Không chỉ LG: Mọi hãng TV thông minh đều đang theo dõi bạn

Làng công nghệ đang dậy sóng sau video dài 2 giờ 15 phút của kênh Gamers Nexus, cáo buộc TV LG âm thầm do thám người dùng: ghi âm và lưu trữ âm thanh ngay cả khi TV có vẻ đã tắt, theo dõi mọi thứ bạn xem, thậm chí có thể bị hack từ xa để biến thành thiết bị giám sát. Chủ sở hữu TV LG và cộng đồng công nghệ đang rất phẫn nộ, trong khi phản hồi vội vàng từ LG chưa đủ để trấn an dư luận.

TV thông minh trong phòng khách biết nhiều về bạn hơn bạn tưởng

Một số cáo buộc trong video có thể dựa trên suy đoán, nhưng phần lớn lo ngại cốt lõi là có thật và mang tính phổ quát. Dù LG là tâm điểm, mọi hãng TV đều đang theo dõi bạn, thu thập dữ liệu và chia sẻ với đối tác — và chúng ta đã đồng ý, dù nhiều khi không hề nhận ra.

Vì sao TV lại do thám bạn?

Giá TV đã giảm mạnh trong nhiều năm, đến mức một số hãng bán lỗ. Họ bù lại khoản thiếu hụt bằng cách bán dữ liệu hành vi người dùng thu được từ hệ điều hành. Đó là lý do Walmart mua lại Vizio vào năm 2024.

Công nghệ then chốt là ACR (Automatic Content Recognition — nhận dạng nội dung tự động). Hệ thống này được nhúng vào gần như mọi TV hiện đại, có thể nhận diện nội dung đang phát qua ứng dụng streaming hoặc cổng kết nối bằng cách lấy mẫu âm thanh/hình ảnh, chuyển thành "dấu vân tay" số và gửi tới cơ sở dữ liệu để nhận dạng. Nhờ đó TV có thể gợi ý nội dung và phục vụ quảng cáo dựa trên thói quen xem của bạn. Đây cũng là cách các công ty như Nielsen đo lường lượng người xem trên nhiều nền tảng.

Đổi lại, người dùng phải đồng ý mới kích hoạt được tính năng này. Một trong những chỉ trích của Gamers Nexus là sự đồng thuận ấy thường bị chôn vùi trong các điều khoản dài dòng, khó hiểu, và các hãng dùng dark pattern (thiết kế gây nhầm lẫn) để người dùng vô tình chấp thuận. Video cho thấy một TV LG hiển thị tới sáu thỏa thuận, trong đó có một thỏa thuận về ACR, với con trỏ tự động đặt vào "Chọn tất cả" dù chỉ hai thỏa thuận là bắt buộc để tiếp tục.

Những gì vượt xa ACR

Một phần đáng lo ngại hơn của video Gamers Nexus tập trung vào các vấn đề bảo mật và những vi phạm quyền riêng tư nghiêm trọng hơn của LG. Gamers Nexus cùng Level1Techs đã khai thác lỗ hổng bảo mật để chiếm quyền điều khiển TV, qua đó phát hiện:

• TV ghi hình và ghi âm trong phòng ngay cả khi có vẻ đã tắt
• TV gửi thông tin về mạng nội bộ (LAN) tới máy chủ của LG
• TV lưu trữ âm thanh nền thu được khi dùng micro cho tìm kiếm và điều khiển bằng giọng nói
• Khi micro được kích hoạt, TV tiếp tục ghi âm thêm 10–15 giây sau khi ngừng nhận giọng nói

Tuy nhiên, phần đáng sợ nhất — ghi hình (từ webcam gắn thêm) và ghi âm khi TV trông như đã tắt — dường như chỉ khả thi vì Level1Techs đã root chiếc TV bằng lỗ hổng yêu cầu quyền truy cập mạng. Nếu bạn có quyền truy cập vào một chiếc máy tính (mà TV thông minh thực chất là một chiếc máy tính) và root được nó, bạn gần như có thể khiến nó làm bất cứ điều gì.

