Rails đang đi về đâu? Khi cha đẻ của framework tuyên bố rời bỏ chính nó

Tại Rails World 2026, David Heinemeier Hansson (DHH) — người sáng lập Rails — đã có bài phát biểu khai mạc gây chấn động cộng đồng lập trình viên Ruby. Thay vì nói về tương lai của Rails, ông tuyên bố đã "nghỉ làm lập trình viên chuyên nghiệp", chuyển sang dùng LLM để sinh code và đưa sản phẩm Hey của 37signals rời khỏi Rails. Bài viết của Jared Norman trên jardo.dev phân tích sâu những mâu thuẫn trong bài phát biểu này và đặt câu hỏi: liệu Rails có còn tương lai?

Tuyên bố gây sốc: "Tôi đã nghỉ làm lập trình viên"

DHH mở đầu bài phát biểu bằng một câu khiến cả hội trường sững sờ:

Tôi đã nghỉ làm lập trình viên chuyên nghiệp.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa ông rời bỏ phát triển phần mềm. Ông tự gọi mình là một "maker" (người sáng tạo) và đưa ra những quan điểm gây tranh cãi:

• Tiếng Anh là ngôn ngữ lập trình tốt nhất — nhờ có LLM
• Không nhất thiết phải đọc code do LLM tạo ra
• Viết code bằng tay không còn mang lại hiệu quả kinh tế với phần lớn lập trình viên tại phần lớn công ty

Đây là sự thay đổi lập trường lớn. Ông từng nhiều năm phản đối ứng dụng native và ngôn ngữ Rust. Giờ đây, ông cho rằng các sản phẩm như Hey "chưa bao giờ thực sự được thiết kế để làm web app". 37signals đang xây dựng phiên bản tiếp theo của Hey bằng Rust ở backend và native app cho mọi nền tảng, tất cả nhờ LLM sinh code.

Theo DHH, ông viết 150.000 dòng code chỉ trong tháng 8/2026, trong khi mức trung bình trước kỷ nguyên LLM chỉ khoảng 30.000 dòng mỗi năm. Đáng chú ý, Ruby — ngôn ngữ gắn liền với ông suốt hai thập kỷ — chỉ chiếm 3% khối lượng code năm nay.

Hố đen mang hình dáng Rails

Điều đáng nói là DHH dùng bài phát biểu khai mạc của hội nghị Rails lớn nhất thế giới để thông báo rằng một ứng dụng Rails chủ lực đang rời khỏi Rails. Phần nội dung về Rails chỉ gói gọn trong vài câu: Rails vẫn phù hợp cho web app (như Basecamp) và tốt cho việc xây dựng với AI.

Suốt 20 năm, Rails được bán cho cộng đồng với khẩu hiệu "đội nhóm nhỏ, sản phẩm tham vọng". Giờ đây, theo Jared Norman, tầm nhìn của DHH về Rails đã bị thu hẹp:

Rails không còn là lựa chọn ưu tiên. Nó từng là giải pháp thay thế. Giờ nó trở thành nền tảng của "những web app bất đắc dĩ". Triết lý "quy ước hơn cấu hình" (convention over configuration) bị đóng khung lại thành "hiệu quả token".

Có một cách diễn giải thiện chí hơn: Rails là framework trưởng thành, ổn định, và sự ổn định rất tốt cho phát triển bằng agent. Nhưng DHH thừa nhận chỉ 3% công việc năm nay của ông là Ruby — không có gì trong bài phát biểu chứng minh ông vẫn đang thực sự dẫn dắt Rails.

Yêu cầu về CLI cho mọi dịch vụ cũng gây khó hiểu. 37signals khác biệt hóa sản phẩm bằng UI/UX có chủ đích, chứ không phải tính năng mới lạ. Họ viết lại Hey thành sáu ứng dụng native vì độ trung thực của web "không đủ tốt". Vậy UI quan trọng đến mức phải viết lại toàn bộ, nhưng đồng thời mọi người chỉ cần CLI? Nếu mọi sản phẩm đều được agent điều khiển qua CLI, điều gì sẽ tạo khác biệt cho Basecamp hay Fizzy so với lựa chọn rẻ nhất?

Những con số khó tin và phép so sánh khập khiễng

Phần nói về AI trong bài phát biểu đầy rẫy mâu thuẫn. DHH thừa nhận số dòng code là thước đo tồi, thừa nhận không thể so sánh công bằng giữa các ngôn ngữ — rồi vẫn so sánh 150.000 dòng LLM sinh trong tháng 8 với mức trung bình 30.000 dòng/năm của chính mình. Ông còn thừa nhận chấp nhận code Rust từ LLM mà "sẽ không bao giờ chấp nhận từ code Ruby của mình".

Về hiệu năng của Hey Next, ông tuyên bố:

Backend mới cần ít hơn 99% CPU, ít hơn 95% bộ nhớ, và lý do duy nhất cần 10 máy chủ là để dự phòng. Thậm chí, tính toán sơ bộ cho thấy lưu lượng đỉnh của Hey có thể phục vụ trên một chiếc Raspberry Pi.

