Luật mới tại California sẽ xử phạt influencer không tiết lộ quảng cáo chính trị

California vừa thông qua một đạo luật mới nhằm siết chặt quy định tiết lộ quảng cáo chính trị trên mạng xã hội, đánh dấu lần đầu tiên tiểu bang này áp đặt chế tài tài chính cụ thể đối với các influencer (người có ảnh hưởng) nhận tiền để đăng bài về chính trị mà không công khai.

Chế tài cụ thể lên tới 5.000 USD mỗi vi phạm

Theo đạo luật AB 1130 vừa được Thống đốc Gavin Newsom ký ban hành, cơ quan quản lý có quyền:

• Phạt các influencer tối đa 5.000 USD cho mỗi lần vi phạm quy định tiết lộ
• Chuyển hồ sơ sang cơ quan thực thi pháp luật để xem xét truy tố tội nhẹ (misdemeanor)

Trước đây, California đã yêu cầu tiết lộ đối với influencer đăng nội dung về các cuộc đua cấp tiểu bang hoặc địa phương. Tuy nhiên, khi ai đó không tuân thủ, không có bất kỳ khoản phạt hay chế tài hình sự nào được áp dụng. Đạo luật mới được xem là "trao răng nanh" cho quy định vốn chỉ tồn tại trên giấy.

"Có một chút mơ hồ về luật hiện hành và cách nó được thực thi" — Nghị sĩ Dân chủ Marc Berman, người bảo trợ dự luật, chia sẻ lý do ông đề xuất văn bản này.

Bối cảnh: Khi tiền chính trị chảy qua influencer

Sự việc trở nên cấp thiết sau khi tỷ phú Tom Steyer — người từng tranh cử không thành công trong vòng bầu cử sơ bộ đề cử Dân chủ cho chức Thống đốc California hồi đầu năm — chi tiền cho hàng chục influencer để đăng bài về chiến dịch của mình. Theo tờ The New York Times, nhiều người trong số họ ban đầu đã không tiết lộ khoản thanh toán này.

Điều đáng chú ý là không chỉ California quan tâm đến vấn đề này. Texas cũng đã có quy định tương tự về tiết lộ nội dung chính trị được trả tiền, và một số tiểu bang khác đang cân nhắc áp dụng các quy định tương tự.

Một phần của gói luật bảo vệ bầu cử

Newsom ký AB 1130 như một phần trong gói dự luật rộng hơn mà văn phòng ông cho biết nhằm bảo vệ chống lại khả năng can thiệp bầu cử từ Tổng thống Donald Trump.

Động thái này phản ánh xu hướng toàn cầu khi các quốc gia ngày càng nhận ra rằng quảng cáo chính trị qua influencer là một lỗ hổng lớn trong hệ thống minh bạch thông tin. Khác với quảng cáo truyền thống trên TV hay báo in — vốn có quy định rõ ràng về nhãn "nội dung được tài trợ" — các bài đăng của influencer thường hòa lẫn vào dòng chảy nội dung cá nhân, khiến người xem khó phân biệt đâu là quan điểm thật, đâu là nội dung được trả tiền.

Ý nghĩa với thị trường influencer và nền tảng số

Đối với Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, diễn biến này đáng để theo dõi. Thị trường influencer marketing tại Việt Nam tăng trưởng mạnh trong những năm gần đây, và các nền tảng như Facebook, TikTok, YouTube đều đã có công cụ gắn nhãn nội dung được tài trợ. Tuy nhiên, việc thực thi vẫn còn lỏng lẻo, đặc biệt với nội dung chính trị - xã hội.

Một số điểm đáng lưu ý cho các bên liên quan:

• Influencer: Cần minh bạch ngay từ đầu khi nhận tiền cho bất kỳ nội dung nào liên quan đến chính trị, bầu cử hoặc vận động chính sách
• Nền tảng: Có thể phải tăng cường công cụ phát hiện và gắn nhãn tự động
• Nhãn hàng và chiến dịch chính trị: Cần đưa điều khoản tiết lộ vào hợp đồng để tránh rủi ro pháp lý

Việc California — nơi đặt trụ sở của nhiều nền tảng công nghệ lớn nhất thế giới — tiên phong áp đặt chế tài cụ thể có thể tạo hiệu ứng lan tỏa. Các tiểu bang khác của Mỹ và nhiều quốc gia khác có thể sẽ học hỏi mô hình này, biến minh bạch nội dung được tài trợ từ một khuyến nghị đạo đức thành một nghĩa vụ pháp lý có chế tài rõ ràng.