Huntington và cuộc chiến chống lại Flock: Khi công nghệ nhận diện biển số xe chia đôi một thành phố

Một thị trấn nhỏ ở Tây Virginia đã trở thành tâm điểm của cuộc tranh luận toàn nước Mỹ về camera nhận diện biển số xe tự động (ALPR) của Flock Safety. Thị trưởng ca ngợi công nghệ này là công cụ phá án thần kỳ, trong khi hàng nghìn cư dân lo ngại về quyền riêng tư và đang thu thập chữ ký để đưa vấn đề ra bỏ phiếu toàn thành phố.

Camera nhận diện biển số xe của Flock được lắp đặt trên khắp nước Mỹ

Đó là một đêm dài tại Huntington, Tây Virginia. Thị trưởng Patrick Farrell đứng trước 10 thành viên hội đồng thành phố, vận áo sơ mi trắng và áo khoác tối màu cài ghim cờ Mỹ. Phía sau ông là các cử tri và cư dân từ những thị trấn lân cận. Người khoanh tay, người nhìn ông chằm chằm.

Chưa đầy một tuần trước cuộc họp ngày 13/7, một phụ nữ 33 tuổi tên Jackie Harper đã bị bắn chết tại Huntington — đúng loại tội phạm mà Farrell cam kết sẽ kiểm soát. Nhưng một bước đột phá trong vụ án vài ngày sau đó lại mang đến cho thị trưởng một lập luận đầy sức nặng: nghi phạm, theo lời ông, đã bị phát hiện ở một bang khác — nhờ chính hệ thống camera của Flock.

Lời hứa an ninh và nỗi sợ giám sát

Farrell cho biết mạng lưới camera nhận diện biển số xe tự động này cũng đã giúp tìm ra nghi phạm trong vụ giết người kép hồi đầu năm, nạn nhân là một huấn luyện viên bóng rổ trung học được nhiều người quý mến cùng anh trai ông. Ông còn nhắc lại vụ án hơn 20 năm trước, khi bốn thanh thiếu niên bị sát hại trong đêm vũ hội, đến nay vẫn chưa được phá.

"Hãy nghĩ xem điều gì có thể đã xảy ra nếu chúng ta có công nghệ này", Farrell nài nỉ.

Nhưng trong suốt bảy giờ tiếp theo, hàng chục cư dân Huntington và vùng phụ cận bước lên micro để trình bày một viễn cảnh tương lai hoàn toàn khác — ảm đạm hơn nhiều. Quyền riêng tư cá nhân sẽ bị chà đạp. Họ sẽ bị theo dõi và giám sát. Những hoạt động hợp pháp thường ngày có thể bị lạm dụng bởi chính Flock hoặc bởi những cảnh sát có quyền truy cập vào dữ liệu ghi hình.

Sau 2 giờ sáng, một số người phát biểu chỉ đơn giản là đọc to những trang trong cuốn 1984 của George Orwell, chuyền tay nhau một bản sách cho người kế tiếp trong hàng, quyết tâm giữ các thành viên hội đồng thức trắng để họ tự nhìn vào quả cầu tiên tri của chính mình.

Một số thành viên hội đồng cũng bày tỏ lo ngại. Ngôn ngữ trong hợp đồng đề xuất chưa đủ chặt chẽ để bảo vệ thành phố, có thể khiến thành phố đối mặt với kiện tụng. Và với mức phản đối mạnh mẽ như vậy từ cư dân — cả tại cuộc họp lẫn qua các kênh liên lạc riêng trong những ngày trước cuộc bỏ phiếu — liệu có thực sự cần phải quyết ngay lúc này?

Tuy nhiên, giữa hàng giờ tranh luận phản đối hợp đồng, đa số hội đồng vẫn bỏ phiếu thông qua các nghị quyết cho phép Farrell ký kết với Flock với tỷ lệ 6-4. Sau khi một đề nghị hoãn hợp đồng vô thời hạn bị bác bỏ, chiếc camera phát trực tiếp cuộc họp bắt đầu rung lên. "Đó là sấm à?" chủ tọa hỏi. Ai đó ngoài khung hình đáp lại, nhắc đến các cử tri đang theo dõi từ khán phòng tầng trên: "Đó là những người nộp thuế của ông."

