Meta sa thải 8.000 người giữa lúc lợi nhuận kỷ lục
Meta chuẩn bị cắt khoảng 10% nhân sự, tương đương gần 8.000 người, dù lợi nhuận quý đầu năm gần 27 tỷ USD. Nhân viên phản ánh tinh thần xuống thấp kỷ lục vì chênh lệch lương, phần mềm theo dõi hoạt động để huấn luyện AI và các đợt điều chuyển bắt buộc.

Meta sẽ cắt khoảng 10% nhân sự, gần 8.000 người, vào thứ Tư ngày 20/5. Động thái này diễn ra ngay sau quý kinh doanh mạnh nhất của công ty, với lợi nhuận gần 27 tỷ USD trong ba tháng đầu năm.
Theo một lãnh đạo nhân sự, mục tiêu là "vận hành công ty hiệu quả hơn" và "bù đắp các khoản đầu tư khác". Đợt cắt giảm mới cộng dồn vào khoảng 25.000 vị trí mà Meta đã công bố trong bốn năm qua.
Bên trong công ty: "Không ai vui vẻ"
WIRED đã trao đổi với hơn một chục nhân viên hiện tại và cựu nhân viên ở nhiều bộ phận. Hầu hết mô tả bầu không khí ảm đạm chưa từng có.
- "Mọi người đều không vui; người duy nhất vui vẻ, theo đúng nghĩa đen, là các lãnh đạo cấp cao", một nhân viên làm việc trên Instagram nói.
- Một nhân viên chính sách cho biết không quen ai đang có khoảng thời gian dễ chịu. Người này nhắc tới việc nhân viên Mỹ bị dùng để huấn luyện chính các mô hình AI có thể thay thế họ.
- Nhiều người đủ khả năng tài chính lại mong được sa thải để nhận trợ cấp tối thiểu 16 tuần lương và 18 tháng bảo hiểm y tế có trả phí.
Chỉ nhóm hưởng gói đãi ngộ tốt nhất và tham gia phát triển AI cốt lõi tỏ ra hứng khởi, theo một lãnh đạo kỳ cựu của Meta.
Tại Anh, một số nhân viên đã thu thập chữ ký để thành lập công đoàn. Nhóm tổ chức nội bộ viết trong lời kêu gọi đồng nghiệp rằng ban lãnh đạo đang "leo thang những hành vi tàn nhẫn và thiển cận", và họ cần tạo động lực để lãnh đạo đối xử với nhân viên bằng "mức nhân bản tối thiểu".
Công đoàn United Tech & Allied Workers, tự nhận là tổ chức công đoàn công nghệ lớn nhất nước Anh, cho biết nhân viên Meta muốn hợp tác để bảo vệ việc làm, phúc lợi và quyền riêng tư. Đầu tháng 5, nhân viên Google DeepMind tại Anh cũng đã bỏ phiếu gia nhập công đoàn mẹ của nhóm này.
Lương thưởng bị cắt trong khi lợi nhuận tăng
Hồi tháng 2, năm thứ hai liên tiếp, Meta giảm tỷ lệ tăng lương trả bằng cổ phiếu công ty, thêm 5% sau mức cắt 10% của năm trước.
Thu nhập trung vị của nhân viên Meta giảm còn 388.200 USD trong năm ngoái, từ mức 417.400 USD của năm 2024, theo hồ sơ công khai. Meta cho biết mức lương vẫn cao hơn năm 2022.
Cổ phiếu Meta giảm khoảng 5% trong năm nay, khi công ty chuyển trọng tâm từ mảng thực tế ảo ế ẩm sang phát triển AI tốn kém hơn.
Ở chiều ngược lại, tổng chi phí quý đầu năm tăng 35% so với cùng kỳ, lên 33,4 tỷ USD. Meta cũng nâng dự báo chi tiêu vốn, phần lớn cho trung tâm dữ liệu, thêm 10 tỷ USD, lên khoảng 125 đến 145 tỷ USD trong năm nay.
Giám đốc điều hành Mark Zuckerberg từng đề nghị trả cho một số nhà nghiên cứu AI hàng đầu tới 100 triệu USD mỗi năm. Một cựu lãnh đạo gọi đây là "những khoản tiền điên rồ so với bất kỳ ai từng làm việc ở công ty".
