NATS công bố báo cáo sơ bộ về sự cố kỹ thuật ngày 8/9

NATS, nhà cung cấp dịch vụ không lưu lớn nhất Vương quốc Anh, vừa công bố báo cáo sơ bộ về chuỗi sự kiện dẫn đến tình trạng gián đoạn diện rộng ảnh hưởng tới hàng trăm nghìn hành khách hồi đầu tháng này. Báo cáo được thực hiện theo yêu cầu của Bộ trưởng Giao thông Heidi Alexander, mô tả nguyên nhân sự cố và cách khắc phục, trong khi báo cáo đầy đủ sẽ được công bố sau.

Nguyên nhân: một lỗi phần mềm trong vài mili giây

Theo báo cáo, sự cố ngày thứ Ba 8/9 bắt nguồn từ một khiếm khuyết phần mềm trong một phần nhỏ của Hệ thống Không phận Quốc gia (NAS) — nền tảng quản lý vùng trời Vương quốc Anh. Đoạn mã gặp lỗi có nhiệm vụ cấp mã nhận diện cho từng máy bay khi có yêu cầu thủ công; thông thường việc này diễn ra tự động. Các mã này được dùng để nhận diện chuyến bay trên radar khi đang bay.

Khi một yêu cầu thủ công đang được xử lý, hệ thống nhận thêm một thông điệp có mức ưu tiên cao hơn, khiến yêu cầu cấp mã bị tạm dừng. Lúc tiến trình được tiếp tục, lỗi phần mềm khiến nó không khôi phục đúng cách, kết quả đầu ra bị hỏng và kéo theo một số cập nhật dữ liệu chuyến bay sau đó. Toàn bộ chuỗi sự việc chỉ diễn ra trong vài mili giây.

Hệ quả và phạm vi ảnh hưởng

Khi thông tin cung cấp cho kiểm soát viên không lưu bị thu hẹp, NATS buộc phải áp đặt các biện pháp hạn chế nhằm duy trì an toàn. Dù lỗi phần mềm chỉ ảnh hưởng tới các chuyến bay trong Trung tâm Kiểm soát Khu vực London — chủ yếu là các chuyến bay tầm cao trên 24.500 ft — các hạn chế vẫn phải áp dụng trên toàn Vương quốc Anh để có thể khởi động lại NAS và nạp lại dữ liệu chuyến bay.

Các hạn chế kéo dài khoảng sáu giờ, và dù hoạt động của NATS trở lại bình thường ngay trong buổi tối cùng ngày, phải mất hơn hai ngày mới giải quyết hết tình trạng ùn ứ hành khách, với hàng trăm nghìn kế hoạch di chuyển bị đảo lộn.

"Tôi một lần nữa xin lỗi hết sức chân thành tới tất cả những ai bị ảnh hưởng tuần trước. Công việc của chúng tôi là đưa mọi người tới nơi họ muốn một cách nhanh chóng và không chậm trễ, và chúng tôi vô cùng đau lòng khi điều đó không thành. Tuy nhiên, nhiệm vụ chính của chúng tôi là giữ bầu trời an toàn, cho tất cả những ai bay qua đó. Không có thời điểm nào trong tuần trước mà an toàn bị đặt dấu hỏi."

Phản hồi từ lãnh đạo NATS

Giám đốc điều hành Martin Rolfe khẳng định sự cố lần này không liên quan tới vụ gián đoạn hệ thống nghiêm trọng hồi tháng 8/2023. Ông cũng bác bỏ suy đoán cho rằng sự việc do can thiệp quân sự gây ra.

"Đây là một vấn đề phần mềm ở một phần cụ thể trong hệ thống dữ liệu chuyến bay của chúng tôi, và chúng tôi đã truy vết tới một đoạn mã nhỏ. Sự cố đã được xác định và biện pháp giảm thiểu đã được triển khai, trong khi bản vá vĩnh viễn đang được kiểm thử an toàn trước khi đưa vào vận hành."

Đầu tư và định hướng dài hạn

Trong 10 năm qua, NATS đã đầu tư hơn một tỷ bảng Anh vào hệ thống và công nghệ. Công ty cho biết sẽ sớm trình lên Cơ quan Hàng không Dân dụng kế hoạch đầu tư thêm một tỷ bảng nữa cho tới cuối năm 2033.

Sự việc là lời nhắc nhở về mức độ phụ thuộc của hạ tầng hàng không vào các hệ thống phần mềm phức tạp: chỉ một lỗi nhỏ trong logic xử lý tiến trình, xảy ra trong khoảng thời gian mili giây, cũng có thể lan thành gián đoạn quy mô quốc gia. Với các kỹ sư phần mềm và đội vận hành hệ thống trọng yếu (mission-critical), bài học ở đây nằm ở khâu kiểm thử các tình huống tương tranh (race condition) và cơ chế ưu tiên tiến trình — những kịch bản khó tái hiện nhưng để lại hậu quả rất lớn khi xảy ra.