Peter Thiel: Trùm công nghệ tin vào Antichrist và tham vọng định hình lại thế giới

Peter Thiel, nhà sáng lập PayPal và Palantir, đang nổi lên như nhân vật quyền lực nhất Thung lũng Silicon kể từ thời Steve Jobs. Ông không chỉ là nhà đầu tư công nghệ mà còn là kiến trúc sư của một hệ tư tưởng chính trị gây tranh cãi, gắn liền công nghệ với tôn giáo và quyền lực độc quyền. Những phát ngôn gần đây của ông về Antichrist và AI đang khiến giới quan sát lo ngại về tầm ảnh hưởng ngày càng lớn của ông.

Peter Thiel tại một sự kiện công nghệ

Từ vụ kiện Gawker đến bệ phóng chính trị

Năm 2016, khi Hulk Hogan kiện tờ Gawker vì đăng video khiêu dâm không có sự đồng ý, hiếm ai tin anh sẽ thắng. Nhưng Hogan đã thắng và được bồi thường 140 triệu USD, khiến tờ báo mạng này phá sản. Ít ai biết rằng Peter Thiel đã bí mật tài trợ cho luật sư của Hogan. Ông muốn trả thù Gawker vì tờ này đã chế giễu ông nhiều năm và công khai giới tính của ông.

Sau chiến thắng pháp lý đó, Thiel tin rằng phán quyết của bồi thẩm đoàn là dấu hiệu của một chuyển dịch xã hội sâu sắc. Ông đã dự đoán trước việc một nhà phát triển bất động sản New York sẽ thắng cử, khi Donald Trump vẫn còn là ứng viên khó có cửa. Vài tuần sau, ông có bài phát biểu tại Đại hội Toàn quốc Đảng Cộng hòa, góp phần khởi động sự nghiệp chính trị của Trump.

Một thập kỷ sau, Peter Thiel, 58 tuổi, là nhân vật có ảnh hưởng nhất tại Thung lũng Silicon. Ông là người theo chủ nghĩa tự do, chống chính quyền, và đứng sau sự trỗi dậy của các nhân vật chính trị như Phó Tổng thống J. D. Vance và Thượng nghị sĩ Ted Cruz. Ông ủng hộ chủ nghĩa dân tộc công nghệ của Mỹ và phản đối các tổ chức quốc tế như Liên Hợp Quốc và NATO.

Antichrist và cuộc chiến chống quản lý AI

Cuối tháng 9, Thiel tham gia chuỗi bài giảng tại Nashville, nơi ông cảnh báo về "Antichrist" và những nguy hiểm của việc quản lý trí tuệ nhân tạo. Đây không phải lần đầu ông dùng ngôn ngữ tôn giáo để tấn công những người muốn quản lý Big Tech.

"Ông ấy là cha đẻ của một giáo phái nhỏ nhưng quyền lực, theo đuổi những tư tưởng cực đoan, phản dân chủ tại Thung lũng Silicon," Gil Durán, tác giả cuốn "The Nerd Reich: Silicon Valley Fascism and the War on Democracy," nhận xét.

Theo Durán, Thiel đã rao giảng chống lại dân chủ và chính phủ trong 30 năm, gọi chúng là "cơ bản là xấu xa," trong khi đầu tư vào các công ty cung cấp dịch vụ giám sát cho chính phủ.

Palantir: Công cụ giám sát của chính phủ

Thiel cũng là nhà sáng lập Palantir, một trong những công ty bí ẩn nhất trong bối cảnh công nghệ toàn cầu. Thành lập ba năm sau vụ tấn công 11/9, Palantir xử lý cơ sở dữ liệu khổng lồ để tìm kiếm mẫu và lỗ hổng. Công ty được đặt tên theo một vật thể trong "Chúa tể những chiếc nhẫn" của J. R. R. Tolkien, ra đời nhờ hợp đồng với CIA. Ngày nay, chính phủ nhiều nước sử dụng dịch vụ của công ty này.

