Lập trình viên COBOL thắng hackathon .Net nhờ trợ giúp của AI, và CIO của anh ấy rất hài lòng

Giám đốc công nghệ thông tin (CIO) của Cơ quan Thuế Australia (ATO) đang cho phép nhân viên hành chính sử dụng Microsoft Copilot trong các hoạt động hằng ngày, với hy vọng chiến lược này sẽ giúp họ phát triển kỹ năng và ý tưởng để cải thiện các dịch vụ cốt lõi của cơ quan trong tương lai.

AI đã quá quen thuộc với ATO

Phát biểu tại Hội nghị chuyên đề CNTT thường niên của hãng phân tích Gartner vào thứ Hai, CIO Mark Sawade cho biết ATO không còn xa lạ với trí tuệ nhân tạo.

"Chúng tôi đã triển khai các hình thức học máy và phân tích chuyên sâu để phát hiện gian lận trong gần một thập kỷ qua", ông nói, đề cập đến việc phát hiện gian lận như một ứng dụng của công nghệ này.

Tuy nhiên, hiện tại ông chưa cho phép AI tạo sinh hay AI tác tử (agentic AI) tiếp cận các quy trình đó hoặc những hoạt động cốt lõi khác.

"Chúng tôi đang dùng Copilot để tăng tốc một số hoạt động thường ngày", vị CIO nói thêm, bày tỏ hy vọng điều này sẽ nâng cao hiểu biết về AI và có thể phát triển những kỹ năng dẫn đến các cải tiến quy trình cốt lõi nhờ AI.

Từ "hiệu quả đầu tư" sang "hiệu quả nhân sự"

Điểm đáng chú ý trong chiến lược của Sawade là ông không kỳ vọng việc để nhân viên hành chính làm việc với Copilot sẽ cải thiện hiệu suất hay tạo ra lợi tức đầu tư (ROI) rõ ràng. Thay vào đó, ông hướng tới một chỉ số khác mang tên ROE — "lợi tức nhân sự" (return on employee).

"Bạn sẽ rèn luyện được cơ bắp cần thiết để học cách cải thiện các quy trình kinh doanh", ông chia sẻ.

Lập trình viên COBOL thắng hackathon .Net

Đội ngũ phát triển của ATO chính là bằng chứng khiến Sawade tin vào chiến lược này. Ông cho biết ATO vận hành nhiều nền tảng công nghệ ở đủ mọi "lứa tuổi", từ máy mainframe đến Java. Gần đây, cơ quan đã tổ chức một hackathon nội bộ, và người chiến thắng là một lập trình viên COBOL sau khi sử dụng GitHub Copilot.

"Anh ấy chưa từng viết một dòng C# nào hay bất cứ thứ gì trong hệ sinh thái .Net trong suốt cuộc đời mình", Sawade kể lại. "Điều đó cho chúng tôi thấy khả năng vượt qua những chi tiết chi ly — cách một người hiểu rõ các khái niệm cốt lõi có thể dùng AI tạo sinh để làm việc trong một lĩnh vực mà trước đây họ chưa từng đụng tới — thực sự rất mạnh mẽ."

Câu chuyện này có ý nghĩa đặc biệt với ATO bởi cơ quan này vẫn đang vận hành các hệ thống COBOL lâu đời trên máy mainframe, vốn là bài toán chung của nhiều tổ chức tài chính và cơ quan công quyền trên thế giới. Ngay tại Việt Nam, không ít ngân hàng và hệ thống hành chính công vẫn phụ thuộc vào các hệ thống lõi viết bằng COBOL hay các ngôn ngữ cũ, trong khi nguồn nhân lực trẻ thành thạo những ngôn ngữ "hiện đại" lại khan hiếm. Đây là điểm đáng suy ngẫm cho các doanh nghiệp trong nước.

Tham vọng lớn, nhưng không vội vàng

Sawade có tham vọng đáng kể với AI. Ông nhắc lại rằng tờ khai thuế bằng giấy mà Australia sử dụng vào thập niên 1990 mất tới sáu giờ để hoàn thành, so với 12 phút mà người nộp thuế ngày nay dành cho ứng dụng và dịch vụ trực tuyến của ATO. Ông hy vọng AI có thể giúp ATO mang lại những cải tiến tương tự, đặc biệt với các doanh nghiệp có nghĩa vụ thuế phức tạp hơn.

Ông cũng hình dung về các tác tử cá nhân (personal agents) nhắc nhở người nộp thuế đến hạn khai báo thuế năm và tương tác với những tác tử khác để chuẩn bị tờ khai.

"Chúng tôi còn cách mục tiêu đó rất xa, với danh tính là rào cản chính", ông nói.

Vị CIO này không hề vội vã vượt qua rào cản đó.

"Những vấn đề đã cắn một số tổ chức, như chi phí token, chúng tôi có thể học hỏi mà không bị tụt lại quá xa", ông nhận định.

Lời khuyên: Mục tiêu phải thật rõ ràng

Dù ATO quyết định làm gì với AI, Sawade cho rằng chỉ thành công nếu các dự án có mục tiêu cụ thể.

"Hãy thật rõ ràng về kết quả đầu ra, rồi làm ngược lại để tăng cường tự động hóa", ông khuyên. ®