Một thành phố kiên cường nhưng đầy tổn thương

Huntington, theo nhiều người dân địa phương, là nơi người ta sẵn sàng cởi chiếc áo trên lưng đưa cho bạn. Mỗi cuộc phỏng vấn trong chuyến thăm của tôi dường như đều kết thúc bằng một danh sách dài những nhà hàng nên thử và lời nhắn nhủ chân thành rằng hãy liên hệ nếu cần giúp đỡ bất cứ điều gì.

Đây là một thành phố khá rộng, có khu chợ ẩm thực trung tâm sầm uất, những khu mua sắm xinh xắn, một công viên thành phố và Trường Đại học Marshall — do cựu CEO của Intuit lãnh đạo. Một nghị sĩ bang tôi gặp, Ryan Browning, mô tả nơi này là "thị trấn nhỏ" mang "cảm giác thành phố lớn".

Holly Smith Mount, cựu sinh viên Marshall và là thành viên hội đồng thành phố đã bỏ phiếu chống hợp đồng Flock, nói với tôi: "Tôi nghĩ điều khiến Huntington trở thành một góc nhỏ đặc biệt của Tây Virginia chính là con người trong cộng đồng này và cách họ luôn sẵn sàng xắn tay áo lên."

Một phần lý do là thành phố đã "trải qua phần của mình trong những bi kịch" — những trận lũ lớn liên tiếp, vụ rơi máy bay năm 1970 khiến 37 thành viên đội bóng bầu dục Marshall cùng huấn luyện viên và nhân viên thiệt mạng (sự kiện được dựng thành phim We Are Marshall với Matthew McConaughey), và một đại dịch ma túy đã làm rung chuyển cộng đồng trong nhiều năm. Nghiên cứu của Đại học Johns Hopkins năm 2018 từng xác định quận Cabell, bao trùm phần lớn Huntington, có tỷ lệ tử vong do quá liều opioid cao nhất bang.

Nhưng chính vì thế, đây cũng là nơi của sự kiên cường. Noah Jasper Gibson, một nhạc sĩ trẻ tôi gặp khi anh đang biểu tình phản đối Flock, nói: "Tôi biết nhiều người chỉ vừa đủ sống, kể cả bản thân tôi, nhiều người thuộc thế hệ Gen Z. Dù hoàn cảnh có vẻ vô vọng, họ vẫn cố gắng hết mình. Họ vẫn ra đường biểu tình sau 12 giờ làm việc. Họ vẫn quyên góp tiền khi gần như chẳng còn gì để cho đi… Tôi nghĩ chính tinh thần vươn tới điều nhiều hơn ấy đã làm nên Huntington."

"Thiểu số ồn ào" và "đa số im lặng"

Khi được hỏi sau cuộc bỏ phiếu về phản ứng của cư dân, Farrell mô tả những người phản đối là "một thiểu số rất ồn ào và lắm lời". Ngược lại, ông nói, là "đa số im lặng". Ông cho biết đã nhận được ý kiến từ hàng trăm người ủng hộ hợp đồng.

Có thể thực sự có hàng trăm, thậm chí hàng nghìn người Huntington muốn đưa Flock về thành phố. Nhưng trong chuyến thăm ngắn của tôi, tôi thấy nhiều hơn hẳn "vài người" phản đối, và hầu hết những người tôi gặp đều khó chỉ ra đa số im lặng ấy là ai.

Nghị viên Rob Archer, người bỏ phiếu ủng hộ, nói anh gặp nhiều người ủng hộ Flock trực tiếp hơn là thấy trên mạng, nhưng cũng thường xuyên tiếp xúc với cử tri phản đối. Một nhóm cư dân Huntington đang đặt cược rằng họ có thể chứng minh Farrell sai bằng cách đưa vấn đề ra bỏ phiếu. Họ nhắm tới việc thu thập đủ chữ ký — ít nhất 10% cử tri đã đăng ký — để khởi động một sáng kiến dân biểu nhằm vô hiệu hóa hợp đồng Flock và cấm chính quyền thay thế bằng dịch vụ tương tự.

