Mỹ và Trung Quốc bàn cơ chế cảnh báo lẫn nhau về rủi ro an ninh quốc gia từ AI

Mỹ và Trung Quốc đã bắt đầu các cuộc đàm phán nhằm thiết lập một cơ chế để hai nước thông báo cho nhau về những sự cố trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng đe dọa an ninh quốc gia.

Khuôn khổ mang tên Đối thoại AI Mỹ – Trung này cũng sẽ là diễn đàn để đại diện hai bên gặp gỡ, thảo luận về công nghệ và tìm tiếng nói chung về các mục tiêu cũng như mối đe dọa, theo Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent.

Minh bạch hóa quan hệ giữa hai cường quốc AI hàng đầu

Phát biểu với báo giới hôm Chủ nhật, ông Bessent nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chuyển từ trạng thái mờ đục sang minh bạch hơn giữa hai quốc gia dẫn đầu về AI.

"Chúng tôi cho rằng, giống như mọi hoạt động xuyên biên giới, việc chuyển từ mờ đục sang minh bạch hơn giữa cường quốc AI số một và số hai thế giới là vô cùng quan trọng."

Ông Bessent cho biết các cuộc thảo luận này tiếp nối từ những nội dung đã bị gián đoạn sau chuyến thăm Bắc Kinh hồi tháng 5 của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Lo ngại an toàn AI gia tăng sau hàng loạt sự cố

Kể từ đó, những lo ngại về an toàn công cộng đối với công nghệ này đã gia tăng đáng kể. Các sự cố an ninh trong mùa hè — bao gồm việc các tác nhân AI của OpenAI tấn công Hugging Face — đã phơi bày năng lực của các mô hình tiên tiến và cho thấy những biện pháp bảo vệ của ngành chưa theo kịp tốc độ phát triển.

Nỗi lo lắng lên đến đỉnh điểm vào đầu tháng này khi các nhân viên của Anthropic cảnh báo rằng AI có thể đang trên đà xóa sổ loài người. Trong những tuần gần đây, lãnh đạo các phòng thí nghiệm AI hàng đầu — gồm Sam Altman của OpenAI, Dario Amodei của Anthropic và Elon Musk — đã kêu gọi làm chậm tốc độ phát triển công nghệ trong khi thiết lập các tiêu chuẩn an toàn.

Trong một bài luận đề xuất các bước để phòng thí nghiệm và chính phủ điều chỉnh nhịp độ phát triển công nghệ, ông Amodei đã kêu gọi sự hỗ trợ của chính phủ trong việc thiết lập phối hợp quốc tế, bao gồm cả với Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Chính quyền Trump vẫn giữ lập trường thận trọng

Tuy nhiên, Tổng thống Trump cho đến nay phần lớn đã gạt bỏ những lời kêu gọi này, bất chấp sự ủng hộ lưỡng đảng ngày càng tăng đối với việc quản lý ngành công nghiệp. Chính quyền của ông lập luận rằng chính phủ Mỹ đã có đủ quyền lực hình sự và quản lý đối với các nhà phát triển.

Ông không đơn độc trong quan điểm này. Jensen Huang, giám đốc điều hành Nvidia — công ty xây dựng hạ tầng AI — chỉ ra rằng các công ty AI vốn đã phải tuân thủ luật an ninh mạng và trách nhiệm bồi thường thiệt hại.

"Hãy áp dụng những luật đó trước đã. Đừng để câu chuyện ngày tận thế này khiến ai đó được miễn trừ khỏi các luật hiện hành."

Ông Trump từng tuyên bố rằng bất kỳ sự chậm lại nào cũng có thể khiến Mỹ mất vị thế dẫn đầu về công nghệ vào tay Trung Quốc — một nguy cơ mà theo lời ông: "AI là cuộc chơi mà ai thắng thì thắng tất cả!"

Cố vấn khoa học trưởng của ông, David Sacks, trước đó cũng cảnh báo rằng "Trung Quốc rất khó có khả năng tham gia một thỏa thuận toàn cầu" về việc điều chỉnh nhịp độ phát triển công nghệ.

Bài toán hợp tác quốc tế còn nhiều trở ngại

Thomas Wolf, đồng sáng lập nền tảng AI mã nguồn mở Hugging Face — công ty mà Nvidia vừa đồng ý mua lại — đã đặt câu hỏi liệu Mỹ có thể xây dựng hợp tác toàn cầu trong khi "tuyên bố rõ ràng rằng bạn muốn thiết kế nó để ngày càng mở rộng lợi thế dẫn đầu của chính mình" hay không.

"Với tôi, đó có vẻ là cách khởi đầu cuộc trò chuyện khá phản tác dụng."

Hiện tại, Mỹ đang cố gắng kiềm chế đà tiến của Trung Quốc trong lĩnh vực AI bằng cách hạn chế xuất khẩu chip tiên tiến và công nghệ sản xuất chip sang nước này. Theo ông Bessent, các quan chức đã không thảo luận về các biện pháp kiểm soát xuất khẩu này trong cuộc gặp cuối tuần qua — cuộc gặp cũng bao gồm các nội dung thương mại và được đánh giá là "rất thành công" trước chuyến thăm Washington của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong tuần này.

Ý nghĩa với Việt Nam

Đối với Việt Nam — quốc gia đang đẩy mạnh phát triển AI và thu hút đầu tư công nghệ cao — diễn biến này cho thấy an toàn AI đang trở thành một phần không thể tách rời của an ninh quốc gia toàn cầu. Việc hai cường quốc AI hàng đầu tìm cách thiết lập kênh liên lạc có thể mở ra tiền lệ cho các khuôn khổ hợp tác khu vực, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết cho Việt Nam trong việc xây dựng hành lang pháp lý và tiêu chuẩn an toàn cho AI ngay từ sớm.