KetchUp: ứng dụng dựng mô hình 3D mã nguồn mở thay thế SketchUp

Một dự án mã nguồn mở mới có tên KetchUp đang thu hút sự chú ý trong cộng đồng công nghệ: một ứng dụng dựng mô hình 3D dành cho người làm mộc và thiết kế nội thất, được viết bằng Rust và chạy trên nền WebGPU. Điểm đáng chú ý là công cụ này đóng vai trò thay thế miễn phí cho SketchUp, phần mềm thương mại vốn quen thuộc với giới thiết kế.

Giao diện KetchUp

Miễn phí, mã nguồn mở và không cần tài khoản

KetchUp phát hành theo giấy phép MIT, cho phép người dùng tự do xem mã nguồn, sử dụng và đóng góp. Ứng dụng không yêu cầu tạo tài khoản và không có lưu trữ đám mây. Người dùng có thể chạy trực tiếp trên trình duyệt desktop hoặc tải phiên bản cài đặt cho Windows, macOS và Linux:

• Windows: bộ cài định dạng .exe, bản x64
• macOS: bộ cài định dạng .pkg cho chip Apple Silicon
• Linux: gói AppImage x64

Đủ công cụ cho một dự án mộc cơ bản

KetchUp hướng tới quy trình làm việc quen thuộc của SketchUp. Người dùng bắt đầu bằng việc vẽ đường, hình chữ nhật, hình tròn hoặc nét tự do, sau đó dùng công cụ Push/Pull để đùn mặt phẳng thành khối có độ dày. Các thao tác di chuyển, nhân bản, phóng to thu nhỏ và đổ màu cũng được tích hợp sẵn.

Điểm mạnh của công cụ nằm ở khả năng giữ số đo chính xác: người dùng có thể bắt điểm (snap) theo hình học và trục tọa độ, nhập độ dài cụ thể, thêm kích thước và dùng thước đo để kiểm tra thiết kế trước khi cắt vật liệu thật. Để quản lý các dự án lớn hơn, KetchUp hỗ trợ nhóm (group), thành phần tái sử dụng (component) và nhãn (tag) để phân loại từng chi tiết.

Dữ liệu nằm trong tay người dùng

Mô hình được tự động lưu cục bộ trong trình duyệt trên thiết bị đang dùng. Người dùng có thể chọn File → Save để tải xuống tệp dự án .ketchup dạng di động, mang theo hoặc mở lại bất cứ lúc nào. Cần lưu ý rằng xóa dữ liệu trình duyệt có thể làm mất bản tự động lưu, vì vậy nên tải dự án về máy nếu muốn giữ lâu dài.

Về khả năng tương thích, KetchUp cho phép nhập hình học từ SketchUp (định dạng .skp) và xuất sang OBJ (*.obj). Quá trình nhập diễn ra ngay trên máy. Tuy nhiên, công cụ chưa hỗ trợ texture, scene và một số tính năng của mô hình SketchUp; tệp OBJ xuất ra chỉ chứa hình học, không kèm vật liệu.

Yêu cầu kỹ thuật

Để chạy phiên bản trình duyệt, máy cần trình duyệt desktop có tăng tốc phần cứng và hỗ trợ WebGPU hoặc WebGL2. Việc dựng mô hình cần chuột và bàn phím. Ngoài ra, người dùng có thể cài ứng dụng gốc cho Windows, macOS hoặc Linux nếu không muốn làm việc trong trình duyệt.

Góc nhìn

Với các lập trình viên và kỹ sư Việt Nam, KetchUp là một ví dụ đáng tham khảo về việc kết hợp Rust và WebGPU để đưa ứng dụng đồ họa 3D nặng lên trình duyệt mà vẫn giữ hiệu năng tốt. Mã nguồn mở theo giấy phép MIT cũng tạo cơ hội học hỏi kiến trúc của một ứng dụng CAD thu nhỏ, từ quản lý hình học đến hệ thống bắt điểm.

Với các doanh nghiệp sản xuất nội thất và xưởng mộc quy mô nhỏ, một công cụ miễn phí, không phụ thuộc vào dịch vụ đám mây và chạy được trên nhiều hệ điều hành là lựa chọn đáng cân nhắc khi cần phác thảo ý tưởng. Tuy nhiên, khả năng nhập tệp SketchUp còn hạn chế và không có lưu trữ đám mây, nên các nhóm cần phối hợp chặt chẽ sẽ phải tự xây dựng quy trình chia sẻ tệp phù hợp.