Google sắp phóng vệ tinh AI vào không gian vào tuần tới

Google đang chuẩn bị phóng một vệ tinh mang theo các vi xử lý AI của mình lên không gian nhằm kiểm tra khả năng hoạt động của chúng trong điều kiện khắc nghiệt ngoài Trái Đất. Đây là bước đi đầu tiên trong Dự án Suncatcher — sáng kiến thử nghiệm có thể đưa trung tâm dữ liệu AI lên quỹ đạo trong tương lai.

Vệ tinh AI của Google trong Dự án Suncatcher

Dự án Suncatcher là gì?

Theo thông tin từ The New York Times, vệ tinh này được trang bị các Tensor Processing Unit (TPU) — dòng chip chuyên dụng cho AI do chính Google phát triển. Nó sẽ được phóng lên bằng tên lửa SpaceX Falcon 9 vào ngày 1 tháng 10, hoạt động ở quỹ đạo Trái Đất thấp để tận dụng nguồn năng lượng Mặt Trời dồi dào.

Mục tiêu của sứ mệnh lần này khá rõ ràng: đo lường xem các TPU của Google có thể chịu đựng được áp lực vật lý của quá trình phóng, cũng như bức xạ và sự chênh lệch nhiệt độ cực đoan trong không gian hay không.

"Khám phá không gian như một địa điểm khả thi cho điện toán AI quy mô lớn sẽ không diễn ra trong một sớm một chiều. Nó đòi hỏi kỹ thuật bài bản, bắt đầu từ việc chứng minh phần cứng của chúng ta có thể chịu được những thực tế vật lý và khó lường khi vận hành trên quỹ đạo." — Travis Beals, Giám đốc cấp cao phụ trách sản phẩm của Dự án Suncatcher.

Những thách thức chưa từng có

Đây mới chỉ là một bước nhỏ trong tham vọng lớn hơn của Google: đưa cả một chùm vệ tinh mang chip AI lên không gian. Ý tưởng này không chỉ có Google theo đuổi — Elon Musk, Jeff Bezos và cựu CEO Google Eric Schmidt cũng từng đề cập đến việc dùng vệ tinh làm giải pháp thay thế cho các trung tâm dữ liệu trên mặt đất.

Theo kế hoạch, Google dự kiến đưa hai vệ tinh lên quỹ đạo trong năm tới.

Trong các thử nghiệm trên mặt đất, Google phát hiện TPU của mình có thể chịu được mức lực G cao và bức xạ lớn. Tuy nhiên, công ty thừa nhận rằng "có những thứ chỉ có thể kiểm chứng được trong không gian".

Bài toán tản nhiệt

Một trong những vấn đề hóc búa nhất là làm mát chip trong môi trường chân không. Google đang thử nghiệm hệ thống tản nhiệt sử dụng ống dẫn nhiệt (heat pipe) và bộ tản nhiệt (radiator) khi chip hoạt động trên quỹ đạo.

Theo ông Beals chia sẻ với NYT, các chip chỉ có thể chạy liên tục khoảng 15 phút trước khi cần tắt đi để nguội. Con số này cho thấy bài toán nhiệt độ trong không gian vẫn còn rất nan giải.

"Chuyến phóng đầu tiên này là để xem cái gì hoạt động được, xác định điểm thất bại và áp dụng những phát hiện đó cho các sứ mệnh tiếp theo." — Travis Beals.

Ý nghĩa với ngành AI toàn cầu

Việc đưa trung tâm dữ liệu AI lên không gian hứa hẹn giải quyết hai vấn đề lớn nhất của ngành hiện nay: nhu cầu năng lượng khổng lồ và áp lực làm mát tại các cơ sở trên mặt đất.

Ở quỹ đạo Trái Đất thấp, vệ tinh có thể hấp thụ năng lượng Mặt Trời gần như liên tục, không phụ thuộc vào thời tiết hay chu kỳ ngày đêm. Điều này đặc biệt hấp dẫn khi các ông lớn công nghệ đang vật lộn với chi phí điện năng và nguồn nước để làm mát trung tâm dữ liệu.

Tuy nhiên, với giới hạn thời gian hoạt động chỉ 15 phút và chi phí phóng vệ tinh vẫn rất cao, con đường từ thử nghiệm đến triển khai thực tế vẫn còn rất dài. Câu hỏi đặt ra là liệu điện toán AI ngoài không gian có thể trở thành giải pháp khả thi về mặt kinh tế, hay chỉ dừng lại ở mức thử nghiệm đầy tham vọng.

Cuộc đua đưa AI lên vũ trụ có thể sẽ là chương tiếp theo trong cạnh tranh hạ tầng giữa các gã khổng lồ công nghệ, và Google đang là người đặt chân đầu tiên.