bảo hiểm để tính phí bảo hiểm.

"Dữ liệu mà GM bán là thông tin cá nhân, có thể nhận diện và rất cụ thể", Văn phòng Tổng chưởng lý bang Washington cho biết.

Những hành vi bị cáo buộc

Cuộc điều tra kéo dài hơn hai năm, bắt đầu từ bài phóng sự của The New York Times năm 2024. Các cáo buộc chính bao gồm:

• GM khuyến khích các đại lý đăng ký khách hàng vào Smart Driver, trong một số trường hợp nhân viên đại lý tự chấp nhận điều khoản thay khách mà không có sự đồng ý.
• Nhiều tài xế không được thông báo rằng dữ liệu của họ đang bị thu thập và chia sẻ.
• Ứng dụng OnStar hiển thị sai thông tin cho hơn 370.000 tài xế rằng họ không tham gia Smart Driver, trong khi GM vẫn tiếp tục thu thập và bán dữ liệu của họ.
• GM từng cam kết không chia sẻ dữ liệu với công ty bảo hiểm nếu không có sự đồng ý rõ ràng, nhưng thực tế vẫn làm qua bên thứ ba.

GM đã dừng chương trình Smart Driver vào tháng 4/2024, chỉ hơn một tháng sau khi bị báo chí phanh phui.

Mức phạt có thực sự "đau"?

Con số 220 triệu USD nghe có vẻ lớn, nhưng đặt trong bối cảnh tài chính của GM thì đây chỉ là khoản tiền nhỏ. Theo tính toán, số tiền này chưa đến 7% lợi nhuận ròng quý 3/2026 của hãng, tương đương 3,3 tỷ USD. Nói cách khác, đây giống như một cái "vỗ tay nhẹ" hơn là một đòn trừng phạt thực sự.

Bên cạnh khoản tiền, GM còn cam kết:

• Hạn chế loại dữ liệu lái xe được thu thập
• Tăng cường bảo vệ thông tin cá nhân của khách hàng
• Thiết lập một "chương trình quyền riêng tư dữ liệu toàn diện"

Bối cảnh pháp lý rộng hơn

Vụ dàn xếp này không phải lần đầu GM phải đối mặt với hệ quả pháp lý từ hoạt động thu thập dữ liệu:

• Tháng 1/2026: GM hoàn tất thỏa thuận với Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC), buộc phải có sự đồng ý rõ ràng của tài xế trước khi thu thập, sử dụng hoặc chia sẻ dữ liệu.
• Tháng 5/2026: Bang California đạt thỏa thuận riêng trị giá 12,75 triệu USD.
• Texas: Một vụ kiện riêng vẫn đang tiếp diễn.

Phía GM khẳng định thỏa thuận này "củng cố các bước chúng tôi đã thực hiện để tăng cường thực tiễn quyền riêng tư", đồng thời vẫn bảo vệ quan điểm rằng dữ liệu xe kết nối mang lại trải nghiệm "an toàn, hữu ích và cá nhân hóa hơn".

Bài học cho người dùng Việt Nam

Câu chuyện của GM là lời cảnh tỉnh cho xu hướng xe kết nối (connected car) đang dần phổ biến tại Việt Nam. Khi ngày càng nhiều mẫu xe được trang bị hệ thống giải trí, định vị và thu thập dữ liệu qua ứng dụng di động, người dùng cần:

• Kiểm tra kỹ các điều khoản khi đăng ký dịch vụ trên ứng dụng của hãng xe.
• Chủ động xem lại cài đặt quyền riêng tư, đặc biệt với các tính năng chia sẻ vị trí và dữ liệu lái xe.
• Yêu cầu bản sao hoặc xóa dữ liệu cá nhân nếu hãng xe có hỗ trợ.

Vụ việc cũng đặt ra câu hỏi cho các cơ quan quản lý tại Việt Nam về việc cần bổ sung quy định chặt chẽ hơn cho dữ liệu do phương tiện kết nối thu thập, trong bối cảnh Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân đang được triển khai.