Mark Zuckerberg bị kiện: Cá nhân CEO Meta bị cáo buộc chỉ đạo vi phạm bản quyền để đào tạo AI

Một vụ kiện mới vừa được đệ trình tại Tòa án Quận Nam New York, đưa Mark Zuckerberg và Meta vào tâm điểm của cuộc chiến pháp lý về bản quyền trong kỷ nguyên AI. Năm nhà xuất bản bao gồm Hachette, Macmillan, McGraw Hill, Elsevier, Cengage cùng nhà văn Scott Turow đã cáo buộc gã khổng lồ công nghệ đã thực hiện "một trong những hành vi vi phạm bản quyền lớn nhất trong lịch sử".

Mark Zuckerberg, CEO của Meta

Cáo buộc "Di chuyển nhanh và phá vỡ mọi thứ"

Trong đơn kiện, các nguyên đơn cho rằng Meta và Zuckerberg đã áp dụng triết lý nổi tiếng "move fast and break things" (di chuyển nhanh và phá vỡ mọi thứ) một cách quá đà. Để giành ưu thế trong cuộc đua AI, họ bị cáo buộc đã tải về (torrent) hàng triệu sách và bài báo có bản quyền từ các trang web nổi tiếng về nội dung lậu như LibGen.

Theo tài liệu của tòa án, Meta đã tải xuống hơn 267 TB dữ liệu bị cài, tương đương hàng trăm triệu ấn phẩm. Con số này lớn hơn nhiều lần so với toàn bộ bộ sưu tập sách in của Thư viện Quốc hội Mỹ. Các dữ liệu này sau đó được sử dụng để đào tạo Llama - mô hình AI tạo sinh trị giá hàng tỷ đô la của Meta.

Vai trò cá nhân của Mark Zuckerberg

Điểm đáng chú ý nhất trong vụ kiện là sự nhấn mạnh vào vai trò trực tiếp của CEO Mark Zuckerberg. Các nguyên đơn khẳng định ông Zuckerberg không chỉ biết về hành vi này mà còn "cá nhân cho phép và tích cực khuyến khích" việc vi phạm bản quyền.

Vụ kiện tiết lộ rằng vào đầu năm 2023, Meta từng cân nhắc chi tới 200 triệu USD để mua bản quyền dữ liệu đào tạo. Tuy nhiên, chiến lược này đã bị dừng lại đột ngột theo chỉ đạo của Zuckerberg. Một nhân viên của Meta từng nhận định nội bộ rằng: "nếu chúng ta cấp phép cho một cuốn sách duy nhất, chúng ta sẽ không thể dựa vào chiến lược sử dụng hợp lý (fair use)".

Meta cũng bị cáo buộc đã cố tình xóa bỏ thông tin quản lý bản quyền (như tên tác giả, ISBN) để che giấu nguồn dữ liệu đào tạo.

Phản hồi từ Meta và bối cảnh pháp lý

Phát biểu trước báo chí, một người phát ngôn của Meta khẳng định công ty sẽ đấu tranh quyết liệt với vụ kiện này. Meta lập luận rằng việc đào tạo AI trên tài liệu có bản quyền là "sử dụng hợp lý" (fair use) theo luật pháp Mỹ, vì nó mang lại những đổi mới mang tính chuyển đổi về năng suất và sáng tạo.

Đây không phải là lần đầu tiên Meta đối mặt với các cáo buộc tương tự. Vào tháng 6 năm 2025, một thẩm phán liên bang đã bác bỏ yêu cầu của một nhóm tác giả (bao gồm Sarah Silverman), đồng ý với lập luận về fair use của Meta khi họ sử dụng bộ dữ liệu sách để đào tạo Llama.

Tuy nhiên, vụ kiện mới này khác biệt ở chỗ nó cáo buộc Meta đã cố tình lẩn tránh các biện pháp bảo vệ bản quyền và từ chối cơ hội mua bản quyền hợp pháp để chọn con đường vi phạm. Nếu các cáo buộc này được chứng minh, nó có thể tạo ra tiền lệ pháp lý lớn ảnh hưởng đến toàn bộ ngành công nghiệp AI.