Opera ra mắt chuẩn web mới WebAI: chạy AI trực tiếp trên trình duyệt, không cần cloud

Opera vừa công bố một chuẩn web mới mang tên WebAI, cho phép người dùng chạy trực tiếp các mô hình trí tuệ nhân tạo ngay trong trình duyệt mà không cần kết nối tới máy chủ đám mây. Đây được xem là bước tiến đáng chú ý trong việc đưa AI đến gần người dùng hơn, đồng thời giải quyết bài toán chi phí và quyền riêng tư dữ liệu.

Theo Opera, WebAI được thiết kế để tương thích với nhiều loại mô hình AI khác nhau. Hãng dẫn ví dụ về Gemma — mô hình trọng số mở mà Google giới thiệu cách đây hai năm. Trên máy Mac, WebAI còn hỗ trợ mô hình nền tảng chạy trên thiết bị của Apple. Tuy nhiên, Opera khẳng định chuẩn này không gắn chặt với bất kỳ mô hình cụ thể nào mà hướng tới việc hỗ trợ rộng rãi các hệ thống AI trọng số mở.

Bắt đầu từ bản xem trước trên Opera One

Các tính năng AI mới sẽ có mặt dưới dạng bản xem trước sớm trên trình duyệt chủ lực Opera One. Hãng cho biết Opera GX — trình duyệt dành cho game thủ và streamer — cùng Opera Neon, trình duyệt sử dụng tác nhân AI để thực hiện tác vụ, sẽ sớm được cập nhật tính năng tương tự. Người dùng cần chủ động bật tính năng này thay vì được kích hoạt mặc định.

Lợi ích của mô hình trọng số mở

Các mô hình trọng số mở mang lại nhiều lợi ích cho người dùng. Thông thường, chúng miễn phí để tải về và sử dụng. Phần trọng số của mô hình cũng được công khai, giúp nhà phát triển có thêm tự do trong việc tùy biến cách mô hình hoạt động — dù vẫn tồn tại một số hạn chế nhất định, khác với phần mềm mã nguồn mở hoàn toàn.

Bên cạnh đó là lợi thế về quyền riêng tư. Người dùng có thể sử dụng các tính năng AI mà không phải gửi thông tin cá nhân lên máy chủ của công ty hay trả tiền cho gói thuê bao AI trên đám mây.

"Nhà phát triển có thể bổ sung tính năng AI mà không cần vận hành hạ tầng AI hay trả tiền cho mỗi yêu cầu. Người dùng không cần đăng ký gói AI, thông tin mà AI cục bộ xử lý vẫn nằm trên thiết bị của họ, và họ giữ quyền kiểm soát AI trên máy tính của mình."

Những gì WebAI có thể làm

Theo Opera, WebAI cho phép bất kỳ ai tạo văn bản, phân loại nội dung và hiểu mối liên hệ giữa các thông tin — tất cả diễn ra trực tiếp trong trình duyệt. Điều này mở ra khả năng tích hợp AI vào các ứng dụng web mà không cần dựng hạ tầng phức tạp.

Quyền riêng tư: mối quan tâm ngày càng lớn

Vấn đề bảo mật dữ liệu đang trở nên nóng hơn bao giờ hết khi các trợ lý AI ngày càng mạnh mẽ và có quyền truy cập vào thông tin cá nhân. Người dùng thường cung cấp một lượng lớn dữ liệu cá nhân cho chatbot AI, đôi khi mà không hiểu rõ dữ liệu đó được lưu trữ hay sử dụng ra sao.

Các mô hình chạy cục bộ mang đến một giải pháp thay thế vì quá trình xử lý diễn ra ngay trên thiết bị của người dùng, không phải trên máy chủ đám mây của công ty. Cách này không loại bỏ hoàn toàn mọi rủi ro về quyền riêng tư, nhưng giúp người dùng có thêm quyền kiểm soát. Việc Opera biến quyền riêng tư số thành một trong những điểm bán hàng chủ chốt trong nhiều năm qua cũng là điều dễ hiểu.

Đánh đổi về hiệu năng

Tuy nhiên, chạy mô hình AI cục bộ cũng có cái giá của nó. Việc này đòi hỏi tài nguyên máy tính nhiều hơn, có thể ảnh hưởng đến hiệu năng tổng thể. Opera lưu ý rằng hiệu quả của mô hình sẽ phụ thuộc vào cấu hình phần cứng của từng thiết bị.

Với người dùng Việt Nam, xu hướng đưa AI về chạy cục bộ có thể là lựa chọn hấp dẫn để tiết kiệm chi phí thuê bao, giảm phụ thuộc vào đường truyền internet và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Tuy vậy, không phải máy tính hay laptop phổ thông tại thị trường nội địa đều đủ mạnh để vận hành các mô hình AI, nên trải nghiệm thực tế sẽ khác nhau tùy thiết bị.