Meta thừa nhận tài khoản của Tổng thống Lula bị hạn chế trong bầu cử Brazil

Meta đang đối mặt với áp lực pháp lý và dư luận ngày càng lớn tại Brazil sau khi các tài liệu nội bộ hé lộ rằng tài khoản mạng xã hội của Tổng thống đương nhiệm Luiz Inacio Lula da Silva bị ảnh hưởng tiêu cực bởi các biện pháp hạn chế trong cao điểm mùa bầu cử.

Tổng thống Brazil Lula trong một sự kiện tranh cử

Sự việc được báo Folha de S.Paulo đưa tin hôm 16/10, dẫn lại các tin nhắn nội bộ của Meta mà tờ báo này đã xem xét. Đáng chú ý, chính nhân viên của công ty cũng thừa nhận vấn đề, thay vì phủ nhận hoàn toàn như thường thấy trong các tranh cãi về kiểm duyệt nền tảng.

Chuyện gì đã xảy ra?

Theo các tin nhắn nội bộ, tài khoản Instagram của Tổng thống Lula bị ảnh hưởng tiêu cực bởi các hạn chế kỹ thuật. Trong khi đó, nền tảng lại đề xuất hồ sơ của đối thủ — Thượng nghị sĩ Flavio Bolsonaro — cùng kênh WhatsApp của ông này tới người dùng.

Những bất thường mà đảng của Lula phản ánh bao gồm:

• Một số bài đăng không có nút chia sẻ
• Phạm vi tiếp cận (reach) bị giảm
• Thiếu các tùy chọn cảm xúc, chia sẻ, âm thanh hoặc tăng tốc độ phát

Về phía Meta, công ty khẳng định với Reuters rằng các sự cố kỹ thuật được nêu đã từng được công bố trước đó, và các cuộc trao đổi nội bộ chỉ liên quan đến mức độ nghiêm trọng của sự cố, không phải can thiệp chính trị.

"Bất kỳ gợi ý nào cho rằng Meta thiên vị một bên đều là sai sự thật", công ty tuyên bố.

Bối cảnh chính trị căng thẳng

Sự việc diễn ra trong bối cảnh cuộc bầu cử Brazil bước vào giai đoạn quyết định. Tổng thống Lula, đại diện cánh tả, sẽ đối đầu với Thượng nghị sĩ Flavio Bolsonaro, đại diện cánh hữu, trong vòng bỏ phiếu thứ hai vào ngày 25/10.

Kết quả này đến sau màn thể hiện mạnh hơn dự kiến của Bolsonaro trong vòng bỏ phiếu đầu tiên hồi đầu tháng 10 — một diễn biến khiến cuộc đua trở nên khó lường hơn bao giờ hết.

Tòa án bầu cử vào cuộc

Chỉ một ngày trước khi thông tin trên được công bố, một thẩm phán thuộc tòa án bầu cử cấp cao Brazil đã ra phán quyết yêu cầu Meta áp dụng ngay các biện pháp đối xử bình đẳng với hai ứng viên.

Thẩm phán Marco Aurelio Bellizze quy định Meta không được phép:

• Giảm phân phối nội dung chính trị
• Hạn chế khả năng tìm kiếm
• Xóa bài đăng theo cách tạo ra sự mất cân bằng giữa Lula và Bolsonaro

Phán quyết cũng yêu cầu công ty đảm bảo công cụ trí tuệ nhân tạo của mình áp dụng tiêu chí giống hệt nhau cho cả hai chiến dịch. Nếu không tuân thủ, Meta sẽ bị phạt 500.000 real (khoảng 98.700 USD) mỗi ngày.

Góc nhìn từ Việt Nam

Câu chuyện tại Brazil là lời cảnh báo trực tiếp cho các nền tảng mạng xã hội đang vận hành tại Việt Nam — nơi thuật toán phân phối nội dung và AI kiểm duyệt ngày càng đóng vai trò quan trọng trong đời sống thông tin.

Khi các nền tảng lớn như Facebook, Instagram, WhatsApp hay TikTok sử dụng AI để xếp hạng và kiểm duyệt nội dung, tính minh bạch của thuật toán trở thành vấn đề quản trị công, không còn là chuyện nội bộ doanh nghiệp. Một lỗi kỹ thuật "vô tình" cũng có thể tạo ra tác động chính trị khó đảo ngược, đặc biệt trong các giai đoạn nhạy cảm như bầu cử.

Đối với người dùng Việt Nam, sự việc củng cố thêm lo ngại về việc liệu các nền tảng có đang áp dụng tiêu chí nhất quán cho mọi tài khoản, hay phạm vi tiếp cận của nội dung đang bị chi phối bởi những yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát của người sáng tạo.

Vụ việc tại Brazil vẫn đang tiếp diễn, và cách Meta xử lý các yêu cầu của tòa án sẽ là thước đo cho thấy liệu cam kết trung lập của công ty có đủ sức thuyết phục hay không.