Microsoft ra mắt siêu ứng dụng Copilot kèm... đồng hồ đo cước AI

Microsoft vừa chính thức trình làng siêu ứng dụng Copilot mới, kèm theo đó là một mô hình định giá được hãng gọi là "bước tiến hóa". Điều này đồng nghĩa với việc khách hàng vẫn phải trả phí thuê bao hàng tháng, nhưng sẽ phải chi thêm nếu muốn dùng những tính năng AI thực sự mạnh mẽ.

Từ trợ lý chat đến trung tâm làm việc AI

Theo Microsoft, Copilot đang được chuyển mình từ một chatbot đơn thuần gắn vào các ứng dụng sẵn có thành một trung tâm làm việc AI duy nhất. Siêu ứng dụng này sẽ bao trùm nhiều mảng: chat, bộ ứng dụng Office, lập trình, và ngày càng mở rộng sang các agent tự hành có khả năng làm việc mà không cần người dùng nhắc từng bước.

Đây là tham vọng không nhỏ, và tất nhiên, đi kèm với nó là một cách tính tiền cũng không hề nhỏ.

Hai tầng giá: thuê bao và dùng bao nhiêu trả bấy nhiêu

Microsoft chia mô hình giá mới thành hai phần rõ rệt:

• Giấy phép thuê bao người dùng (USL) — tính theo mỗi người dùng mỗi tháng, trả cho cái mà hãng gọi là "AI hàng ngày". Gói này bao gồm Copilot Chat cùng Copilot trong Word, Excel, PowerPoint, Outlook và Teams. Người dùng có thể tự chọn mô hình AI, hoặc để chế độ Auto tự quyết định dựa trên độ chính xác, tốc độ và chi phí.
• Thanh toán theo mức sử dụng (UBB) — áp dụng cho "AI nâng cao". Khi khách hàng muốn Copilot thực hiện các tác vụ agent ngốn nhiều tài nguyên tính toán, họ sẽ phải trả thêm theo mức tiêu thụ. Nhóm này gồm Cowork, Code, Autopilot, các trải nghiệm agent mới trong SharePoint, và những mô hình tiên tiến như Astra và Fable.

Điểm mấu chốt cần lưu ý: phí UBB cộng thêm vào phí thuê bao, chứ không thay thế nó. Nói cách khác, khách hàng trả hai lần cho hai tầng năng lực khác nhau.

Đồng hồ đo cước hoạt động thế nào?

Mô hình tính theo mức tiêu thụ thực ra không mới. Microsoft đã dùng cách tính này cho một số dịch vụ AI, trong đó có Cowork, với Copilot Credits đóng vai trò đơn vị tiền tệ chung cho các dịch vụ tính theo mức dùng.

Điều đang thay đổi là mức độ trung tâm của mô hình này khi Microsoft đẩy Copilot sâu hơn vào lãnh địa agent.

Số credit bị "đốt" phụ thuộc vào việc Copilot được yêu cầu làm gì. Microsoft cho biết mức tiêu thụ có thể dao động tùy theo:

• Mô hình AI được sử dụng
• Lượng ngữ cảnh mà hệ thống phải truy xuất
• Thời gian tác vụ chạy
• Những công cụ mà agent gọi đến

Những tác vụ phức tạp, nhiều bước sẽ ngốn nhiều credit hơn hẳn so với các yêu cầu đơn giản. Đây chính là điểm khiến bài toán chi phí trở nên khó lường.

Quyền kiểm soát vẫn nằm trong tay quản trị viên

Microsoft không để quản trị viên hoàn toàn phó mặc trước một nhân viên hào hứng và một agent AI "đói" credit. Các tính năng tính theo mức dùng phải được bật thông qua chính sách thanh toán, và quản trị viên có thể:

• Đặt hạn mức chi tiêu theo tổ chức và theo từng người dùng
• Cấu hình cảnh báo khi mức dùng vượt ngưỡng
• Theo dõi mức tiêu thụ từ trung tâm quản trị Microsoft 365

Tuy nhiên, theo ông Simon Baxter từ hãng phân tích TechMarketView, điều này đòi hỏi các tổ chức phải thay đổi tư duy. Trước đây họ quen với việc biết chính xác mỗi "ghế" Copilot tốn bao nhiêu tiền, thì nay sẽ phải chấp nhận tư duy tiêu dùng, kèm theo đó là hệ thống quản trị chi phí tương ứng.

"Những khách hàng muốn có các năng lực agent này sẽ phải chấp nhận tư duy tiêu dùng, cùng với việc quản trị chi phí đi kèm." — Simon Baxter, TechMarketView

Microsoft cũng đã bổ sung các công cụ FinOps mới để quản lý chính sách chi tiêu, phê duyệt credit và quyền truy cập mô hình — một dấu hiệu cho thấy hãng hiểu rằng khách hàng sẽ cần trợ giúp để kiểm soát đồng hồ đo cước.

Bài toán khó cho khu vực công

Code và Autopilot có thể là hai cái tên đáng lo nhất với người giữ hầu bao, bởi chúng được thiết kế để tiếp tục làm việc sau khi được thiết lập xong.

"Một agent làm việc mà không cần người nhắc lệnh thì không còn gắn với một người ngồi trước bàn phím nữa." — Simon Baxter

Điều này đặc biệt khó xử với các tổ chức khu vực công vốn quen lập ngân sách theo số lượng nhân sự. Baxter dẫn ví dụ về đợt triển khai Copilot của NHS England, nơi giấy phép được phân bổ cho 505.000 nhân viên, giúp bên mua tính được chi phí để lên kế hoạch. Nhưng khi đưa các agent phục vụ những việc như xử lý khiếu nại hay yêu cầu cung cấp thông tin theo luật tự do thông tin lên đồng hồ đo cước, các đơn vị y tế sẽ đối mặt với chi phí biến đổi mà ban đầu gần như không có dữ liệu lịch sử để dự báo.

Vết xe cũ và ranh giới mới

Nỗ lực gộp Copilot vào gói thuê bao và tính tiền tương ứng của Microsoft từng gây chú ý không mong muốn. Hồi tháng 7, Cơ quan Cạnh tranh và Thị trường Anh (CMA) đã mở điều tra xem liệu khách hàng có được thông báo đầy đủ khi Microsoft thêm Copilot vào gói Microsoft 365 tiêu dùng và đẩy họ sang gói đắt hơn, trừ khi chọn phương án Classic rẻ hơn.

Lần này, Microsoft vạch ranh giới rõ ràng hơn giữa phần Copilot đi kèm thuê bao và phần nâng cao phải trả thêm. Điều đó càng trở nên quan trọng khi Copilot lớn dần từ một chatbot phụ trợ thành thứ mà hãng đang quảng bá như một "siêu ứng dụng".

Với người dùng Việt Nam và doanh nghiệp trong khu vực, đây là tín hiệu đáng theo dõi. Khi các tổ chức bắt đầu thử nghiệm agent AI cho những tác vụ vận hành, bài toán chi phí sẽ không còn nằm ở số lượng giấy phép, mà ở chỗ ai đó phải giám sát đồng hồ đo cước — và giám sát liên tục, vì agent làm việc thì credit vẫn cứ vơi dần.

Siêu ứng dụng Copilot đến với tham vọng đúng tầm siêu ứng dụng, cùng một chiếc đồng hồ đo cước cho những phần đòi hỏi nhiều sức máy nhất. Vấn đề còn lại là liệu khách hàng đã sẵn sàng trả tiền theo từng nhịp quay của đồng hồ đó chưa.