Hà Lan rút vàng khỏi Mỹ và Canada giữa lo ngại bất ổn địa chính trị

Ngân hàng trung ương Hà Lan (De Nederlandsche Bank – DNB) vừa hoàn tất việc di dời 86 tấn vàng dự trữ từ Mỹ và Canada về Anh, một động thái hiếm thấy nhằm tăng cường "khả năng sẵn sàng ứng phó khủng hoảng" giữa bối cảnh "bất ổn địa chính trị gia tăng". Quyết định này được các chuyên gia lý giải là phản ứng trực tiếp trước sự khó đoán định và các chính sách gây sức ép của chính quyền Tổng thống Trump đối với các đồng minh truyền thống của Mỹ.

Trụ sở Ngân hàng Trung ương Hà Lan và những thỏi vàng dự trữ

Vàng được xem là "neo giữ niềm tin" trong khủng hoảng

DNB tuyên bố rằng việc đưa vàng từ New York (Mỹ) và Ottawa (Canada) về Ngân hàng Anh (Bank of England) ở London nhằm đảm bảo nguồn dự trữ "sẵn sàng sử dụng hơn trong trường hợp khủng hoảng". Khoảng thời gian từ tháng 3 đến tháng 8 năm nay, trong tổng số 313 tấn vàng được lưu giữ tại Bắc Mỹ, Hà Lan đã chuyển 86 tấn về Anh.

"Vàng được lưu giữ tại Ngân hàng Anh phải đáp ứng các tiêu chuẩn thương mại quốc tế hiện đại và được coi là loại vàng dễ giao dịch nhất thế giới... Do đó, nó sẽ là nguồn dự trữ sẵn sàng nhất cho DNB trong tình huống khủng hoảng. Vàng ở New York và Ottawa không thể được sử dụng nhanh chóng và trực tiếp như vậy."

Ngân hàng này cũng nhấn mạnh rằng việc tiếp cận nhanh hơn với nguồn dự trữ là cần thiết vì vàng được xem là "điểm tựa của niềm tin" và "công cụ lý tưởng để phòng ngừa các rủi ro hệ thống cực đoan". Thống đốc DNB, ông Olaf Sleijpen, cho biết quyết định này giúp tăng tính hữu dụng kinh tế của kho dự trữ, đồng thời khẳng định: "Chúng tôi hy vọng sẽ không bao giờ cần dùng đến, nhưng chúng tôi cần tăng cường khả năng phục hồi và sự chuẩn bị sẵn sàng."

Tổng cộng, Hà Lan nắm giữ 612,4 tấn vàng, trị giá khoảng 72,2 tỷ euro (tương đương 116,7 tỷ USD) vào năm 2025. Vàng được phân bổ tại thị trấn Zeist (Hà Lan), London, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tại New York và Ngân hàng Trung ương Canada tại Ottawa.

Chiến lược di dời hai lớp: Bán mua và vận chuyển vật lý

Để giảm thiểu rủi ro và tối ưu chi phí, DNB đã áp dụng hai phương pháp song song. Cụ thể, 59 tấn vàng được giữ tại New York đã được bán đi, sau đó DNB mua lại cùng lượng vàng thỏi tương đương tại London để lưu trữ trong Ngân hàng Anh. Song song đó, 27 tấn vàng khác từ Mỹ và Canada được vận chuyển vật lý về Hà Lan, trước khi một lượng tương tự được chuyển tiếp đến Anh.

DNB lý giải: "Kinh nghiệm từ cả hai cách tiếp cận này sẽ hữu ích trong trường hợp phải di dời thêm trong một cuộc khủng hoảng tiềm tàng trong tương lai, khi một trong hai phương pháp không thể thực hiện được do bối cảnh cụ thể lúc đó."

"Sự mất niềm tin thảm khốc" vào nước Mỹ

Các chuyên gia đều đồng tình rằng những lời đe dọa và chính sách cứng rắn của chính quyền Trump đối với các đồng minh như Canada, Greenland và châu Âu nói chung là động lực chính đằng sau quyết định táo bạo này.

