Hơn 25% người bệnh nói dối bác sĩ để xin kháng sinh, nhưng lời nói dối lại vô lý

Hai nghiên cứu mới công bố trên tạp chí JAMA Network Open đã hé lộ một thực trạng đáng lo ngại trong lĩnh vực y tế: rất nhiều bệnh nhân tại Mỹ sẵn sàng nói dối bác sĩ để có được đơn thuốc kháng sinh mà họ thực chất không cần đến.

Lời nói dối phổ biến đến bất ngờ

Nhóm nghiên cứu do Alistair Thorpe thuộc Đại học Utah dẫn đầu đã phân tích dữ liệu khảo sát trực tuyến từ hơn 1.000 người trưởng thành. Kết quả cho thấy hơn một phần tư số người thừa nhận từng nói dối nhân viên y tế ít nhất một lần để được kê kháng sinh cho bản thân hoặc cho trẻ em mà họ chăm sóc.

Các hình thức nói dối chủ yếu gồm:

• Phóng đại triệu chứng thực tế đang gặp phải
• Bịa ra triệu chứng hoàn toàn không có
• Kết hợp cả hai cách trên — đây là trường hợp phổ biến nhất

Điều khiến giới chuyên môn bất ngờ không nằm ở việc bệnh nhân nói dối, mà ở chỗ những lời nói dối này lại... vô lý đến khó hiểu.

Bịa triệu chứng của bệnh mà kháng sinh không chữa được

Theo nghiên cứu, những triệu chứng được bịa ra hoặc phóng đại nhiều nhất lại là các dấu hiệu của bệnh cảm lạnh như sốt, ho, đau họng. Vấn đề là cảm lạnh do virus gây ra, trong khi kháng sinh chỉ có tác dụng với vi khuẩn.

Nói cách khác, bệnh nhân nói dối để xin một loại thuốc mà ngay cả khi bác sĩ tin lời họ và kê đơn, thì viên thuốc đó cũng chẳng giúp ích gì cho căn bệnh họ đang mắc phải.

Thế nhưng điều kỳ lạ là những lời nói dối này lại thành công gần như mọi lúc. Điều đó phần nào phản ánh áp lực mà các bác sĩ phải đối mặt, cũng như tâm lý muốn làm hài lòng bệnh nhân trong những ca khám ngắn ngủi.

Vì sao đây là vấn đề nghiêm trọng?

Việc lạm dụng kháng sinh là một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với sức khỏe cộng đồng toàn cầu hiện nay. Mỗi đơn thuốc không cần thiết đều góp phần vào tình trạng kháng kháng sinh — khi vi khuẩn tiến hóa để chống lại các loại thuốc mà chúng ta đang dựa vào.

Với bối cảnh Việt Nam, nơi tình trạng tự mua kháng sinh không cần đơn và lạm dụng thuốc vẫn còn khá phổ biến, bài học từ nghiên cứu này càng trở nên đáng chú ý. Người dân cần hiểu rõ ranh giới giữa bệnh do virus và bệnh do vi khuẩn, đồng thời tuân thủ chỉ định của bác sĩ thay vì tìm cách gây áp lực để có được đơn thuốc như ý.

Các tác giả nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng giới y khoa cần có những giải pháp giao tiếp tốt hơn, giúp bệnh nhân hiểu vì sao kháng sinh không phải là "thần dược" cho mọi cơn đau họng hay cơn sốt — và quan trọng hơn, vì sao việc lạm dụng chúng lại gây hại cho chính họ và cộng đồng.