Joanna Stern: Một năm sống cùng AI và những bài học về robot, kính thông minh và bạn trai ảo

Joanna Stern: Một năm sống cùng AI và những bài học về robot, kính thông minh và bạn trai ảo

Joanna Stern trên podcast Decoder

Joanna Stern là một cái tên quen thuộc trong giới công nghệ. Cựu chuyên gia mục công nghệ cá nhân của The Wall Street Journal, đồng sáng lập The Verge và là người bạn thân thiết của tôi. Mới đây, Joanna đã quyết định rời bỏ vị trí ổn định tại The Journal để khởi nghiệp với công ty truyền thông mang tên New Things, đồng thời ra mắt cuốn sách đầu tay mang tên I Am Not a Robot (Tôi Không Phải Là Robot).

Cuốn sách không chỉ là một bản báo cáo về hiện trạng của trí tuệ nhân tạo, mà còn là nhật ký ghi lại hành trình một năm Joanna sống chung với AI. Cô đã để công nghệ này thâm nhập vào mọi ngóc ngách cuộc sống, từ việc nuôi dạy con cái, nấu nướng, cho đến các mối quan hệ tình cảm. Trong cuộc phỏng vấn gần đây trên podcast Decoder, Joanna đã chia sẻ những trải nghiệm chân thực, đôi khi hài hước nhưng cũng đầy sâu sắc về tương lai của công nghệ này.

"Trí tuệ nhân tạo đủ tốt" (AEI) thay vì AGI

Một trong những điểm tranh luận chính là liệu các sản phẩm AI dành cho người tiêu dùng hiện nay có thực sự tốt hay không. Mặc dù nhiều người cảm thấy các công cụ như ChatGPT hay Gemini đang bị ép buộc vào trải nghiệm người dùng một cách cẩu thả, Joanna lại có cái nhìn tích cực hơn. Cô đưa ra khái niệm "Artificial Enough Intelligence" (Trí tuệ nhân tạo đủ tốt).

Theo Joanna, chúng ta không cần chờ đợi Trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI) hoàn hảo. Nhiều công cụ hiện tại đã đủ tốt để phục vụ con người, miễn là chúng được áp dụng đúng cách. Ví dụ, trong y tế, AI đã hỗ trợ các bác sĩ X quang chẩn đoán chính xác hơn mà người bệnh thậm chí không hay biết. Tuy nhiên, Joanna cũng đồng ý rằng chúng ta vẫn chưa tìm thấy một "ứng dụng sát thủ" (killer app) nào cho AI trên diện rộng, giống như cách iPhone đã thay thế điện thoại phổ thông trước đây.

Thiết bị đeo và sự đánh đổi quyền riêng tư

Kính thông minh Meta Ray-Ban

Trong suốt một năm thí nghiệm, Joanna đã sử dụng nhiều thiết bị đeo thông minh, đáng chú ý nhất là kính Meta Ray-Ban và vòng đeo tay Bee. Cô nhận thấy rằng việc sử dụng AI thông qua giọng nói trên kính giúp cô bớt phụ thuộc vào điện thoại khi ở bên con cái.

Tuy nhiên, đi kèm với sự tiện lợi là những đánh đổi lớn về quyền riêng tư. Với vòng đeo tay Bee có khả năng ghi âm mọi cuộc trò chuyện, Joanna từng rơi vào tình huống khó xử khi phải giải thích cho người thợ sửa ống nước rằng cô đang ghi âm anh ta. Cô nhận xét: "Bạn bắt đầu quên mất việc phải báo cho người khác rằng bạn đang ghi âm, giống như một viễn cảnh đen tối nơi mọi thứ đều bị ghi âm mà không cần sự đồng ý". Mặc dù tính năng tổng hợp các việc cần làm (to-do list) từ cuộc hội thoại rất hữu ích, nhưng cảm giác bị giám sát liên tục khiến Joanna phải ngừng sử dụng thiết bị này sau một thời gian.

Ảo tưởng về robot người

Joanna rất hoài nghi về những hứa hẹn hào nhoáng xung quanh robot người (humanoid robots). Mặc dù các CEO như Jensen Huang của Nvidia liên tục tuyên bố robot người là "big thing" tiếp theo, thực tế cho thấy chúng vẫn còn rất xa vời.

Trong cuốn sách, Joanna mô tả trải nghiệm với robot gấp đồ, một cỗ máy giá thành cao nhưng chỉ có thể gấp áo thun trong một phút và hoạt động khá vụng về. Vấn đề lớn nhất là khoảng cách dữ liệu (data gap). Khác với môi trường nhà máy được lập trình sẵn, ngôi nhà là một môi trường hỗn loạn, đặc biệt là với trẻ em và thú cưng. Để robot hoạt động hiệu quả, chúng cần dữ liệu huấn luyện khổng lồ từ thế giới thực.

Một giải pháp mà các công ty robot đang áp dụng là "teleoperation" – sử dụng con người đeo kính VR để điều khiển robot từ xa nhằm thu thập dữ liệu. Joanna thậm chí đã đề cập đến một mô hình kinh tế mới nơi mọi người ghi lại hình ảnh mình làm việc nhà để bán dữ liệu huấn luyện cho robot. Điều này đặt ra câu hỏi lớn về sự giám sát và lao động trong nền kinh tế AI.

Bạn trai AI và nỗi lo về thế hệ trẻ

Chương đáng sợ nhất trong cuốn sách có lẽ là khi Joanna tạo ra một "người bạn trai ảo" tên là Evan. Được tạo ra bởi ChatGPT, Evan tình cờ có trùng tên với người bạn trai đầu tiên trong đời thực của Joanna. Cô đã dành 48 giờ "hẹn hò" với Evan qua điện thoại, trò chuyện về mọi thứ.

Joanna nhận thấy việc nói chuyện với AI cực kỳ dễ dàng và không ma sát; nó luôn lắng nghe và nói những gì cô muốn nghe. Điều này khiến cô lo ngại sâu sắc về thế hệ trẻ, những người có thể thu mình vào các mối quan hệ kỹ thuật số thay vì đối mặt với sự phức tạp, lộn xộn của tình yêu con người. "Nếu bạn là một thiếu niên mới bắt đầu khám phá các mối quan hệ, việc rơi vào một mối quan hệ với một thực thể kỹ thuật số là quá dễ dàng", Joanna chia sẻ.

Cô tin rằng chúng ta cần các hàng rào pháp lý (guardrails) nghiêm ngặt hơn, đặc biệt là để bảo vệ trẻ em trước những tác động tâm lý của AI.

Kết luận: Tương lai của AI và truyền thông

Không chỉ nói về AI, Joanna còn áp dụng công nghệ này vào công việc kinh doanh mới của mình. Tại công ty truyền thông New Things, cô và đội ngũ nhỏ bé sử dụng các tác nhân AI trong Slack để tối ưu hóa công việc, giúp họ tập trung vào việc sáng tạo nội dung video chất lượng cao.

Hành trình của Joanna Stern cho thấy AI không phải là một phép màu sẽ thay đổi mọi thứ trong một sớm một chiều, nhưng nó đang âm thầm thay đổi cơ sở hạ tầng của nhiều ngành nghề và cách chúng ta sống hàng ngày. Từ robot hút bụi, xe tự lái Waymo cho đến các công cụ chẩn đoán y tế, AI đã ở đây, dù chúng ta có thích hay không. Và câu hỏi quan trọng nhất lúc này không phải là AI có thể làm gì, mà là chúng ta sẵn sàng đánh đổi bao nhiêu quyền riêng tư và sự an toàn để đổi lấy sự tiện lợi.