Microsoft đẩy mạnh PC AI bất chấp giá RAM tăng cao

Microsoft muốn các khách hàng doanh nghiệp coi việc nâng cấp PC giống như một khoản đầu tư AI, thay vì chỉ là chi phí thay thế thiết bị định kỳ. Nhưng tham vọng này đang vấp phải rào cản từ chính cơn sốt AI: giá linh kiện tăng vọt khiến nhiều doanh nghiệp tiếp tục trì hoãn việc mua máy mới.

Doanh thu Windows OEM lao dốc

Bức tranh tài chính cho thấy áp lực rõ rệt. Trong quý 1 năm tài chính 2027 (kết thúc ngày 30/9), doanh thu mảng Windows OEM và Devices của Microsoft giảm 22% so với cùng kỳ, xuống còn 3,55 tỷ USD. Giám đốc tài chính Amy Hood cảnh báo doanh thu quý 2 có thể tiếp tục giảm tới 30%.

Lý do được đưa ra gồm mức tồn kho cao, nhu cầu thị trường PC yếu và mức so sánh nền cao từ giai đoạn Windows 10 hết hỗ trợ. Theo IDC, lượng máy tính xuất xưởng trong quý 3 dương lịch chỉ đạt 62,7 triệu chiếc, giảm 20,1% so với năm trước, tức ít hơn 15,8 triệu máy so với cùng kỳ.

Nguyên nhân gốc nằm ở chuỗi cung ứng. Nhu cầu xây dựng trung tâm dữ liệu AI khiến các nhà sản xuất chip nhớ ưu tiên sản xuất HBM (bộ nhớ băng thông cao) có biên lợi nhuận cao hơn thay vì DRAM thông thường. Hệ quả là giá bộ nhớ cho PC tăng, và theo Omdia, chi phí linh kiện đầu vào đã tác động đầy đủ lên giá bán lẻ, khiến cả người tiêu dùng lẫn người ra quyết định IT phải điều chỉnh hành vi.

Chiến lược "đúng mô hình cho đúng việc"

Tại diễn đàn Canalys ở Barcelona, Microsoft lần đầu tiên trở thành nhà tài trợ chính của sự kiện. Mark Linton, Phó chủ tịch mảng bán hàng Windows và thiết bị, đã trình bày chiến lược trước đông đảo nhà phân phối và đại lý.

Ông thừa nhận chi phí vận hành AI đang là vấn đề lớn: "Tokenomics của AI đang trở nên rất thách thức. Việc để các tác nhân AI chạy trên những mô hình tiên tiến nhất sẽ nhanh chóng trở nên rất tốn kém."

Giải pháp Microsoft đề xuất là phân tầng xử lý: dùng các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) cho những tác vụ thực sự cần, còn các mô hình nhỏ hơn sẽ chạy cục bộ ngay trên PC Windows. Linton nói rõ mục tiêu: nếu chuyển được Windows thành nền tảng cho các tác nhân AI, thì "chi phí mua PC sẽ nằm trong ngân sách AI thay vì chỉ là ngân sách thay thế máy tính".

Lợi ích mà ông nhấn mạnh gồm dữ liệu được giữ lại tại máy, không phát sinh chi phí token từ đám mây, độ trễ thấp hơn và khả năng kiểm soát tốt hơn.

Quản lý tác nhân AI ở tầng hệ điều hành

Microsoft không chỉ bán Copilot mà muốn mọi mô hình và mọi tác nhân AI đều dùng Windows làm nền tảng. Hãng giới thiệu Microsoft Execution Containers (MXC) công bố hồi tháng 6, cho phép ảo hóa các tác nhân AI và áp chính sách thông qua Intune.

"Với các nền tảng khác, bạn phải quản lý từng tác nhân một. Với Windows, bạn sẽ làm được theo cách dựa trên chính sách, giống như cách bạn quản lý con người và tài nguyên mạng."

Theo Linton, doanh nghiệp sẽ cần theo dõi, kiểm toán và giới hạn phạm vi hoạt động của tác nhân AI, và Microsoft đang làm việc đó ngay ở tầng nguyên thủy của hệ điều hành. Hãng cũng rót tiền vào các chương trình dành cho kênh phân phối, gồm tài trợ nhân sự sẵn sàng AI cho "các đối tác hàng đầu", và khuyến khích đại lý dùng AI trong nội bộ, đặc biệt ở đội ngũ bán hàng.

Phía nhà sản xuất vẫn thận trọng

Dell không mấy lạc quan về triển vọng nhu cầu PC trong năm nay. Giám đốc tài chính David Kennedy cho biết doanh số sẽ tiếp tục ở mức "bị nén", khi phần lớn doanh nghiệp đang cố kéo dài vòng đời thiết bị và dồn ngân sách IT vào hạ tầng.

Ông ước tính có hơn 400 triệu PC đang được khách hàng sử dụng đã "quá bốn năm tuổi", và những máy này không đủ thời lượng pin lẫn sức mạnh xử lý để chạy tác vụ AI. Dell tin rằng nhu cầu bị dồn nén sẽ bung ra khi thị trường ổn định và ngân sách IT được nới rộng, với trọng tâm là các dòng máy doanh nghiệp có giá bán trung bình (ASP) cao hơn.

Góc nhìn

Với các doanh nghiệp và kỹ sư Việt Nam, câu chuyện này đáng chú ý ở hai điểm. Thứ nhất, xu hướng chạy mô hình nhỏ ngay trên thiết bị đầu cuối là hướng đi thực tế khi chi phí gọi API mô hình lớn trở thành gánh nặng — nhưng nó đòi hỏi máy có lượng RAM lớn, đúng loại linh kiện đang tăng giá. Các đội IT có thể cần cân nhắc kỹ giữa đầu tư phần cứng mới và thuê hạ tầng đám mây theo nhu cầu.

Thứ hai, cách Microsoft quản lý tác nhân AI bằng chính sách thay vì quản lý thủ công từng con là mô hình đáng tham khảo khi doanh nghiệp bắt đầu triển khai nhiều công cụ AI cùng lúc. Trước khi tin vào lời hứa về một nền tảng "tác nhân hóa", các nhóm vận hành nên tự kiểm chứng trên quy mô nhỏ, nhất là khi lịch sử chất lượng của Windows từng gây không ít lo ngại cho quản trị viên hệ thống.