Thành viên Nhóm Hành động Cộng đồng Huntington thu thập chữ ký

Tính đến giữa tháng 9, Nhóm Hành động Cộng đồng Huntington (HCAG) cho biết đã thu được 1.600 chữ ký sau hơn một tháng vận động. Mục tiêu là 4.000 chữ ký, tạo khoảng đệm so với con số khoảng 2.700 cần thiết để buộc hội đồng thành phố phải xem xét đề xuất của họ.

Buổi trình diễn công nghệ và những lá cờ đỏ

Vào thứ Ba đầu tháng Bảy, chưa đầy một tuần trước cuộc họp marathon, Mount cùng nghị viên Dân chủ đồng nghiệp Tia "Fix" Rumbaugh đến Sở Cảnh sát Huntington theo lời mời dự "buổi họp cung cấp thông tin" về hai nghị quyết liên quan đến "đề xuất mua sắm" thiết bị cho lực lượng cảnh sát. Trong thư mời ngày 25/6, tên Flock không được nhắc đến.

Tại buổi trình diễn, đại diện Flock trình bày về quy mô tiếp cận của công ty trong các sở cảnh sát khác và mô tả những nét cơ bản của từng công nghệ. Công cụ nổi tiếng nhất là camera nhận diện biển số xe tự động (ALPR), sử dụng AI để nhận diện xe theo đặc điểm cụ thể cũng như biển số đầy đủ hoặc một phần. Điều khiến Flock khác biệt là mạng lưới toàn quốc, cho phép cảnh sát địa phương tìm kiếm không chỉ camera của mình mà cả camera của các đơn vị khác đã tham gia. Cảnh sát có thể theo dõi một xe thường theo thời gian thực.

Rumbaugh nhớ lại được cho biết thành phố không tổ chức đấu thầu vì không công cụ nào có thể thay thế những gì Flock cung cấp.

"Tôi không khỏi nghĩ, nếu chúng ta có công nghệ này, liệu chuyện đó có xảy ra không?" Mount kể lại, giọng nghẹn lại. Cô từng huấn luyện tại trường trung học và là bạn của người huấn luyện viên bị sát hại hồi đầu năm.

Flock trấn an cô rằng họ hoàn toàn có thể giúp ngăn chặn những tội ác như vậy. "Và tôi nghĩ, nếu đây là viên đạn bạc chúng ta cần để sửa chữa vấn đề buôn bán ma túy… thì chỉ tôi chỗ ký."

Tuy nhiên, Rumbaugh đã bắt đầu gõ tìm hiểu về công ty ngay dưới gầm bàn. Cô thấy các báo cáo về việc camera bị phá hoại và dự đoán những cư dân cánh tả nhất sẽ phản ứng mạnh nhất. Nhưng khi thấy Mount — một đảng viên Dân chủ đồng minh — có phản ứng tích cực đến vậy, Rumbaugh lo mình sẽ đơn độc. "Tâm trí tôi lúc đó là: 'Đây sẽ là một vấn đề. Mọi người đều ủng hộ, còn tôi bị áp đảo.'"

Khi Mount — tự nhận là "dân mọt dữ liệu và công nghệ" với bằng điều dưỡng tin học — bắt tay nghiên cứu, cô thấy không thuyết phục với các nghiên cứu của chính Flock về tác động của công nghệ này. Cô muốn một thời gian quan sát dài hơn và đánh giá độc lập, có bình duyệt. Liệu công nghệ này có thực sự ngăn được kẻ giết bạn cô? Nghi phạm có tiền án nhưng không đang bị truy nã, nên khó có thể nằm trong danh sách cảnh báo trước khi vụ việc xảy ra. "Vậy làm sao họ biết được?"

Phía Flock, trong tuyên bố gửi đi, khẳng định đã minh bạch về những gì công nghệ làm được và không làm được, đồng thời cho biết trong năm nay tại Tây Virginia, hệ thống ALPR đã gửi cảnh báo về khoảng 21 người mất tích và hơn 900 biển số hoặc xe bị đánh cắp.

