Phần lớn trung tâm dữ liệu châu Âu từ chối công bố lượng nước và điện tiêu thụ

Phần lớn các trung tâm dữ liệu tại châu Âu đang giữ kín thông tin về tác động môi trường của mình, theo một nghiên cứu của Lighthouse Report phối hợp với tờ Trouw và nhiều cơ quan truyền thông châu Âu khác. Tại Hà Lan, chưa đến một phần tư số trung tâm dữ liệu lớn công bố dữ liệu về lượng điện năng và nước sạch mà họ sử dụng. Kết quả này cho thấy khoảng cách lớn giữa quy định pháp lý và thực tế vận hành của ngành hạ tầng số.

Trung tâm dữ liệu với hàng nghìn máy chủ tiêu thụ lượng lớn điện và nước

Một năm đi tìm số liệu, gần như không có kết quả

Nhóm nghiên cứu đã dành trọn một năm để cố gắng thu thập dữ liệu về tác động môi trường của các trung tâm dữ liệu ở châu Âu, sử dụng các đạo luật về quyền tiếp cận thông tin tại nhiều quốc gia. Mọi nỗ lực đều không mang lại kết quả.

Chỉ thị Hiệu quả Năng lượng châu Âu (EED) yêu cầu các trung tâm dữ liệu có công suất lắp đặt từ 500 kilowatt (kW) trở lên phải báo cáo dữ liệu, bao gồm mức tiêu thụ năng lượng và nước. Trên thực tế, rất ít đơn vị tuân thủ, dù chỉ thị này đã có hiệu lực được ba năm.

Theo Hiệp hội Trung tâm Dữ liệu Hà Lan (DDA), cuối năm ngoái nước này có 186 trung tâm dữ liệu thương mại với công suất từ 500 kW trở lên. Cơ quan Doanh nghiệp Hà Lan (RVO) — đơn vị thu thập thông tin cho EU — chỉ nắm dữ liệu của 104 trong số đó.

Con số công khai quá ít ỏi

Ngay cả với nhóm 104 trung tâm dữ liệu mà RVO có thông tin, cơ quan này vẫn thiếu những dữ liệu then chốt về mức tiêu thụ nước và năng lượng.

• Chỉ có số liệu công khai về mức tiêu thụ điện của 44 trung tâm
• Chỉ có số liệu công khai về mức tiêu thụ nước của 47 trung tâm

Như vậy, chưa đến một phần tư số trung tâm dữ liệu lớn tại Hà Lan minh bạch về mức tiêu thụ tài nguyên của mình. RVO nói với Trouw rằng họ có thêm dữ liệu về một số trung tâm, nhưng không cung cấp con số cụ thể.

Nhu cầu điện tăng vọt vì cloud và AI

Các trung tâm dữ liệu đã trở nên ngày càng phổ biến trong những năm gần đây, trước hết nhờ sự bùng nổ của dịch vụ đám mây, sau đó là các ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Số lượng trung tâm dữ liệu tăng vọt, kéo theo mức tiêu thụ điện cho vận hành và nước sạch để làm mát hàng nghìn máy chủ.

Theo số liệu mới nhất của Cơ quan Thống kê Hà Lan (CBS), các trung tâm dữ liệu đã tiêu thụ 5,1 tỷ kilowatt-giờ điện tại Hà Lan trong năm 2024. Con số này tương đương 4,6% tổng mức tiêu thụ điện của cả nước, gần như tăng gấp đôi chỉ trong vòng năm năm.

Đáng chú ý hơn, đơn vị vận hành lưới điện TenneT dự báo các trung tâm dữ liệu sẽ chiếm 10 đến 15% lượng điện tiêu thụ của Hà Lan vào năm 2030. Điều này diễn ra trong bối cảnh thiếu hụt công suất lưới điện khiến nhiều doanh nghiệp, tổ chức và cả các dự án nhà ở phải xếp hàng chờ đợi.

Dữ liệu từ RVO công bố hồi mùa hè cho thấy chỉ riêng trung tâm dữ liệu lớn nhất của Microsoft tại Hà Lan đã chiếm 1% tổng mức tiêu thụ điện quốc gia. Google, đơn vị sở hữu hai trung tâm dữ liệu lớn tại Hà Lan, không công bố thông tin này.

Nước — con số nhỏ nhưng không thể xem nhẹ

Thông tin về mức tiêu thụ nước của các trung tâm dữ liệu còn ít ỏi hơn nhiều. Tại Hà Lan, người ta ước tính chúng chiếm khoảng 0,1% tổng lượng nước tiêu thụ của cả nước.

Tỷ lệ này nghe có vẻ nhỏ, nhưng biến đổi khí hậu đang khiến việc sử dụng nước tiết kiệm trở nên ngày càng cấp thiết, khi các đợt hạn hán kéo dài và tình trạng thiếu nước trở nên thường xuyên hơn.

Bài toán minh bạch và hạ tầng

Câu chuyện tại Hà Lan phản ánh một vấn đề rộng hơn của toàn ngành hạ tầng số châu Âu: các trung tâm dữ liệu đang tiêu thụ ngày càng nhiều tài nguyên quan trọng, nhưng mức độ minh bạch lại đi ngược lại xu hướng đó.

Việc thiếu dữ liệu khiến cơ quan quản lý khó đánh giá chính xác áp lực lên lưới điện, nguồn nước và quy hoạch hạ tầng. Đối với các quốc gia đang phát triển nhanh về hạ tầng số như Việt Nam, đây cũng là bài học đáng tham khảo: khi làn sóng cloud và AI thúc đẩy nhu cầu trung tâm dữ liệu tăng mạnh, việc xây dựng cơ chế báo cáo và công khai dữ liệu môi trường ngay từ sớm sẽ giúp cân bằng giữa phát triển công nghệ và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.