NASA lo ngại Trung Quốc độc chiếm khu vực Nam Cực Mặt Trăng

Giám đốc NASA Jared Isaacman vừa lên tiếng cảnh báo về nguy cơ Trung Quốc có thể ngăn chặn quyền tiếp cận của các quốc gia khác tại những khu vực chiến lược trên Nam Cực Mặt Trăng. Ông nhấn mạnh rằng nếu ai đó đến trước và giành quyền kiểm soát những điểm then chốt, tác động sẽ lan rộng ra toàn cầu.

Phát biểu tại hội nghị Off World ở Houston, ông Isaacman tiết lộ rằng Trung Quốc vừa trì hoãn sứ mệnh robot Chang'e 7 tới Nam Cực Mặt Trăng đến đầu năm sau. Theo ông, đây có thể là một "sự may mắn" đối với Mỹ khi sứ mệnh này lẽ ra sẽ nhắm thẳng vào miệng núi lửa Shackleton — khu vực được xem là "bất động sản" quý giá nhất trên bề mặt Mặt Trăng.

Vì sao miệng núi lửa Shackleton lại quan trọng?

Phần lớn bề mặt Mặt Trăng khá cằn cỗi, nhưng Nam Cực — đặc biệt là miệng núi lửa Shackleton — lại nắm giữ những lợi thế đặc biệt:

• Vành ngoài cao của miệng núi lửa tạo ra các vùng "bẫy lạnh" vĩnh viễn bị che khuất khỏi ánh sáng Mặt Trời.
• Tại đây, băng nước cùng nhiều vật liệu hữu ích khác được cho là đã tích tụ suốt hàng tỷ năm.
• Nguồn băng nước này có thể trở thành nhiên liệu, nước uống và oxy cho các căn cứ Mặt Trăng trong tương lai.

"Nếu bạn đến chậm hơn và người khác đặt chân xuống thang trước, tác động sẽ được cảm nhận trên toàn thế giới."

Cuộc đua khai thác tài nguyên Mặt Trăng

Việc Trung Quốc đẩy mạnh chương trình thăm dò Mặt Trăng, bao gồm các sứ mệnh Chang'e, phản ánh tham vọng dài hạn của nước này trong việc thiết lập sự hiện diện tại khu vực giàu tài nguyên nhất của Mặt Trăng. Trong khi đó, Mỹ đang triển khai chương trình Artemis với mục tiêu đưa phi hành gia trở lại Mặt Trăng và xây dựng căn cứ bền vững ở cực Nam.

Đối với Việt Nam, sự cạnh tranh giữa các cường quốc trong lĩnh vực không gian mở ra cả cơ hội và thách thức. Các quốc gia đang phát triển có thể tiếp cận dữ liệu khoa học mở, hợp tác nghiên cứu và phát triển công nghệ vệ tinh nhỏ — những lĩnh vực mà nhiều trường đại học và doanh nghiệp công nghệ Việt Nam đang từng bước tham gia.

Câu hỏi về luật pháp quốc tế

Hiện tại, Hiệp ước Không gian vũ trụ năm 1967 cấm các quốc gia tuyên bố chủ quyền lãnh thổ trên thiên thể, nhưng chưa có cơ chế rõ ràng để quản lý việc khai thác tài nguyên. Điều này đặt ra lo ngại rằng quốc gia nào đến trước có thể tạo ra tiền lệ thực tế về quyền kiểm soát các khu vực giàu tài nguyên, dù không chính thức sở hữu.

Việc Trung Quốc trì hoãn Chang'e 7 có thể chỉ là một bước lùi tạm thời. Nhưng với tốc độ phát triển chương trình không gian hiện nay, cuộc đua tới Nam Cực Mặt Trăng đang ngày càng nóng và khó đoán định.