Niri 26.04 ra mắt: Tính năng Blur được mong chờ nhất và tối ưu hóa hiệu suất mạnh mẽ

Niri 26.04, phiên bản mới nhất của trình quản lý cửa sổ Wayland dạng xếp ngói có thể cuộn (scrollable-tiling), đã chính thức được phát hành. Điểm nhấn lớn nhất của bản cập nhật này là sự xuất hiện của tính năng hiệu ứng nền (background effects), đặc biệt là khả năng làm mờ (blur) mà cộng đồng người dùng mong mỏi bấy lâu nay. Ngoài ra, phiên bản này còn mang đến những cải thiện đáng kể về hiệu suất rendering và khả năng tương tác với hệ thống.

Niri Pool Wallpaper

Hiệu ứng làm mờ (Blur) đã có mặt

Tính năng Blur trong Niri 26.04 được triển khai theo hai chế độ: Blur thông thường và Blur Xray.

• Blur Xray (Mặc định): Đây là chế độ cực kỳ hiệu quả về mặt hiệu năng. Thay vì tính toán lại khung hình nền phía sau cửa sổ mỗi khung hình, Niri sẽ tính toán một lần hình nền bị làm mờ và lưu nó dưới dạng hình ảnh tĩnh. Điều này giúp giảm tải đáng kể cho GPU.
• Blur thông thường: Sẽ làm mờ nội dung thực tế đang nằm phía sau cửa sổ. Chế độ này tốn nhiều tài nguyên hơn nhưng mang lại hiệu ứng thị giác chính xác theo thời gian thực.

Niri hỗ trợ giao thức ext-background-effect của Wayland, cho phép các ứng dụng tương thích như Dank Material Shell, terminal foot, kitty tự động yêu cầu hiệu ứng làm mờ. Đối với các ứng dụng chưa hỗ trợ, người dùng có thể bật thủ công thông qua file cấu hình KDL của Niri bằng cách sử dụng window-rule hoặc layer-rule.

Bên cạnh đó, Niri 26.04 còn cho phép áp dụng hiệu ứng trong suốt và làm mờ nền cho các menu pop-up, giúp giao diện trở nên hiện đại và đồng bộ hơn.

Niri Cut Wallpaper

Tối ưu hóa Rendering và GPU Profiling

Để chuẩn bị cho tính năng Blur phức tạp, đội ngũ phát triển đã thực hiện một cuộc tái cấu trúc lớn kiến trúc rendering của Niri.

• Thay đổi kiến trúc: Chuyển từ cơ chế dựa trên iterator (pull-based) sang cơ chế dựa trên closure (push-based). Điều này giúp loại bỏ các cấp phát bộ nhớ tạm thời không cần thiết và đơn giản hóa logic mã nguồn. Kết quả là tốc độ xây dựng danh sách kết xuất (render list) nhanh hơn 2-3 lần trên máy chủ và lên tới 8 lần trên các máy tính cũ.
• GPU Profiling: Niri hiện đã tích hợp công cụ profiler Tracy, cho phép theo dõi hiệu suất của GPU. Tính năng này giúp các nhà phát triển xác định chính xác các điểm nghẽn trong quá trình kết xuất đồ họa, đảm bảo Niri vận hành mượt mà ngay cả khi xử lý các hiệu ứng nặng.

Cải thiện Screencasting và IPC

Tính năng chia sẻ màn hình (screencasting) trong Niri 26.04 cũng được nâng cấp đáng kể:

• Con trỏ chuột dạng Metadata: Khi chia sẻ màn hình qua PipeWire, con trỏ chuột giờ đây được gửi dưới dạng dữ liệu metadata riêng biệt thay vì vẽ đè trực tiếp vào video. Điều này cho phép các phần mềm như OBS hoặc trình duyệt điều khiển việc hiển thị con trỏ một cách linh hoạt hơn.
• Dynamic Cast Target: Đã sửa lỗi hiển thị video đen 1x1 pixel khi bắt đầu chia sẻ động trên Microsoft Teams. Giờ đây, luồng video sẽ chỉ bắt đầu khi bạn chọn xong mục tiêu chia sẻ.
• Cast IPC: Niri cung cấp cơ chế IPC mới để các công cụ bên thứ ba (như thanh trạng thái) có thể phát hiện xem liệu có phiên quay màn hình nào đang diễn ra hay không, từ đó hiển thị cảnh báo an toàn cho người dùng.

Các cải thiện trải nghiệm khác

Ngoài các tính năng lớn, Niri 26.04 còn sửa nhiều lỗi nhỏ và cải thiện trải nghiệm người dùng:

• Cuộn chuột thông minh (Pointer Warping): Khi cuộn qua các cột cửa sổ, con trỏ chuột sẽ tự động "nhảy" sang phía bên kia của màn hình, giúp việc điều hướng liên tục mượt mà hơn, tương tự như cách hoạt động trong Blender.
• Hỗ trợ IME trong Pop-up: Sửa lỗi lâu đời khiến các menu pop-up của GTK 4 không hoạt động khi sử dụng bộ gõ IME (như Fcitx5).
• Tệp cấu hình tùy chọn (Optional Includes): Giờ đây bạn có thể dùng include optional=true để Niri không báo lỗi nếu một tệp cấu hình con bị thiếu, rất hữu ích cho việc quản lý cấu hình trên nhiều máy tính khác nhau.
• Hỗ trợ phần cứng cũ: Sửa lỗi ảnh chụp màn hình trên các laptop Intel cũ và tối ưu shader để hoạt động tốt hơn trên các GPU đời đầu như ASUS Eee PC.

Niri 26.04 là một bước tiến lớn, biến compositor này này trở nên không chỉ đẹp mắt hơn với hiệu ứng Blur mà còn mạnh mẽ và ổn định hơn bao giờ hết. Người dùng có thể cập nhật ngay hôm nay để trải nghiệm những thay đổi tích cực này.