NASA vẫn giữ kín con số: Cần bao nhiêu lần phóng Starship để đưa người lên Mặt Trăng?

NASA không sở hữu và cũng không muốn sở hữu vũ khí hạt nhân. Nhưng khi nói đến một chỉ số cụ thể trong chương trình Artemis nhằm đưa con người lên Mặt Trăng, cơ quan này bảo vệ con số đó chặt chẽ như thể đang ngăn người ngoài giải mã mật khẩu hạt nhân vậy.

Con số gây tranh cãi

Câu chuyện xoay quanh số lần phóng tên lửa Starship cần thiết để tiếp nhiên liệu cho tàu đổ bộ Mặt Trăng dựa trên Starship trong quỹ đạo Trái Đất thấp. Lượng nhiên liệu này phải đủ để tàu bay tới Mặt Trăng, hạ cánh, rồi quay trở lại quỹ đạo Mặt Trăng.

Đây là con số đã thay đổi liên tục trong nhiều năm qua. Phản hồi chung từ NASA thường là: "Chúng tôi không chắc chắn, nên chúng tôi sẽ không nói ra."

Năm 2023, bà Lisa Watson-Morgan, khi đó là giám đốc chương trình Hệ thống Đổ bộ Mặt Trăng của NASA, nói với Ars: "Chúng tôi có một ý tưởng chung, nhưng tôi ngần ngại nói chính xác đó là gì."

Vì sao con số này lại quan trọng?

Con số này không chỉ là một chi tiết kỹ thuật khô khan. Nó phản ánh trực tiếp tính khả thi và độ phức tạp của toàn bộ kiến trúc sứ mệnh Artemis:

• Số lần phóng càng nhiều đồng nghĩa với chi phí, thời gian và rủi ro càng cao.
• Mỗi lần phóng Starship cần một tên lửa đẩy Super Heavy, hệ thống mặt đất và một cửa sổ phóng riêng.
• Việc tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo (orbital refueling) là công nghệ chưa từng được thực hiện ở quy mô này trước đây.

Ước tính mới nhất được nhắc đến là 22 lần phóng — một con số đáng kể so với những phương án ban đầu từng được kỳ vọng ít hơn nhiều.

Thách thức kỹ thuật phía sau

Để tàu đổ bộ Starship có thể mang phi hành gia từ quỹ đạo Mặt Trăng xuống bề mặt và quay lại, nó cần được "bơm đầy" nhiên liệu ở quỹ đạo Trái Đất thấp trước khi khởi hành. Do Starship sử dụng nhiên liệu siêu lạnh (methane lỏng và oxy lỏng), việc tiếp nhiên liệu trên không gian đòi hỏi một phiên bản tàu chở nhiên liệu chuyên dụng, và mỗi chuyến tiếp nhiên liệu lại là một lần phóng bổ sung.

Chính vì vậy, con số 22 — hay bất kỳ con số cụ thể nào — đều là bài toán nhạy cảm với cả NASA lẫn SpaceX. Với NASA, đó là lời hứa với Quốc hội và người nộp thuế về một chương trình trong ngân sách. Với SpaceX, đó là mục tiêu kỹ thuật mà công ty phải chứng minh.

Góc nhìn cho độc giả Việt Nam

Việc NASA giữ kín con số này cũng phản ánh một thực tế trong ngành công nghệ vũ trụ: những tham số kỹ thuật quan trọng thường không được công bố rộng rãi cho đến khi chúng được xác nhận. Đối với cộng đồng đam mê công nghệ và không gian tại Việt Nam, đây là lời nhắc rằng các sứ mệnh lớn không chỉ là câu chuyện của một tên lửa hay một tàu vũ trụ, mà là của cả một chuỗi cung ứng phức tạp — không khác gì việc xây dựng hạ tầng cloud hay vận hành hệ thống quy mô lớn trong lĩnh vực IT.

Con số 22 lần phóng vẫn là một mục tiêu đầy tham vọng. Và cho tới khi NASA chính thức lên tiếng, câu hỏi lớn vẫn còn bỏ ngỏ: liệu Starship có thể đạt được con số đó, hay chúng ta sẽ còn chứng kiến thêm nhiều lần điều chỉnh nữa trước khi con người đặt chân lại lên Mặt Trăng?