Máy bay không gian Trung Quốc lộ diện: Nét tương đồng đáng chú ý với X-37B của Mỹ

Máy bay không gian bí mật của Trung Quốc vừa được một vệ tinh thương mại của Mỹ ghi lại khi đang hoạt động trên quỹ đạo. Thông tin này xuất hiện trong báo cáo của Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ (DIA), và điều khiến giới quan sát chú ý chính là vẻ ngoài của phương tiện này — nó trông rất giống X-37B của Mỹ.

Hình ảnh hiếm hoi từ quỹ đạo

Báo cáo của DIA cảnh báo về những bước tiến của Trung Quốc, Nga, Iran và Triều Tiên mà theo góc nhìn của Mỹ là mối đe dọa đối với an ninh không gian. Phần lớn nội dung báo cáo nói về các hệ thống vẫn đang trong quá trình phát triển, nhưng bức ảnh ở trang 53 lại nổi bật hơn cả.

Đó là hình ảnh máy bay không gian Trung Quốc do Maxar Technologies chụp năm 2024. Trước đó, một phiên bản độ phân giải thấp của bức ảnh từng được chia sẻ tại một hội nghị ngành cách đây gần hai năm. Tuy nhiên, phiên bản trong báo cáo DIA cho thấy nhiều chi tiết hơn hẳn, và thiết kế của phương tiện này có nét tương đồng rõ rệt với X-37B của Lực lượng Không gian Mỹ.

X-37B — hình mẫu của dòng phương tiện tái sử dụng

X-37 khởi đầu là dự án của NASA năm 1999 trước khi Bộ Quốc phòng Mỹ tiếp quản. Sau nhiều lần thử nghiệm trong khí quyển với biến thể X-37A, phiên bản X-37B được phóng lần đầu năm 2010.

Đây là loại phương tiện bay không người lái có thể tái sử dụng, có khả năng ở lại quỹ đạo trong nhiều năm để thực hiện các hoạt động được giữ kín. Tính đến nay, X-37B đã thực hiện 8 lần phóng.

Chương trình của Trung Quốc tiến nhanh

Theo báo cáo của DIA, nhiệm vụ máy bay không gian đầu tiên của Trung Quốc được phóng năm 2020 và chỉ ở trên quỹ đạo 2 ngày. Nhiệm vụ thứ hai năm 2022 kéo dài tới 276 ngày, còn nhiệm vụ thứ ba phóng vào tháng 12/2023 ở lại quỹ đạo 268 ngày.

Đáng chú ý, hai nhiệm vụ gần nhất dường như có bao gồm các thử nghiệm tiếp cận và kết nối với vật thể khác trên quỹ đạo — một năng lực mà giới phân tích quân sự đặc biệt quan tâm.

Nga từng có máy bay không gian Buran với thiết kế giống Space Shuttle của Mỹ đến khó tin, dù xét về kỹ thuật thì hai phương tiện này rất khác nhau. Tuy nhiên, theo DIA, Nga "đã không có nhiều tiến triển kể từ đó".

Bối cảnh an ninh không gian ngày càng nóng

Mỹ gần đây đã xác nhận việc sở hữu vũ khí trong không gian. Trong bối cảnh đó, việc cho rằng các đối thủ cũng có vũ khí riêng — dù là động năng hay công nghệ gây nhiễu — là điều khó tránh khỏi.

Đầu tháng này, vệ tinh Kosmos-2612 của Nga đã tiến sát vệ tinh ICEYE-X36 của Mỹ trước khi lùi lại. Chưa rõ đây là một lần quan sát vô hại hay một động thái phô trương lực lượng, nhưng sự việc đã khiến các nhà lập pháp Mỹ lo ngại.

Với giới quan sát công nghệ, câu chuyện này còn đáng chú ý ở một góc độ khác: các phương tiện bay không gian tái sử dụng đang trở thành một cuộc đua công nghệ thực sự, nơi thiết kế khí động học tối ưu thường dẫn đến những hình dáng khá giống nhau — giống như cách các mẫu smartphone ngày nay ngày càng trông na ná nhau vậy.