Phát hiện dấu vết thiên thạch mới hé lộ tương lai ngày tận thế của Hệ Mặt Trời

Các nhà thiên văn học vừa quan sát được một đĩa mảnh vỡ kỳ lạ bao quanh một sao lùn trắng cách chúng ta 1.600 năm ánh sáng. Cấu trúc hai vòng khí và bụi này được xem là tàn dư của một hệ hành tinh đã chết, đồng thời cung cấp hình dung rõ nét về điều gì sẽ xảy ra với Hệ Mặt Trời khi Mặt Trời cạn kiệt nhiên liệu trong khoảng 5 tỷ năm tới.

Minh họa các vòng mảnh vỡ quanh sao lùn trắng

Phát hiện từ kính thiên văn lớn nhất thế giới

Các nhà nghiên cứu tại Đài Thiên văn Nam Âu (ESO) đã sử dụng Kính thiên văn Rất Lớn (Very Large Telescope) để quan sát sao lùn trắng J1328−1450. Ngôi sao này vốn đã nằm trong các danh mục lập bản đồ sao từ lâu, nhưng những dữ liệu quan sát mới đã tiết lộ điều chưa từng được biết đến: một đĩa mảnh vỡ bao quanh nó với cấu trúc vô cùng đặc biệt.

Theo ESO, đĩa vật chất này nhiều khả năng là tàn dư của hệ hành tinh từng quay quanh J1328−1450. Khi ngôi sao bước vào giai đoạn sao khổng lồ đỏ rồi thoái hóa thành sao lùn trắng, nó có thể đã phá hủy một phần các hành tinh của mình, để lại những thiên thể đá lộ ra trong môi trường cực đoan. Một phần vật chất bị giải phóng đã tụ lại thành đĩa khí và bụi quanh ngôi sao đã chết.

Hai vòng khí tách biệt hé lộ những thiên thể sống sót

Điều khiến giới nghiên cứu chú ý là cấu trúc của đĩa mảnh vỡ: hai vòng khí riêng biệt, ngăn cách bởi một khoảng trống. Cấu trúc này dường như được định hình bởi những thiên thể mà các nhà thiên văn chưa thể quan sát trực tiếp.

Dữ liệu phân tích cho thấy sau khi ngôi sao biến đổi, ít nhất hai thiên thể dạng hành tinh có thể đã sống sót giữa đống tàn dư của hệ. Hai thiên thể này được cho là rất khác nhau về kích thước:

• Thiên thể gần sao lùn trắng hơn chỉ có đường kính vài kilomet
• Thiên thể xa hơn có thể lớn tương đương sao Diêm Vương hoặc thậm chí là Mặt Trăng

Tương tác giữa hai thiên thể này với vật chất xung quanh có thể giải thích sự hình thành của hai vòng khí. Tuy nhiên, giả thuyết này vẫn chưa được xác nhận hoàn toàn. Một khả năng khác là cấu trúc trên bắt nguồn từ các phần khác nhau của cùng một thiên thể dạng hành tinh, chẳng hạn lớp vỏ và lõi của nó.

Cấu trúc hai vòng này có thể là "bức ảnh chụp nhanh" về quá trình tan rã của một hệ hành tinh sau khi ngôi sao chủ của nó chết đi.

Viễn cảnh tương lai của chính Hệ Mặt Trời

Quá trình hình thành nên hệ thống quanh J1328−1450 có thể sẽ lặp lại với chính Hệ Mặt Trời chúng ta. Trong khoảng 5 tỷ năm nữa, Mặt Trời sẽ cạn kiệt nhiên liệu và phình to thành sao khổng lồ đỏ. Trong giai đoạn này, nó có thể nuốt chửng các thiên thể ở gần, bao gồm những hành tinh gần nhất như Sao Thủy, Sao Kim và có thể cả Trái Đất.

Sau đó, Mặt Trời sẽ thổi bay lớp vật chất bên ngoài, để lại một sao lùn trắng. Những thiên thể đá nào may mắn sống sót qua quá trình biến đổi khắc nghiệt này có thể sẽ vỡ vụn và tạo thành một đĩa mảnh vỡ quanh ngôi sao đã chết — giống hệt những gì các nhà thiên văn đang quan sát được ở J1328−1450.

Phát hiện này không chỉ giúp giới khoa học hiểu rõ hơn về vòng đời của các hệ hành tinh, mà còn là một lời nhắc nhở về vị trí khiêm tốn của chúng ta trong vũ trụ. Dù còn rất xa, ngày tận thế của Hệ Mặt Trời là điều đã được định sẵn, và những quan sát như thế này chính là cách con người "nhìn trước" tương lai của chính mình.