Khi các tài liệu bị rò rỉ

Trong lúc Mount ngày càng hoài nghi, cô và Rumbaugh cũng bắt đầu nhận được phản hồi từ cử tri. Trước tiên là từ những người thường xuyên quan tâm chính trị địa phương. Rồi từ những người hiếm khi liên lạc. "Cổng đập vỡ tung", Mount nói. "Tôi chưa bao giờ nhận được nhiều thư từ cử tri đến vậy về bất kỳ chủ đề nào khác." Cô ước tính đã nhận hơn một trăm tin nhắn, với "chưa đến một nhúm" ủng hộ Flock.

Rumbaugh thì đang nghiền ngẫm ngôn ngữ hợp đồng ban đầu với nỗi lo ngày càng lớn. "Tôi kiểu như: 'Cờ đỏ, cờ đỏ, cờ đỏ'", cô nói. Chính sách bảo mật dẫn đến một đường link mà cô lo có thể bị thay đổi bất cứ lúc nào. Tranh chấp pháp lý sẽ được giải quyết tại Atlanta — trụ sở Flock — thay vì ở Tây Virginia, nơi công nghệ được lắp đặt.

Chiều thứ Sáu trước cuộc bỏ phiếu, một bài đăng Facebook của phóng viên điều tra Kyle Vass từ ACLU-WV lại thổi bùng ngọn lửa. Qua các yêu cầu theo Đạo luật Tự do Thông tin, Vass đã có được hàng trăm trang email giữa sở cảnh sát và Flock trong nhiều tháng. Bài đăng được chia sẻ gần 700 lần.

Với Mount, "tấm kính bắt đầu nứt" từ những tài liệu đó. Cô nhận ra thành phố đã đàm phán với Flock từ trước khi hội đồng phê duyệt một khoản mục chi tiêu vốn cho an toàn công cộng — khoản sẽ được dùng để tài trợ hợp đồng. Ngân sách của Farrell đề nghị 1,5 triệu USD cho "thiết bị khác" liên quan đến an toàn công cộng, trong khi khoản này để trống trong ngân sách 2026 và chỉ ở mức 169.000 USD năm trước.

Rumbaugh nhận thấy cả những "troll" cánh hữu quen thuộc của mình cũng đồng tình phản đối. "Khi tôi thấy những người bảo thủ MAGA cũng tức giận về Flock như vậy, tôi giật mình," cô nói. "Đó là lúc tôi biết vấn đề lớn hơn tôi tưởng."

Từ phản đối đến phong trào

Cư dân phản đối công nghệ giám sát của Flock

Bãi đất trống của cửa hàng lốp cũ Po-Boy's không có vẻ gì là nơi lý tưởng để thu chữ ký. Nhưng khi dòng xe chiều tối đông lên, tôi hiểu logic đằng sau địa điểm này. Gần chục tình nguyện viên đứng bên đường với biểu ngữ và bảng kẹp giấy, vẫy xe lại để ký kiến nghị. "Dừng Flock, ký tại đây", một tấm biển viết. Tấm khác có hình mặt Farrell cắt ra kèm bong bóng thoại: "Hãy để chúng tôi do thám bạn!" Tiếng còi xe ủng hộ vang lên đều đặn.

Những người ký đến từ đủ mọi thành phần. Dennis Gibson, cựu binh quân đội với bộ râu trắng dài và áo da gắn đầy phù hiệu, nói với tôi anh là "một người bảo thủ cứng rắn" và từng bỏ phiếu cho Farrell. Giờ anh tin thị trưởng là "một đảng viên Dân chủ khoác áo cừu" vì ủng hộ Flock. Gibson nói với 2,1 triệu USD thành phố chi cho công nghệ này, lẽ ra họ có thể phá được nhiều vụ hơn bằng cách tuyển thêm cảnh sát.