Gamers Nexus root TV LG để xem dữ liệu thu thập theo thời gian thực

Video cũng chứa nhiều suy đoán kiểu "có thể" và "chúng tôi nghĩ". Ví dụ, Steve Burke nói rằng rút dây Ethernet có thể không đủ để ngăn TV gửi dữ liệu về LG, vì nó có thể tự kết nối vào các điểm phát Wi-Fi mở trong khu phố, để tải dữ liệu lên. Không có bằng chứng nào trong video cho thấy TV LG thực sự làm điều này — những điểm phát đó vốn cần tài khoản người dùng — và Burke cũng không khẳng định chúng làm được. Kiểu suy đoán lan man như vậy làm suy yếu chính những lỗ hổng có thật mà Gamers Nexus nêu ra.

Cách tự bảo vệ mình

Đây là những bước bạn nên áp dụng cho bất kỳ TV thông minh nào, dù là LG, Samsung, Sony hay TCL:

• Dùng email riêng để đăng nhập TV (và nếu có thể, cả các ứng dụng streaming), tuyệt đối không dùng email cá nhân chính
• Chỉ chấp thuận các điều khoản bắt buộc để TV hoạt động nếu bạn muốn dùng hệ điều hành của máy
• Rà soát toàn bộ menu cài đặt sau khi thiết lập để tắt mọi tùy chọn theo dõi quảng cáo; đọc kỹ các thông báo vì ngôn ngữ thường gây nhầm lẫn (có thể là cố ý)
• Không đồng ý ACR, thường được gọi bằng các tên như Enhanced Viewing, Smart TV Experience hay Samba Interactive TV
• Hạn chế điều khiển bằng giọng nói, hoặc chỉ dùng micro trên một thiết bị streaming riêng từ thương hiệu bạn tin tưởng
• Tắt Wi-Fi và rút cáp Ethernet, biến TV thành "TV nguội" (dumb TV), rồi cắm thiết bị streaming ngoài như Apple TV 4K — thiết bị này không dùng ACR và có giao thức bảo mật đáng tin hơn

Ngay cả Apple cũng vẫn gợi ý nội dung dựa trên lịch sử xem, tải xuống và đăng ký trong ứng dụng Apple TV, nhưng bạn có thể tắt tại Cài đặt → Ứng dụng → TV → Sử dụng lịch sử phát → Tắt. Với các ứng dụng bên thứ ba như Netflix hay Disney+, Apple cho phép chọn "Yêu cầu ứng dụng không theo dõi".

Vấn đề mang tầm chính sách

Thực tế là người dùng công nghệ phải chủ động tự bảo vệ mình khỏi chính những công ty bán sản phẩm cho mình là điều tệ hại. Nhưng đó là thực tế hiện nay của một thế giới đầy công nghệ.

"Chúng ta cần một luật bảo mật liên bang toàn diện bao trùm kiểu thu thập và lạm dụng dữ liệu này. Cụ thể là luật yêu cầu đồng thuận theo cơ chế opt-in, không có chiêu trò thiết kế lừa đảo để giành sự đồng thuận, cùng yêu cầu tối thiểu hóa dữ liệu — chỉ cho phép doanh nghiệp dùng dữ liệu cho mục đích cần thiết để cung cấp dịch vụ."

— Thorin Klosowski, chuyên gia cấp cao về bảo mật và quyền riêng tư tại Electronic Frontier Foundation (EFF)

Dữ liệu đã trở thành nguồn thu nhập cốt lõi, gắn chặt vào cách các hãng TV vận hành, nên thay đổi và quy định cần đến từ các nhà làm chính sách. Ngoài việc ngắt kết nối hoàn toàn và sống trong cabin giữa rừng với một chiếc TV nguội cùng bộ sưu tập đĩa Blu-ray, cách tốt nhất chúng ta có thể làm là giới hạn tối đa thông tin chia sẻ. Nếu có thể giữ riêng tư, chúng ta nên làm.

Với người dùng Việt Nam, các mẫu TV thông minh phổ biến như LG, Samsung, Sony, Xiaomi hay TCL đều áp dụng cơ chế tương tự. Khi mua TV mới, hãy dành vài phút ngay trong bước thiết lập ban đầu để đọc kỹ các tùy chọn thu thập dữ liệu — đây là thời điểm dễ kiểm soát nhất và ít tốn công nhất.