Phát hiện Airtag giấu trong sách quý: Amazon đang tiêu hủy sách hiếm để huấn luyện AI

Trong suốt một năm qua, giới bán sách đã nghi ngờ rằng các công ty AI đang mua với số lượng lớn những cuốn sách quý hiếm, sau đó tiêu hủy chúng sau khi đã quét nội dung để phục vụ huấn luyện mô hình trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, mãi đến nay, bằng chứng rõ ràng mới được hé lộ khi một chiếc Airtag được giấu bên trong một cuốn sách hiếm đã giúp theo dõi hành trình của nó đến một cơ sở huấn luyện AI của Amazon tại Las Vegas.

Theo báo cáo từ 404 Media, một người bán sách đã đồng ý gài một chiếc Airtag vào trong một cuốn sách quý thuộc một đơn hàng số lượng lớn. Chiếc Airtag này sau đó được theo dõi về đến một cơ sở huấn luyện AI của Amazon ở Las Vegas. Tại đây, 404 Media phát hiện một đội ngũ chuyên xé gáy sách và quét từng trang. Điều đáng nói là logo trên cửa nhà kho của đội ngũ này (mã VGT3) lại là hình ảnh một con khủng long Tyrannosaurus rex đang chuẩn bị nuốt chửng một cuốn sách — một hình ảnh được đánh giá là thiếu tinh tế giữa bối cảnh ngành xuất bản đang lên tiếng phản đối mạnh mẽ việc tiêu hủy sách.

Amazon né tránh câu hỏi

Trước phát hiện của 404 Media, Amazon đã từ chối bình luận cụ thể. Thay vào đó, hãng chỉ đưa ra tuyên bố chung chung, không hề đề cập trực tiếp đến việc huấn luyện AI.

Amazon từ chối bình luận về phát hiện của 404 Media, chỉ cung cấp tuyên bố tương tự như đã gửi cho trang tin này, trong đó không đề cập cụ thể đến mục đích huấn luyện AI.

Vấn đề gây tranh cãi trong giới xuất bản

Việc tiêu hủy sách sau khi số hóa đang gây ra làn sóng phản đối mạnh mẽ. Nhiều người cho rằng hành động này không chỉ làm mất đi các bản in quý hiếm, vốn có giá trị văn hóa và lịch sử to lớn, mà còn đặt ra câu hỏi lớn về bản quyền và đạo đức trong quá trình thu thập dữ liệu của các công ty công nghệ lớn.

• Giá trị văn hóa bị đe dọa: Sách quý là di sản, việc tiêu hủy không thể đảo ngược.
• Áp lực cạnh tranh AI: Cuộc đua phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) khiến các ông lớn công nghệ tìm mọi nguồn dữ liệu chất lượng cao, kể cả sách in hiếm.
• Thiếu minh bạch: Việc thu mua diễn ra âm thầm, khiến người bán không nắm rõ mục đích thực sự của đơn hàng.

Góc nhìn cho độc giả Việt Nam

Tại Việt Nam, câu chuyện này đặt ra một bài toán tương tự cho các nhà xuất bản và người sở hữu sách quý. Khi thị trường AI trong nước ngày càng phát triển, nhu cầu về kho ngữ liệu tiếng Việt chất lượng cao cũng tăng lên. Việc bảo vệ các bản in quý giá, đồng thời thiết lập các quy định rõ ràng về vấn đề bản quyền và số hóa, trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết để tránh lặp lại tình trạng tương tự.

Sự việc này cũng là hồi chuông cảnh tỉnh cho các công ty công nghệ: việc âm thầm "bào mòn" kho tàng tri thức giấy để phục vụ AI có thể giúp họ tiến nhanh hơn trong cuộc đua, nhưng sẽ để lại những hệ lụy khó lường về lòng tin và văn hóa.