Thiel và Elon Musk thời còn làm việc tại PayPal

Tư tưởng chịu ảnh hưởng từ Girard và Schmitt

Triết lý của Thiel chịu ảnh hưởng sâu sắc từ René Girard và lý thuyết "ham muốn mô phỏng" — con người khao khát những gì người khác khao khát vì bắt chước ham muốn của họ. Từ đây, ông phát triển lý thuyết về Antichrist, Armageddon và Katechon — thuật ngữ Hy Lạp chỉ "kẻ ngăn cản Antichrist."

Ông cũng kết hợp tư tưởng của các nhà lý luận chính trị bảo thủ như Leo Strauss và Carl Schmitt — cựu thành viên Đảng Quốc xã — về những khiếm khuyết của nền dân chủ tự do. Năm 2009, Thiel viết một bài luận gây tranh cãi: "Kể từ năm 1920, sự gia tăng lớn về người hưởng phúc lợi và việc mở rộng quyền bầu cử cho phụ nữ... đã biến khái niệm 'dân chủ tư bản' thành một nghịch lý."

Đế chế đầu tư và triết lý độc quyền

Sau khi rời Stanford, Thiel gặp Max Levchin và cùng tạo ra PayPal — nền tảng thanh toán điện tử cho phép người dùng lách kiểm soát của chính phủ. Sau đó Elon Musk gia nhập. Nhóm "PayPal mafia" sau này trở thành nhà đầu tư vào Tesla, SpaceX, OpenAI và YouTube. Năm 2002, họ bán công ty cho eBay với giá hơn 1,5 tỷ USD.

Năm 2004, Thiel đầu tư 500.000 USD vào một startup do sinh viên năm hai Harvard tên Mark Zuckerberg sáng lập, đổi lấy 10% cổ phần Facebook. Ông áp đặt tầm nhìn "phá vỡ quy tắc" của mình lên Zuckerberg: doanh nhân phải bất khả xâm phạm, giữ quyền lực, và phá luật để thành công.

Peter Thiel tại sự kiện chính trị

Tham vọng thành phố tự trị và tương lai công nghệ

Thiel gần đây đã đến Argentina, nơi ông mua một biệt thự, và tìm kiếm đất ở Patagonia để hồi sinh giấc mơ tạo ra các thành phố tự trị hoạt động theo luật riêng. Ông cũng muốn mở rộng mô hình Próspera Zede — khu định cư đô thị trên đảo Roatán của Honduras — ra các nơi khác trên thế giới.

Về công nghệ, Thiel cho rằng vấn đề lớn nhất của nhân loại là sự trì trệ công nghệ. Ông tin rằng từ thập niên 1960, nhân loại chưa tạo ra đột phá công nghệ lớn nào. Ông hoài nghi về sức mạnh biến đổi của AI, dù thừa nhận đây là thứ duy nhất có thể phá vỡ sự trì trệ. Với Thiel, đổi mới thực sự đến từ việc "tạo ra thị trường nơi trước đó chưa từng tồn tại."

Ảnh hưởng và hệ lụy

Giáo sư Roberto J. González, tác giả cuốn "War Virtually," cho rằng những suy ngẫm triết học của Thiel có ít tác động ngoài việc thuyết phục một số nhà đầu tư và giám đốc điều hành "rằng họ là một phần của sứ mệnh cao cả, thậm chí thiêng liêng, để cứu văn minh phương Tây." Nhưng Thiel có "tác động to lớn thông qua các công ty đầu tư của mình" — Founders Fund đã tài trợ cho Palantir, Anduril, Clearview AI và các startup quốc phòng, giám sát nhận hợp đồng chính phủ hàng tỷ USD.

Sự mâu thuẫn giữa tư tưởng tự do và sự phụ thuộc vào hợp đồng công là điểm đáng chú ý. Với giới công nghệ Việt Nam, câu chuyện của Thiel là lời cảnh tỉnh về cách quyền lực công nghệ có thể chuyển hóa thành quyền lực chính trị, và về trách nhiệm của các nhà sáng lập trong việc định hình tương lai xã hội.