Google AI né tránh khi được hỏi ai thắng cử tổng thống Mỹ năm 2020

Khi đặt câu hỏi trực tiếp "Ai đã thắng cử tổng thống Mỹ năm 2020?", tính năng AI Mode của Google không đưa ra câu trả lời rõ ràng mà chỉ hướng dẫn người dùng tra cứu tài liệu của Ủy ban Bầu cử Liên bang (FEC). Đáng chú ý, mức độ né tránh này dường như thay đổi tùy theo vị trí địa lý của người hỏi.

Câu trả lời vòng vo thay vì xác nhận trực tiếp

Theo ghi nhận của phóng viên thử nghiệm, khi đặt câu hỏi về kết quả bầu cử tổng thống Mỹ năm 2020, AI Mode của Google đã trả lời rằng: "Để xem kết quả và số liệu chính thức của cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ năm 2020, bao gồm phân bổ phiếu đại cử tri cuối cùng, số phiếu phổ thông và chứng nhận người thắng cử, vui lòng tham khảo báo cáo chính thức do Ủy ban Bầu cử Liên bang (FEC) tổng hợp."

Đây rõ ràng là một câu trả lời né tránh, bởi lẽ với một mô hình ngôn ngữ được huấn luyện trên kho dữ liệu khổng lồ, việc xác nhận người thắng cử năm 2020 không phải là điều quá khó khăn.

Mô hình né tránh không đồng đều

Điều đáng chú ý là sự né tránh này không áp dụng đồng nhất cho mọi cuộc bầu cử:

• Khi hỏi về bầu cử năm 2024, AI cũng chỉ hướng dẫn người dùng tra cứu FEC.
• Khi hỏi về bầu cử năm 2012, AI đưa ra đường dẫn tới Trung tâm Dữ liệu 2012 của The American Presidency Project thay vì trả lời trực tiếp.
• Tuy nhiên, với mọi cuộc bầu cử tổng thống khác từ năm 2000 trở lại đây, AI Mode lại sẵn sàng đưa ra câu trả lời chi tiết và chính xác về người thắng cử.

Yếu tố địa lý và cách tiếp cận thận trọng

Một phát hiện đáng chú ý là các câu trả lời của AI trở nên thẳng thắn hơn khi được hỏi từ bên ngoài nước Mỹ. Điều này cho thấy Google có thể đang áp dụng các lớp kiểm soát nội dung khác nhau tùy theo khu vực, một chiến lược thường thấy ở các nền tảng lớn nhằm tránh rắc rối pháp lý và chính trị.

Việc một công cụ tìm kiếm AI từ chối xác nhận những sự kiện lịch sử đã được ghi nhận chính thức đặt ra câu hỏi về ranh giới giữa việc "thận trọng" và việc "thiếu minh bạch" của các hệ thống AI.

Hệ quả đối với người dùng và niềm tin vào AI

Sự việc phản ánh một thách thức lớn mà các nhà phát triển AI trên toàn cầu, trong đó có các công ty công nghệ Việt Nam đang nghiên cứu mô hình ngôn ngữ lớn, phải đối mặt: làm thế nào để cân bằng giữa việc tránh thông tin sai lệch và việc cung cấp câu trả lời hữu ích, trung thực.

Khi AI trở thành nguồn thông tin ngày càng phổ biến, những câu trả lời né tránh kiểu này có thể làm xói mòn niềm tin của người dùng. Người dùng cần câu trả lời rõ ràng cho những câu hỏi có đáp án rõ ràng, thay vì bị đẩy sang các nguồn bên ngoài một cách không cần thiết.