Một người đàn ông tóc dài buộc túm xuất hiện với thứ trông như một camera Flock bị cắt cụt. Nhìn gần hơn, đó là mô hình siêu thực do Josh Pickens, một thợ mộc, làm trong 30 phút từ ống nhựa PVC, bìa cứng, băng dính và sơn xịt. Trên đỉnh gắn một tấm pin mặt trời thật đang sạc điện thoại của anh. Pickens đeo tấm biển bìa cứng ghi "FUCK FLOCK" quanh cổ, thừa nhận tác phẩm thủ công của mình có thể bị nhầm với hàng thật. "Tôi nghĩ mọi người cần thấy thứ mà họ đang tức giận."

Michael "Roofus" Riley Jenkins, một nhạc sĩ, nói với tôi anh không thực sự có đảng phái chính trị, triết lý của anh gần nhất với "chủ nghĩa tự do xã hội kiểu killdozer". Đây là cuộc họp hội đồng thành phố đầu tiên anh tham dự. "Toàn bộ tình huống này như châm lửa dưới mông tôi vậy," anh nói. Một điểm sáng? Anh đã tìm được điểm chung với bố mẹ ủng hộ Trump của mình. "Điều tốt duy nhất từ chuyện này là tôi có thể nói chuyện với đảng Cộng hòa trở lại."

Ngày hôm sau, tại buổi hòa nhạc "Rock Against Flock" tổ chức từ hiên nhà anh, Jenkins hát: "Thị trưởng nghĩ ông ta thấy một thiểu số ồn ào, nhưng tôi nghĩ tất cả chúng ta đều biết sự thật. Đó là về tiền trong túi ông ta. Flock you."

Đằng sau "đa số im lặng"

Farrell là người gốc Huntington, con của một y tá kiêm giám đốc chăm sóc giảm nhẹ và một thẩm phán. Ông phục vụ gần một thập kỷ trong Không quân, lấy bằng MBA tại Đại học Duke, rồi về quê điều hành một công ty giải pháp nước sạch. Ông từng tham gia hội đồng quản trị Đại học Marshall, nơi ông giúp chiêu mộ cựu CEO Intuit Brad Smith về lãnh đạo.

Theo các cuộc phỏng vấn và tài liệu vận động trước đây, tầm nhìn của Farrell là biến Huntington thành nơi thịnh vượng, an toàn, nơi cư dân không phải tìm cơ hội ở nơi khác. Khi dự hội nghị dành cho các thị trưởng mới đắc cử tháng 12/2024, ông lần đầu biết đến Flock. Với Farrell, điểm chung của những thành phố giảm được tỷ lệ tội phạm dường như là công nghệ giám sát có mạng lưới này.

Farrell khẳng định mình đã lắng nghe. "Tôi không ngạc nhiên khi mọi người có những lo ngại rất chân thành về quyền riêng tư," ông nói với đài WSAZ. "Suốt tám tiếng rưỡi tôi đã mở tai" tại cuộc họp hội đồng, nghe 50 người phát biểu. Nhưng "chỉ vì bạn đến hội đồng thành phố và phát biểu, không có nghĩa là bạn đại diện cho đa số thành phố."

Ngay cả những người quen biết thị trưởng cũng khó chỉ ra nhóm người đó. David Williams, được biết đến ở Huntington với biệt danh Alligator Jackson trên trang Facebook cập nhật tin tức địa phương, nói anh không nghĩ có nhiều người ủng hộ hợp đồng, trừ "một anh chàng nhắn tin cho tôi suốt. Anh ta không im lặng lắm đâu."

Williams tự nhận là bạn của thị trưởng và ban đầu nói mình trung lập. Nhưng khi trò chuyện, anh cũng thừa nhận "không ủng hộ" công nghệ này. "Chúng ta vẫn sống ổn mà không cần nó. Tôi nghĩ hơi quá đà, nhất là khi mọi thứ đang diễn ra… tại sao chúng ta lại muốn dấn vào thứ mà ai cũng đang cố thoát ra?"

