Google bị đình chỉ xây dựng trung tâm dữ liệu tại Phần Lan vì chặt phá rừng không đánh giá tác động môi trường

Google vừa bị cơ quan chức năng Phần Lan yêu cầu tạm dừng thi công hai trung tâm dữ liệu tại Muhos và Kajaani sau khi công ty này chặt phá hàng trăm hecta rừng mà chưa hoàn thành đánh giá tác động môi trường (EIA). Sự việc cho thấy áp lực ngày càng lớn đối với các ông lớn công nghệ trong cuộc đua mở rộng hạ tầng phục vụ trí tuệ nhân tạo và điện toán đám mây.

Khu vực xây dựng trung tâm dữ liệu của Google tại Muhos, Phần Lan

Diễn biến vụ việc

Theo thông tin từ tờ The Guardian, hai trung tâm dữ liệu dự kiến đặt tại Muhos và Kajaani nằm trong dự án trị giá 13 tỷ euro (khoảng 11 tỷ bảng Anh) mà Google đang triển khai trên nhiều địa điểm ở miền bắc Phần Lan. Dự án này nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về không gian lưu trữ hạ tầng trực tuyến.

Vấn đề nảy sinh khi công ty đại diện cho Google là Tuike Finland Oy đã chặt hạ 330 hecta rừng (tương đương 815 mẫu Anh) tại Muhos mà không hoàn thành đánh giá tác động môi trường. Tại Kajaani, công ty này cũng được cho là đã khai thác gỗ trên gần 200 hecta đất (494 mẫu Anh).

Cơ quan chức năng vào cuộc

Vào thứ Ba, Cơ quan Cấp phép và Giám sát Phần Lan (LVV) cho biết đã ra thông báo yêu cầu công ty "tạm dừng ngay lập tức" – muộn nhất là trước ngày 23 tháng 10 – các "biện pháp chuẩn bị làm thay đổi đáng kể môi trường" tại hai địa điểm trên, cho đến khi hoàn tất đánh giá tác động môi trường. Google có thời hạn đến thứ Tư tuần sau để gửi văn bản giải trình.

Theo LVV, quá trình EIA vẫn đang được tiến hành và dự kiến hoàn thành vào cuối năm nay. Tuy nhiên, Google đã tiến hành "các biện pháp chuẩn bị quy mô lớn", bao gồm chặt cây, bóc lớp đất mặt và xây dựng đường công trường.

"Theo quan điểm của chúng tôi, các biện pháp nêu trên sẽ làm thay đổi môi trường và gây ra tác động, mà việc nhận diện và đánh giá những tác động đó chính là mục tiêu then chốt của thủ tục EIA."

Ông Tommi Muilu, trưởng bộ phận môi trường của LVV, nhấn mạnh như vậy. Nếu Google không tuân thủ, LVV cho biết sẽ xem xét tiến hành thủ tục cưỡng chế và xử phạt.

Phản hồi từ Google

Về phía Google, công ty này ra tuyên bố rằng họ "hiểu những lo ngại" và thừa nhận đã "chưa đạt được các tiêu chuẩn cao mà chúng tôi tự đặt ra".

Công ty nói thêm:

"Chúng tôi sẽ nghiên cứu các kết luận của LVV và tuân theo hướng dẫn của họ. Chúng tôi đã hành động với thiện chí theo Luật Lâm nghiệp, đã thực hiện các khảo sát tự nhiên và triển khai biện pháp bảo vệ những khu vực có giá trị cao. Khi tiếp tục công việc dài hạn tại khu vực này, chúng tôi đang đẩy mạnh các kế hoạch về cảnh quan và đa dạng sinh học, bao gồm trồng cây trên 130 hecta tại Muhos."

Lo ngại về vấn đề mang tính hệ thống

Ông Tapani Veistola, giám đốc điều hành Hiệp hội Bảo tồn Thiên nhiên Phần Lan, cho rằng tình trạng sai phạm tại hai địa điểm này có vẻ là một "vấn đề mang tính hệ thống". Ông nhận xét khu vực Muhos "không còn là rừng nữa. Đó là một bãi cát."

Theo ông, một trong những nguyên nhân là do nhu cầu xây dựng trung tâm dữ liệu tại Phần Lan quá lớn, khiến các công ty phải làm việc nhanh nhất có thể và làm quá tải các đô thị nhỏ.

"Nguyên nhân chính đằng sau tất cả là tình trạng thị trường quá nóng khiến các công ty đẩy nhanh quy trình đến mức cực đoan. Cùng với đó là sự thiếu hụt chuyên môn tại các đô thị."

Góc nhìn cho độc giả Việt Nam

Sự việc này là lời cảnh tỉnh cho làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Khi các tập đoàn công nghệ lớn đua nhau mở rộng hạ tầng phục vụ AI và điện toán đám mây, áp lực lên môi trường và tài nguyên thiên nhiên ngày càng gay gắt.

Đối với Việt Nam – nơi nhiều dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn đang được quy hoạch tại các tỉnh thành – bài học về việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình đánh giá tác động môi trường là vô cùng quan trọng. Việc cân bằng giữa phát triển hạ tầng số và bảo vệ môi trường sẽ là bài toán then chốt trong những năm tới.