Hình ảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump tại một sự kiện

Tiến sĩ Emma Shortis, Giám đốc an ninh và các vấn đề quốc tế tại Viện Australia, nhận định: "Trump đã cho thấy ông ta hoàn toàn sẵn sàng phá vỡ các chuẩn mực và nguyên tắc đã được thiết lập của chính trị quốc tế. Việc nắm giữ vàng dự trữ tại Mỹ là một điểm yếu tiềm tàng. Bạn hoàn toàn có thể tưởng tượng một kịch bản mà chính quyền Trump, vì bất kỳ lý do gì, quyết định giữ chúng lại."

"Đó là sự phản ánh tình trạng mất niềm tin thảm khốc vào nước Mỹ ở châu Âu. Chúng ta có mọi lý do để tin, dựa trên những gì chính quyền Trump đã làm, rằng họ sẵn sàng dùng những lợi thế của mình, như lượng vàng dự trữ được lưu giữ tại Mỹ, làm vũ khí chống lại các đồng minh truyền thống."

Tiến sĩ Shortis cũng lưu ý thêm rằng tác động của cuộc chiến Nga-Ukraine sau bốn năm xung đột cũng có thể ảnh hưởng đến quyết định của Hà Lan.

Yếu tố kinh tế và xu hướng toàn cầu

Về mặt kinh tế, chiến lược gia cấp cao của ngân hàng Rabobank, ông Benjamin Picton, giải thích rằng vàng là "tài sản không có rủi ro đối tác" – một lợi thế lớn so với trái phiếu kho bạc Mỹ, nơi nhà đầu tư phải phụ thuộc vào khả năng thanh toán của Mỹ. Điều này khiến các ngân hàng trung ương ngày càng ít muốn "gửi tiền" của mình tại các quốc gia khác và tạo ra "sự nghi ngờ nhiều hơn trước đây" trong quan hệ tài chính xuyên Đại Tây Dương.

Biểu đồ giá vàng tăng cao trên thị trường quốc tế

Động thái của Hà Lan không phải là trường hợp cá biệt. Xu hướng đưa vàng về nước đã diễn ra mạnh mẽ trong thập kỷ qua:

• Pháp: Tháng 4 vừa qua, Ngân hàng Pháp (Banque de France) thông báo bán 129 tấn vàng (5% dự trữ) được giữ tại New York và thay thế bằng vàng mua tại châu Âu, cất giữ ở Paris, thu về khoản lợi nhuận 11 tỷ euro.
• Đức: Ngân hàng Trung ương Đức (Deutsche Bundesbank) cũng từng hồi hương 674 tấn vàng từ Paris và New York trong giai đoạn 2013-2017. Đến tháng 1 vừa qua, nhiều nhà kinh tế Đức lại lên tiếng kêu gọi đưa nốt 1.236 tấn vàng còn lại ở New York về nước.
• Áo, Italy, Thổ Nhĩ Kỳ: Cũng đã bày tỏ mong muốn hồi hương thêm vàng. Thổ Nhĩ Kỳ đã rút toàn bộ dự trữ từ New York vào năm 2018.
• Venezuela: Suốt gần 20 năm qua vẫn nỗ lực đòi lại lượng vàng trị giá gần 3 tỷ USD bị giữ tại Ngân hàng Anh.

Quyết định của Hà Lan một lần nữa cho thấy những thay đổi sâu sắc trong cấu trúc hệ thống tài chính toàn cầu. Như lời ông Benjamin Picton: "Thời thế đang thay đổi, và chúng ta đang chứng kiến cấu trúc của hệ thống tài chính đang được định hình lại." Sự kiện này là một tín hiệu quan trọng với các nhà đầu tư tại Việt Nam và châu Á, cho thấy rủi ro địa chính trị ngày càng được xem là yếu tố then chốt đối với an ninh tài sản quốc gia và dòng vốn toàn cầu.