John Deere chi 99 triệu USD dàn xếp vụ kiện độc quyền sửa chữa thiết bị nông nghiệp

Vào thứ Hai vừa qua, John Deere đã thông báo về việc chi 99 triệu USD để dàn xếp một vụ kiện tập thể do khách hàng khởi kiện. Vụ kiện cáo buộc công ty này đã hạn chế quyền truy cập vào các công cụ và dịch vụ sửa chữa cho máy kéo và các thiết bị nông nghiệp khác, thực chất là lợi dụng vị thế độc quyền để kiểm soát thị trường sửa chữa sản phẩm của chính mình.

Số tiền này, nếu được chấp thuận bởi các nguyên đơn, sẽ được đưa vào một quỹ và phân phối cho những chủ sở hữu thiết bị của John Deere có thể chứng minh họ đã phải trả tiền cho các đại lý sửa chữa kể từ năm 2018. Trong thỏa thuận dàn xếp, John Deere cũng cam kết sẽ cung cấp rộng rãi hơn các công cụ và dịch vụ sửa chữa trong vòng 10 năm tới.

Trước đây, John Deere đã kiểm soát chặt chẽ việc khách hàng có thể tự sửa chữa hoặc can thiệp vào thiết bị của mình thông qua các hạn chế về phần mềm hoặc yêu cầu máy móc phải được mang đến các cửa hàng được ủy quyền. Điều này đã khiến hàng nghìn nông dân phải đối mặt với việc thu hoạch bị chậm trễ và thiệt hại hàng triệu USD lợi nhuận trong khi chờ đợi sửa chữa chính hãng.

Việc khó khăn trong việc sửa chữa thiết bị John Deere đã trở thành chất xúc tác cho phong trào "quyền được sửa chữa" (Right to Repair) rộng lớn hơn. Để phản đối, nhiều nông dân đã phải "hack" máy kéo của mình để vượt qua các rào cản phần mềm. Các đạo luật địa phương đã được soạn thảo tại các bang trọng điểm nông nghiệp như Iowa để trao lại quyền lực cho chủ sở hữu thiết bị. Các nhà hoạt động đã đệ trình nhiều vụ kiện tương tự, bao gồm cả vụ kiện do Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) đệ trình vào tháng 1 năm 2025.

"Quyền được sửa chữa gần như là một thuật ngữ sai lệch," Ethan E. Litwin, một luật sư chống độc quyền tại công ty luật Shinder Cantor Lerner, nhận định. "Đây là cuộc chiến về quyền sở hữu. Những gì nông dân cáo buộc là John Deere đã thay đổi quy tắc với họ sau khi họ đã mua máy kéo và các thiết bị nông nghiệp khác. Làm thế nào một nhà sản xuất có thể hợp lý tuyên bố hạn chế những quyền lợi đó sau khi bán hàng?"

Litwin cũng lưu ý về số tiền dàn xếp là 99 triệu USD thay vì tròn 100 triệu USD. Điều này giống như khi một công ty định giá sản phẩm là 9,99 USD thay vì 10 USD để tạo cảm giác rẻ hơn.

"Rõ ràng đó là con số tối đa mà Deere sẵn sàng chi trả vì họ không muốn một con số có chín chữ số xuất hiện trong thông cáo báo chí," Litwin nói, so sánh con số này với các vụ kiện tương tự. "Có một sự khác biệt lớn về quan hệ công chúng."

Trong thỏa thuận dàn xếp, Deere không thừa nhận hành vi sai trái nào. Tuy nhiên, các nhà bảo vệ quyền sửa chữa ước tính thiệt hại của khách hàng John Deere do các hạn chế sửa chữa gây ra lên tới khoảng 4,2 tỷ USD. Trong vụ kiện, nhà kinh tế học chống độc quyền Russell Lamb ước tính rằng việc tính giá quá cao cho dịch vụ sửa chữa đã tốn của nông dân từ 190 triệu USD đến 387 triệu USD. Số tiền bồi thường của Deere chỉ là một phần nhỏ trong những thiệt hại ước tính đó, được chia cho khoảng 200.000 nông dân có khả năng được nhận tiền.

"Những nông dân nhận được bồi thường sẽ nhận được một khoản tiền, nhưng đó không phải là điều họ quan tâm," Nathan Proctor, người đứng đầu chiến dịch quyền được sửa chữa tại tổ chức ủng hộ người tiêu dùng US PIRG, cho biết. "Họ không mong chờ năm ngàn đô la hay gì đó trong thư. Họ đang tìm kiếm khả năng tự sửa chữa thiết bị của mình, vì nếu họ không thể sửa chữa, họ có thể mất tất cả."

Nếu John Deere thực hiện đúng lời hứa và cung cấp các công cụ sửa chữa dễ tiếp cận hơn, chắc chắn sẽ có những tác động kinh tế đối với công ty.

"Tôi cho rằng giá trị thực sự của sự giải tỏa phi tiền tệ trong trường hợp này là chưa biết, nhưng có thể rất đáng kể," Litwin nói. "Deere có thể đang hy sinh hàng trăm triệu lợi nhuận."

Khi được yêu cầu bình luận, một đại diện của John Deere không đề cập trực tiếp đến vụ kiện nhưng đã gửi một tuyên bố của Denver Caldwell, phó chủ tịch toàn cầu về dịch vụ hậu mãi và hỗ trợ khách hàng của công ty. Tuyên bố cho biết: "John Deere đồng thuận với nông dân về vấn đề sửa chữa. Chúng tôi muốn nông dân có thể tự sửa chữa thiết bị của mình. Trên thực tế, ngành công nghiệp của chúng tôi phụ thuộc vào điều đó."

Công ty cũng chỉ đến dịch vụ Operations Center Pro Service, phần mềm mà khách hàng có thể sử dụng để chẩn đoán lỗi, sửa chữa và lập trình lại. "Quyền truy cập này không chỉ là lý thuyết," tuyên bố viết. "Nó đang được sử dụng ngay bây giờ bởi nhiều nông dân trên khắp nước Mỹ và Canada."

Tuy nhiên, các nhà bảo vệ quyền sửa chữa không bị thuyết phục. Họ cho rằng công ty đã đưa ra các cam kết về nỗ lực sửa chữa trong quá khứ, nhưng lại làm giảm hiệu lực của chúng hoặc không thực hiện đầy đủ.

"John Deere có lịch sử tồi tệ trong việc nói một đằng và làm một nẻo không tốt như họ đã hứa," Litwin nói.

"Họ đã xứng đáng với sự hoài nghi đó," Proctor nói. "Chúng ta đã từng điệu nhảy này rồi."

John Deere vẫn chưa kết thúc các vụ kiện sửa chữa. Vào năm 2025, công ty bị Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) kiện vì các lo ngại tương tự. Ngay cả khi Deere thực hiện đúng lời hứa, thỏa thuận dàn xếp quy định cam kết chỉ có hiệu lực trong 10 năm. Sau thời gian đó, Deere có thể đơn giản chọn cách thay đổi cách quản lý quyền truy cập sửa chữa.

"Tôi định theo dõi vụ việc này cho đến khi tôi tin rằng vấn đề này đã được giải quyết," Proctor nói. "Chúng tôi sẽ không ngừng đấu tranh vì nông dân cho đến khi thiết bị của họ thuộc về họ, làm theo những gì họ muốn, và không bị ràng buộc bởi bất cứ điều gì John Deere cho là lợi ích của cổ đông."