Theo dõi nhân viên để huấn luyện AI
Khoảng thời gian công bố kế hoạch sa thải, Meta đưa phần mềm bắt buộc lên máy tính của nhân viên Mỹ. Phần mềm này ghi lại thao tác gõ phím và nhấp chuột để thu dữ liệu huấn luyện các mô hình AI thực hiện việc như duyệt web hay sắp xếp thư mục như con người.
Ba nhân viên cho biết không thể từ chối cài đặt. Công cụ có tên Model Capability Initiative (MCI). Meta khẳng định có biện pháp bảo vệ nội dung nhạy cảm và dữ liệu không dùng cho mục đích khác.
Một số nhân viên nói đã tìm cách lách theo dõi hoặc trì hoãn cài đặt. Khi nhân viên phản đối trên kênh nội bộ, Giám đốc công nghệ Andrew Bosworth bị cho là đã "xem nhẹ và mắng mỏ" những người phản đối.
Tuần này, một nhóm nhỏ biểu tình đã dán tờ rơi tại nhiều văn phòng ở Mỹ, kêu gọi ký kiến nghị đòi Meta chấm dứt chương trình theo dõi. Họ viện dẫn "lo ngại nghiêm trọng về quyền riêng tư, sự đồng thuận và lòng tin tại nơi làm việc".
Công cụ theo dõi không được triển khai ngoài nước Mỹ, do các quy định bảo vệ quyền riêng tư và người lao động chặt hơn ở các khu vực khác.
Điều chuyển kỹ sư và áp lực tự động hóa
Đầu tháng 4, Meta buộc ít nhất 1.000 kỹ sư giỏi nhất chuyển sang bộ phận Applied AI Engineering mới, làm công cụ và dữ liệu giúp các nhà khoa học phát triển mô hình AI tốt hơn. Ai từ chối có nguy cơ bị sa thải, điều hiếm thấy ở Thung lũng Silicon.
Meta cũng theo dõi mức sử dụng AI của nhân viên và so sánh với đồng nghiệp. Một số phó chủ tịch hiểu rằng hiệu suất của họ được đánh giá một phần dựa trên mức tự động hóa trong đơn vị.
Zuckerberg nói trên cuộc gọi kết quả kinh doanh rằng các dự án trước đây cần hàng tháng và hàng chục người nay chỉ cần một hai người, hoàn thành trong một tuần. Ông khẳng định đang xây dựng "bước tiến hóa tiếp theo của công ty quanh những người này".
Meta phủ nhận triết lý đánh giá hiệu suất đã thay đổi. Phát ngôn viên Tracy Clayton nói nhân viên được đánh giá theo tác động và được yêu cầu "đón nhận AI để nâng cao năng suất".
Những người được bảo vệ và phần còn lại
Bộ phận TBD Lab, nơi tập trung nhiều nhà nghiên cứu hàng đầu của Meta và có nhiệm vụ xây dựng mô hình AI tiên phong, gần như đứng ngoài đợt hỗn loạn và làn sóng nghỉ việc.
Một lãnh đạo kỳ cựu ca ngợi đây là "cơ hội cả đời" khi nhân viên được tiếp cận các mô hình tiên phong và làm việc cùng chuyên gia.
Trong khi đó, một số đơn vị như chính sách được thông báo không bị ảnh hưởng trong tháng này. Những người còn lại chạy đua hoàn thành dự án để chứng minh mình xứng đáng ở lại.
Hướng dẫn chính thức duy nhất từ bộ phận nhân sự để chuẩn bị cho ngày 20/5 là kiểm tra lại email cá nhân, rồi chờ đợi.
Góc nhìn
Với doanh nghiệp Việt Nam đang đẩy mạnh ứng dụng AI, câu chuyện của Meta là lời cảnh báo về cách triển khai. Áp đặt công cụ đo lường lên nhân viên mà thiếu trao đổi có thể làm xói mòn lòng tin nhanh hơn nhiều so với tốc độ tiết kiệm chi phí mang lại.
Việc Meta chuyển hàng nghìn kỹ sư sang bộ phận AI cũng cho thấy kỹ năng về dữ liệu và mô hình nền tảng đang được định giá cao. Đội ngũ kỹ thuật trong nước nên chủ động bổ sung kỹ năng này thay vì chờ doanh nghiệp sắp xếp lại.
Nguồn: wired.com · Quy trình biên tập