Nhưng như Jared Norman chỉ ra, một backend thuần Ruby không có web frontend cũng sẽ rẻ hơn rất nhiều so với phiên bản Rails hiện tại. Không thể biết đâu là nhờ Rust, đâu là nhờ bỏ web app. Và điều này cũng không chứng minh được luận điểm về agent.

Các tuyên bố về lập trình viên 10x (hay 100x, 1000x) cũng đáng ngờ. Nghiên cứu được trích dẫn thực chất đo sự khác biệt trong công cụ phát triển, không phải năng suất lập trình viên, và đã bị phản biện từ nhiều góc độ. Con số "trung bình 10x" chỉ là truyền thuyết — ngay cả bài báo gốc cũng không hề nêu.

Lỗi lịch sử và lỗ hổng lập luận

Đáng chú ý, DHH kể câu chuyện về ATM và giao dịch viên ngân hàng để minh họa rằng công nghệ mới không thay thế con người. Nhưng theo phân tích, ông kể sai gần như mọi chi tiết: sai thập kỷ, sai nhà kinh tế học, số liệu giao dịch viên lệch cả một bậc độ lớn, và kết thúc đã bị đảo ngược.

"Không bao giờ nhìn vào code" và "bảo mật, có gì đó sắp tới, hãy chuẩn bị đi" chỉ cách nhau 15 phút trong bài phát biểu. Đó là một khoảng cách lớn, và không có cây cầu nào bắc qua.

Ví dụ Basecamp 5 cũng đáng lưu tâm. DHH báo cáo kiến trúc của nó trở nên "như pho mát Thụy Sĩ" đầy lỗ hổng, và ông đổ lỗi cho các mô hình. Nhưng đóng góp không được review, không phối hợp sẽ làm hỏng kiến trúc dù đến từ agent hay con người. Chính Tobi Lütke — người trong cùng giới — mới đây cũng than phiền rằng "lựu đạn rác" (slop grenades) là hiểm họa nghiêm trọng khi phát triển bằng agent nặng.

Vậy tương lai Rails là gì?

Điều khiến bài viết này bức xúc không phải là việc DHH viết lại Hey — ông có quyền dùng công cụ nào mình muốn. Vấn đề nằm ở chỗ:

• Ông đứng trên sân khấu Rails World, tuyên bố đưa sản phẩm rời khỏi Rails
• Điều duy nhất ông nói với những người vẫn dùng Rails là: "các bạn là những người giỏi nhất trong những người giỏi nhất"

Đó là lời trấn an thay vì một kế hoạch. Chắc chắn nó hiệu quả trong hội trường; sự tự tin luôn có sức thuyết phục. Nhưng nó hoàn toàn rỗng tuếch. Bạn có thể nói y hệt như vậy với một phòng toàn lập trình viên Django, Laravel hay Spring Boot.

Trong khi đó, dự án Mosscap đã fork Rails vì lý do chính trị, với luận điểm cốt lõi rằng Rails đã xong — ổn định và chỉ cần bảo trì. Hanami thì có lộ trình và tầm nhìn rõ ràng cho tương lai xây dựng web app bằng Ruby. Phần lớn công việc hàng ngày trên Rails đến từ Shopify và nhiều nơi khác, nhưng DHH trước nay vẫn là người dẫn dắt tầm nhìn. Giờ đây, liệu ông đang tự phản bác mô hình kinh doanh của chính mình, hay đã rời đi mà không nói với hội trường?

Góc nhìn cho lập trình viên Việt Nam

Với cộng đồng Ruby on Rails tại Việt Nam — vốn khá mạnh nhờ các công ty outsource và startup sản phẩm — bài phát biểu này là tín hiệu đáng suy ngẫm. Rails vẫn là lựa chọn tốt cho nhiều dự án web, đặc biệt khi kết hợp với AI coding assistant. Nhưng việc người sáng lập framework công khai chuyển hướng sang Rust và LLM đặt ra câu hỏi thực tế:

• Có nên tiếp tục đầu tư học sâu Rails, hay mở rộng sang các stack khác?
• Làm sao cân bằng giữa tốc độ sinh code bằng AI và chất lượng kiến trúc dài hạn?
• Khi nào cần đọc code thủ công, khi nào có thể tin tưởng agent?

Câu trả lời có lẽ nằm ở sự thận trọng: tận dụng AI để tăng tốc, nhưng vẫn giữ con người trong vòng kiểm soát — đặc biệt với các hệ thống đòi hỏi bảo mật và ổn định.

Kết luận

Bài phát biểu của DHH tại Rails World 2026 là một bài nói về AI, về tầm nhìn cá nhân, về sự lạc quan — nhưng hầu như không phải về Rails. Người viết đã theo dõi với hy vọng biết được bước tiếp theo của Rails. Anh vẫn không biết, và nghi ngờ rằng chính DHH cũng vậy.

Có lẽ Rails đã xong, theo cách mà dự án Mosscap tuyên bố. Có lẽ đã đến lúc tập trung vào ổn định và bảo trì. Nếu đó là kế hoạch, ai đó cần nói ra. Nếu không, hãy cho chúng tôi biết chúng ta đang đi đâu.