Jason Arthur, chủ tịch ủy ban an toàn công cộng của hội đồng, người bỏ phiếu ủng hộ, lại nghĩ "không tệ như trước" vẫn là không chấp nhận được. Bảng điều khiển an toàn công cộng của thành phố cho thấy tội phạm bạo lực giảm 30% trong sáu tháng đầu năm so với 2025, nhưng với Arthur thế chưa đủ. "Một vụ giết người có tốt hơn năm vụ không? Tất nhiên, nhưng nó vẫn là một vụ giết người."

Archer, phó chủ tịch hội đồng, nói hầu hết email anh nhận được về Flock đều tiêu cực, nhưng ý kiến của những người tiếp cận trực tiếp lại đa dạng. "Đây không phải vấn đề Dân chủ - Cộng hòa. Đây là vấn đề cá nhân… Bạn không biết mình sẽ gặp ai, ai ủng hộ, ai phản đối. Không thể đoán được."

Dù vậy, Archer cũng thừa nhận lo ngại. Khi tôi hỏi về những người đọc 1984 tại cuộc họp, lo rằng thành phố sắp đón "Anh Cả" về, Archer không phủ nhận sự so sánh. "Tôi cũng lo chứ. Tôi không ngồi đây nói 'Tôi ủng hộ 100%.'" Tuy nhiên anh tin Flock có thể là "bội số lực lượng" cho số cảnh sát ngày càng ít.

Cuộc chiến lan ra cấp bang

Khoảng một tháng sau khi Huntington phê duyệt hợp đồng, Flock lại vào tầm ngắm tại Tây Virginia — lần này với sự đón tiếp lạnh nhạt hơn nhiều. Kevin Kane, giám đốc quan hệ chính phủ của Flock, đối mặt với đám đông hoài nghi tại tòa nhà quốc hội bang ở Charleston. Kết thúc phiên điều trần, các nghị sĩ dường như chỉ mang về thêm lo ngại.

Thượng nghị sĩ Cộng hòa Patricia Rucker nói với tôi tại văn phòng ở Charleston: "Tôi nhớ mình đã nghĩ, 'Sao anh ta không trả lời câu hỏi?'" Cô rút ra tờ ghi chú nguệch ngoạc từ phiên điều trần, bên dưới dòng tiêu đề viết tay "Luật mẫu": "Yêu cầu lệnh tòa để truy cập một số thông tin. Trừ trường hợp khẩn cấp." "Cá nhân tôi không muốn thứ này được dùng để kiểm tra tốc độ!"

Vài ngày sau phiên điều trần, Flock công bố cập nhật chính sách, trong đó có yêu cầu bắt buộc xác thực đa yếu tố cho toàn bộ người dùng. Tuyên bố đó, theo ba nghị sĩ bang trong một lá thư gửi CEO Flock, dường như mâu thuẫn với lời khai tuyên thệ của Kane trước đó.

Rucker kiên quyết phản đối việc cho phép một công cụ thực hiện những tìm kiếm mà trong bối cảnh khác sẽ cần lệnh tòa theo Tu chính án thứ Tư. Là công dân Mỹ thế hệ thứ nhất sinh ra ở Venezuela, Rucker nói cô biết giám sát chính phủ là gì. "Nếu chúng ta muốn nghĩ đến một xã hội nơi không ai bị lạc, không ai bị tổn thương, và không có cách nào để ai đó làm hại người khác, thì cần loại giám sát nào? Tôi không đi theo hướng đó."

Nghị sĩ Tristan Leavitt tin rằng những lo ngại về Tu chính án thứ Tư có thể được giải quyết qua chính sách cẩn thận, nhưng anh bận tâm hơn về những câu trả lời mà anh cho là cố tình né tránh. "Không quan trọng quan điểm ý thức hệ của tôi hay của bạn. Nếu họ đến trước các cơ quan lập pháp hay công quyền có trách nhiệm trước cử tri, họ phải cung cấp thông tin thẳng thắn."

Trong khi chờ quốc hội bang họp lại vào tháng 1, câu chuyện ở Huntington vẫn tiếp diễn. Những người thu thập chữ ký vẫn đứng bên đường, những camera Flock vẫn quay, và câu hỏi lớn vẫn chưa có lời đáp: Ai thực sự là đa số ở đây — và liệu họ có được lên tiếng hay không?