Muse của Meta âm thầm lập hồ sơ chi tiết về bạn bè và người thân của bạn

Trợ lý AI cá nhân Muse của Meta đang trở thành hiện tượng lan truyền với hàng triệu lượt tải xuống. Người dùng kết nối nó với tài khoản ngân hàng, tin nhắn và dữ liệu sức khỏe để nó tự động hoàn thành công việc. Nhưng đằng sau sự tiện lợi đó là những câu hỏi đáng lo ngại về cách hệ thống này thu thập và tổ chức thông tin cá nhân.

Các nhà nghiên cứu gần đây đã trích xuất được các tệp nội bộ của Muse, bao gồm cả hướng dẫn vận hành của trợ lý AI này. Những tài liệu rò rỉ hé lộ một khả năng gây tranh cãi: Muse được lập trình để tạo ra "một trang cho mỗi người trong cuộc sống của người dùng."

Hồ sơ về mọi người xung quanh bạn

Theo hướng dẫn nội bộ, Muse thực hiện quy trình này mỗi giờ, tổng hợp dữ liệu về gia đình, bạn đời, bạn bè, đồng nghiệp, cộng tác viên và cả những người bạn theo dõi.

Mỗi trang hồ sơ có thể bao gồm nhiều mục như:

• Facts (Sự thật): nơi ở, công việc hiện tại
• History (Lịch sử): chuyến đi hồi tháng Ba, cuộc cãi vã đã được giải quyết, cột mốc quan trọng tuần trước
• The relationship (Mối quan hệ): mức độ thân thiết, nền tảng của mối quan hệ
• In common (Điểm chung)
• Open threads (Vấn đề đang bỏ ngỏ)
• Strengthening (Củng cố): gợi ý cách cải thiện mối quan hệ, như lý do để gọi điện hay điều nên nhớ để hỏi lại

Hệ thống cũng ghi lại những ngày quan trọng như sinh nhật hay kỷ niệm, dựa trên "bằng chứng" có sẵn. Hướng dẫn nhấn mạnh rằng thông tin bịa đặt còn tệ hơn một trang hồ sơ trống.

"Điều tôi nhận thấy từ tất cả các câu lệnh, dữ liệu kỹ năng hệ thống và những gì họ nạp vào Muse là họ muốn hiểu các mối quan hệ của bạn với người thật. Họ đang cố gắng hiểu bạn như một người bạn, và thành thật mà nói, điều đó khá đáng sợ."

— Karan Joshi, nhà nghiên cứu an toàn và bảo mật AI độc lập

Meta nói gì?

Meta khẳng định các tệp này được thiết kế để có thể truy cập nhằm mục đích minh bạch. Người phát ngôn Daniel Roberts giải thích rằng để một trợ lý AI hữu ích, nó cần có ngữ cảnh về người dùng và những người họ tương tác.

"Muse thu thập thông tin dựa trên dữ liệu công khai và những gì bạn chọn chia sẻ — đó là cách nó nhớ rằng người gửi hóa đơn cho bạn thực ra chính là thợ sửa ống nước bạn từng thuê, hay loại hoa mà vợ/chồng bạn nói rằng họ thích nhất."

Về kiến trúc, mỗi người dùng Muse có một máy ảo riêng biệt lưu trữ dữ liệu và ngữ cảnh, không thể truy cập từ các tác nhân khác. Người dùng có thể xóa ký ức hoặc ngắt kết nối dịch vụ bên ngoài bất cứ lúc nào. Muse cũng được thiết kế để yêu cầu xác nhận của con người trước khi thực hiện các hành động như gửi email hay mua hàng.

Góc nhìn từ giới chuyên gia

Việc trợ lý AI tích hợp tính năng ghi nhớ để cá nhân hóa phản hồi đã trở nên phổ biến. Nhưng theo Miranda Bogen, giám đốc Phòng thí nghiệm Quản trị AI thuộc Trung tâm Dân chủ và Công nghệ, Muse dường như tập trung nhiều hơn vào các mối quan hệ và danh bạ cá nhân so với các hệ thống đối thủ.

"Những công cụ này đang chủ động kêu gọi người dùng cắm toàn bộ cuộc sống của họ vào — email, lịch, tổ chức tài chính, mọi thứ — để trở thành trợ lý hữu ích. Đó là lượng thông tin nhiều hơn đáng kể so với những gì người ta thường chia sẻ với các công ty."

Carissa Véliz, phó giáo sư tại Viện Đạo đức AI thuộc Đại học Oxford, chỉ ra sự bất cân xứng trong quan hệ giữa người dùng và AI:

"Chúng ta đang cung cấp cho các hệ thống AI nhiều thông tin về bản thân hơn những gì chúng ta nhận lại từ chúng. Không chỉ là những gì chúng ta nói rõ ràng, mà còn là những gì chúng suy luận về chúng ta — đúng hay sai, cả hai đều đáng lo ngại vì những lý do khác nhau."

Điều này có ý nghĩa gì với người dùng Việt Nam?

Với lịch sử của Meta trong việc khai thác dữ liệu mạng xã hội, khả năng của Muse đặt ra câu hỏi lớn về quyền riêng tư. Người dùng tại Việt Nam — nơi Facebook và Messenger vẫn giữ vai trò trung tâm trong giao tiếp hàng ngày — cần đặc biệt lưu ý khi cấp quyền truy cập dữ liệu cho trợ lý AI này.

Việc các trợ lý AI ngày càng thu thập nhiều thông tin hơn về người dùng là xu hướng khó đảo ngược. Điều quan trọng là người dùng cần chủ động kiểm soát những gì mình chia sẻ, thường xuyên xem lại nhật ký hoạt động của trợ lý, và cân nhắc kỹ trước khi kết nối các dịch vụ nhạy cảm như ngân hàng hay dữ liệu sức khỏe.