Khảo sát toàn cầu: AI bị lo ngại như "kẻ hủy diệt" việc làm

Pew Research vừa công bố một khảo sát toàn cầu mới, làm rõ cách người dân nhìn nhận về AI, bao gồm tác động của nó lên việc làm, đời sống nói chung và bất bình đẳng thu nhập. Khảo sát đã hỏi ý kiến 42.151 người tại 37 quốc gia từ ngày 8/2 đến 13/5 — được thực hiện trước hàng loạt cảnh báo "ngày tận thế" gần đây.

Biểu đồ khảo sát của Pew về quan điểm toàn cầu đối với AI

Đa số xem AI là mối đe dọa với việc làm

Phần lớn người được hỏi coi AI là mối đe dọa đối với việc làm của con người. Tại 34 trong số 37 quốc gia được khảo sát, người dân có xu hướng tin rằng AI sẽ dẫn đến mất việc làm trong 20 năm tới nhiều hơn là tạo ra việc làm mới.

Nỗi lo đặc biệt cao ở các quốc gia giàu có như:

• Australia: 76%
• Hàn Quốc: 76%
• Mỹ: 71%

Điều này không có gì đáng ngạc nhiên, nhất là sau cảnh báo của CEO Anthropic, Dario Amodei, rằng AI có thể xóa sổ một nửa số việc làm văn phòng ở cấp khởi điểm.

Biểu đồ về tác động của AI đối với việc làm

Lo ngại về bất bình đẳng và khoảng cách thế hệ

Nhìn chung, người được hỏi có xu hướng cho rằng AI sẽ làm gia tăng khoảng cách giữa người giàu và người nghèo. Những người đến từ các quốc gia giàu có và nghiêng về cánh tả trên phổ chính trị tin vào điều này nhiều nhất.

Độ tuổi cũng ảnh hưởng đến quan điểm. Người lớn tuổi có xu hướng lo ngại về tác động của AI lên đời sống hằng ngày nhiều hơn so với người trẻ. Trong khi đó, nhóm người trẻ (18–34 tuổi) thường có cảm xúc đa chiều nhất về AI và cách nó định hình thế giới mà họ được thừa hưởng — đồng thời cũng ngày càng lo lắng hơn.

Biểu đồ về mức độ lo ngại theo độ tuổi trước sự trỗi dậy của AI

Tại các quốc gia như Thụy Điển, Ba Lan, Nhật Bản, Australia, Brazil và Mỹ, mức độ lo ngại trong nhóm người trẻ đã tăng mạnh trong năm qua, khiến họ lo lắng hơn về tình trạng mất việc làm do AI và bất bình đẳng so với các thế hệ lớn tuổi ở những nước như Mỹ và Thụy Điển.

Bức tranh cảm xúc không hoàn toàn tiêu cực

Dù vậy, tâm lý công chúng mà khảo sát Pew ghi nhận không hoàn toàn bi quan. Bất chấp những lo ngại về kinh tế, trung bình toàn cầu có 41% người được hỏi cho biết họ vừa lo lắng vừa hào hứng với sự hiện diện ngày càng lớn của AI trong đời sống hằng ngày. Con số này so với 37% chủ yếu cảm thấy lo lắng và chỉ 13% chủ yếu cảm thấy hào hứng.

Có thể thấy, công chúng toàn cầu đang ở trạng thái "vừa kỳ vọng vừa dè chừng" trước làn sóng AI — một thái độ phản ánh rõ sự phức tạp trong cách xã hội đón nhận công nghệ mới.

Ý nghĩa với Việt Nam

Đối với Việt Nam, nơi các doanh nghiệp đang đẩy mạnh ứng dụng AI trong sản xuất, dịch vụ và chuyển đổi số, kết quả khảo sát này là một lời nhắc quan trọng. Việc chuẩn bị kỹ năng mới cho người lao động, đặc biệt là lao động trẻ, cùng các chính sách đào tạo lại (reskilling) và an sinh xã hội, sẽ là chìa khóa để tận dụng cơ hội từ AI mà giảm thiểu tác động tiêu cực lên thị trường lao động.