Phản đối dữ liệu giám sát không cần lệnh khám xét: Flock và các hãng camera đang gặp cơn bão chỉ trích

Một người hóa trang thành nhân vật Darth Vader xuất hiện tại cuộc họp hội đồng thành phố San Diego và lên tiếng ủng hộ Flock Safety đã làm hình ảnh của công ty này càng trở nên tồi tệ hơn trong mắt công chúng. Trong vài tháng qua, người dân Mỹ đã tổ chức nhiều cuộc biểu tình, thậm chí phá hoại hệ thống camera giám sát của công ty này trên khắp nước Mỹ. Làn sóng phản đối đã khiến nhiều chính quyền địa phương phải thay đổi quyết định về việc sử dụng công nghệ gây tranh cãi này.

Thượng nghị sĩ Mỹ Josh Hawley (đảng Cộng hòa, Missouri) hôm thứ Tư đã gửi thư cho CEO Garrett Langley của Flock Safety để thông báo về cuộc điều tra liên quan đến việc thu thập, lưu trữ và phát tán dữ liệu từ hệ thống camera trí tuệ nhân tạo (AI) của công ty. Đây là một bước đi hiếm hoi của các quan chức chính phủ, vốn thường ngần ngại trong việc chất vấn các hoạt động thực thi pháp luật.

Phong trào hủy hợp đồng lan rộng

Theo dữ liệu mới từ Viện Tư pháp (Institute for Justice - IJ), một tổ chức phi lợi nhuận chuyên về vận động pháp lý có trụ sở tại Virginia, đã có 93 chính quyền địa phương hủy bỏ hợp đồng với các nhà cung cấp hệ thống đọc biển số tự động (ALPR). Con số này cho thấy một xu hướng rõ rệt khi người dân Mỹ bắt đầu thức tỉnh trước sự giám sát hàng loạt đang âm thầm bao quanh họ.

“Điều tôi nhận thấy là người dân Mỹ đã thức tỉnh trước sự giám sát hàng loạt đang âm thầm hình thành xung quanh họ. Và họ không hài lòng về điều đó,” Robert Frommer, luật sư cấp cao tại IJ, chia sẻ.

Hệ lụy từ việc lạm dụng quyền truy cập

Điểm mấu chốt của vấn đề nằm ở khả năng truy cập dữ liệu quá dễ dàng. Các camera của Flock không chỉ thu thập biển số xe mà còn ghi lại dữ liệu vị trí và hình ảnh người qua đường. Bất kỳ ai có thông tin đăng nhập đều có thể truy cập dữ liệu này mà không cần sự cho phép từ cơ quan giám sát.

• Không cần lệnh khám xét từ tòa án
• Không cần sự chấp thuận từ cấp có thẩm quyền
• Cảnh sát có thể tự do tra cứu thông tin về người khác cho mục đích cá nhân hoặc điều tra người tham gia biểu tình chính trị

Những lạm dụng thực tế đã được ghi nhận bao gồm theo dõi tình cảm (romantic stalking), dừng xe trái phép và các hình thức sai phạm khác. Phán quyết gần đây của Tòa án Tối cao Mỹ trong vụ án geofence – yêu cầu cảnh sát phải có lệnh để truy cập dữ liệu vị trí – đã tạo thêm động lực cho phong trào phản đối.

Thách thức cho các quốc gia đang phát triển công nghệ giám sát

Trong khi cuộc tranh luận đang nóng lên tại Mỹ, các quốc gia khác – trong đó có Việt Nam – đang theo dõi sát sao diễn biến này. Việc cân bằng giữa an ninh công cộng và quyền riêng tư cá nhân là bài toán khó mà nhiều chính phủ phải đối mặt. Các thành phố lớn ở Việt Nam đang dần triển khai hệ thống camera thông minh với khả năng nhận diện biển số, đặt ra câu hỏi về khuôn khổ pháp lý cần thiết để bảo vệ công dân.

IJ cho rằng các giải pháp có thể đến từ tòa án hoặc các nhà lập pháp. Với việc Thượng nghị sĩ Hawley tham gia, vấn đề này đã vượt khỏi phạm vi địa phương và trở thành mối quan tâm của liên bang. Flock Safety chưa đưa ra bình luận chính thức về các cáo buộc. Trong tương lai, cuộc chiến giữa công nghệ giám sát và quyền riêng tư hứa hẹn sẽ còn tiếp tục gay gắt, tạo ra tiền lệ quan trọng cho các quốc gia đang xây dựng hạ tầng an ninh thông minh.